Nâng giá trị sản phẩm từ vùng nguyên liệu

Chế biến và liên kết sản xuất giúp nâng giá trị hạt mắc ca tại xã Phúc Thọ Lâm Hà

Ở lại với cây mắc ca

Phúc Thọ Lâm Hà là địa bàn có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho các loại cây trồng dài ngày, trong đó mắc ca đang dần trở thành cây kinh tế quan trọng. Đến năm 2025, toàn xã có khoảng 815 ha mắc ca, phần lớn được trồng xen với cà phê, sản lượng trái tươi bình quân đạt khoảng 2.445 tấn mỗi năm.

Tại thôn Đoàn Kết, hộ kinh doanh Mậu Hằng là một trong những cơ sở sớm tham gia sâu vào chuỗi giá trị mắc ca. Trước biến động giá của nhiều loại nông sản, bà Phan Thị Hằng - đại diện chủ thể sản phẩm, chọn gắn bó với cây mắc ca và hướng tới chế biến để giữ giá trị. Từ quyết định đó, năm 2023, cơ sở đầu tư giàn máy sấy công suất 50 kg mỗi mẻ, từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất; đến năm 2024, sản phẩm hạt mắc ca sấy nứt vỏ mang thương hiệu SHOMIFARM được định hình rõ ràng và tiếp tục mở rộng khu chế biến 76 m² trong năm 2025, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn thực phẩm và hồ sơ pháp lý.

Hiện nay, sản phẩm hạt mắc ca sấy nứt vỏ SHOMIFARM đã được công nhận đạt chứng nhận OCOP 3 sao, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản phẩm có tiêu chuẩn, có khả năng mở rộng thị trường.

Song song với đầu tư chế biến, cơ sở chủ động xây dựng vùng nguyên liệu ổn định thông qua liên kết với hơn 18 hộ nông dân trồng mắc ca trên địa bàn xã. Trái mắc ca tươi được thu mua trực tiếp theo hợp đồng, với mức giá dao động từ 95.000 - 100.000 đồng/kg. Bình quân mỗi năm, cơ sở đưa vào chế biến khoảng 22 tấn trái tươi; trong đó, sản lượng do gia đình tự sản xuất đạt khoảng 8 tấn, phần còn lại đến từ các hộ liên kết, với tổng diện tích cho thu hoạch gần 7 ha. Các vườn cung cấp nguyên liệu đều có tuổi đời trên 10 năm, chủ yếu trồng giống OC và QN1.

Trong số các hộ liên kết, bà Võ Thị Ngân, chủ vườn mắc ca hơn 12 năm tuổi với diện tích 2 ha cho biết, gia đình đã bán trái mắc ca tươi cho cơ sở Mậu Hằng trong khoảng 2 năm trở lại đây. “Bình quân mỗi 3 tháng, gia đình tôi cung cấp khoảng 3 tấn trái mắc ca tươi cho cơ sở Mậu Hằng theo hình thức thu mua trực tiếp, nhờ đó đầu ra ổn định và việc chăm sóc vườn cây thuận lợi hơn”, bà Ngân nói.

Theo bà Phan Thị Hằng, thu mua theo từng vườn giúp cơ sở kiểm soát chất lượng nguyên liệu ngay từ đầu vào và tạo sự yên tâm cho người trồng. “Chúng tôi làm việc trực tiếp với nông dân, thống nhất quy trình chăm sóc, thu hoạch để sản phẩm sau chế biến đồng đều và giữ được uy tín”, bà Hằng chia sẻ.

Giữ giá trị hạt mắc ca

Từ trái mắc ca tươi đến sản phẩm hoàn chỉnh là chuỗi công đoạn được kiểm soát theo quy trình khép kín. Nguyên liệu sau thu mua được loại bỏ trái non, hư hỏng, tách vỏ trong ngày, rửa sạch, hong khô và phân loại kích cỡ; tiếp đó trải qua các bước sấy giảm ẩm, sấy ép tạo hương, làm nguội, tách nứt vỏ, soi đèn và phân loại lần cuối trước khi đóng gói. Nhờ quy trình này, hạt mắc ca sấy nứt vỏ của hộ kinh doanh Mậu Hằng giữ được hương vị tự nhiên, màu sắc đồng đều, đáp ứng các tiêu chí an toàn thực phẩm, với quy mô sản xuất hiện đạt khoảng 10 tấn hạt thành phẩm mỗi năm.

Sản phẩm được phân phối qua các cửa hàng tiện ích, nhóm tiêu dùng hướng tới lối sống lành mạnh, cung cấp nguyên liệu cho một số cơ sở chế biến nhỏ, đồng thời bán lẻ trên các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.

Theo bà Phan Thị Hằng, khi tham gia chế biến, người làm nông có điều kiện chủ động hơn trong việc định giá và giới thiệu sản phẩm của mình. Mỗi gói hạt mắc ca bán ra đều gắn với câu chuyện về vùng trồng, quy trình sản xuất và sự liên kết giữa các hộ dân trong cùng một địa bàn.

Ông Trần Đức Thêm - Chủ tịch UBND xã Phúc Thọ Lâm Hà cho rằng, việc các hộ dân đầu tư chế biến, xây dựng thương hiệu và tham gia chương trình OCOP đã góp phần nâng giá trị nông sản trên địa bàn. Chính những mô hình gắn sản xuất với vùng nguyên liệu, bảo đảm quy trình và có sản phẩm được chứng nhận sẽ tạo nền tảng để địa phương mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập cho người dân và hình thành các chuỗi giá trị ổn định hơn trong thời gian tới.

Hương Ly - Thân Thu Hiền .