Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam: Dòng vốn FTSE hơn 1,5 tỷ USD và 30 cổ phiếu trong “tầm ngắm”
FTSE Russell dự kiến công bố danh mục cổ phiếu chính thức thuộc bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (GEIS) vào rạng sáng 21/8, bước tiếp theo trong lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trước khi chính thức chuyển sang nhóm Thị trường Mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026.
Từ 8 năm chờ đợi đến một thay đổi về cấu trúc thị trường
Sự kiện thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng lên Thị trường Mới nổi thứ cấp sẽ mở đường cho dòng vốn từ các quỹ chỉ số quốc tế, đặc biệt là các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Emerging Markets Index.
FTSE Russell sẽ chính thức nâng hạng Việt Nam từ Thị trường Cận biên (Frontier Market) lên Thị trường Mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) trong bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (GEIS) và các chỉ số liên quan, có hiệu lực từ phiên giao dịch ngày 21/09/2026.
Quyết định nâng hạng thị trường được xác nhận tại kỳ đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 và công bố chính thức ngày 7/4/2026, khép lại hành trình kéo dài từ năm 2018, khi Việt Nam lần đầu được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của FTSE Russell. Đây là một trong những giai đoạn chờ đợi dài nhất trong lịch sử phân loại thị trường của FTSE Russell đối với một quốc gia đơn lẻ, theo dữ liệu của nhiều bên quan sát.
Chia sẻ về vấn đề này, Bộ phận Nghiên cứu - Công ty Cổ phần Chứng khoán Tiên Phong (TPS Research) cho biết, vấn đề cốt lõi Việt Nam phải giải quyết trong hành trình này không nằm ở quy mô hay thanh khoản thị trường - những tiêu chí đã đạt chuẩn từ nhiều năm trước - mà ở cơ chế vận hành hạ tầng giao dịch và thanh toán.
Nút thắt lớn nhất là yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (pre-funding) đối với nhà đầu tư nước ngoài. Vấn đề này đã được tháo gỡ thông qua cơ chế hỗ trợ thanh toán không yêu cầu ký quỹ trước (Non-Pre-Funding - NPF), do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) vận hành, với sự tham gia của các công ty chứng khoán thành viên trong vai trò trung gian bảo lãnh thanh toán.
Theo lộ trình, việc đưa Việt Nam vào GEIS sẽ được thực hiện qua 4 giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, thay vì phân bổ toàn bộ tỷ trọng ngay tại thời điểm nâng hạng. Cách triển khai này nhằm giúp quá trình chuyển đổi diễn ra có trật tự, tạo thời gian để thị trường hấp thụ dòng vốn dự kiến trong khi thanh khoản và cơ chế NPF tiếp tục được hoàn thiện. Sau mỗi giai đoạn, FTSE Russell sẽ đánh giá khả năng mô phỏng chỉ số thực tế của các quỹ trước khi quyết định chuyển sang giai đoạn tiếp theo.
“Đây chính là kết quả của nỗ lực phối hợp bền bỉ giữa Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - một quá trình cải cách thể chế mà theo đánh giá của chúng tôi, mang ý nghĩa sâu rộng hơn nhiều so với riêng sự kiện nâng hạng, bởi nó đặt nền móng hạ tầng cho các bước phát triển tiếp theo của thị trường vốn Việt Nam, bao gồm cả mục tiêu nâng hạng theo tiêu chuẩn MSCI trong tương lai”, TPS Research nhấn mạnh.
Dòng vốn FTSE hơn 1,5 tỷ USD và 30 cổ phiếu trong “tầm ngắm”
Sự kiện nâng hạng thị trường sẽ mở đường cho dòng vốn từ các quỹ chỉ số quốc tế, đặc biệt là các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Emerging Markets Index, tự động phân bổ vào thị trường Việt Nam theo cơ chế thụ động (passive), không phụ thuộc vào quyết định chủ quan của từng nhà quản lý quỹ.
TPS Research ước tính các quỹ thụ động mô phỏng những chỉ số FTSE liên quan đến thị trường mới nổi và thị trường toàn cầu đang quản lý khoảng 1.364 tỷ USD tài sản. Khi tỷ lệ phân bổ Việt Nam đạt 100%, tổng dòng vốn thụ động dự kiến chảy vào thị trường chứng khoán Việt Nam vào khoảng 1,54 tỷ USD. Đặc biệt, dòng vốn ngoại vào thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ chuyển dịch theo hướng bền vững và có tổ chức hơn, giảm bớt tính chất biến động ngắn hạn vốn gắn liền với dòng vốn đầu cơ trước đây.
Một yếu tố khác được TPS Research nhấn mạnh là dư địa định giá. VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E 11,9 lần, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 10 năm (P/E 15,3 lần), tương đương mức chiết khấu hơn 22%. Trong khi đó, dù môi trường kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, nền tảng tăng trưởng của Việt Nam vẫn duy trì tích cực khi GDP nửa đầu năm 2026 tăng 8,18%. Nhiều tổ chức quốc tế như ADB, WB và OECD tiếp tục duy trì đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế Việt Nam, đồng thời dự báo Việt Nam sẽ tiếp tục nằm trong nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực.
Theo TPS Research, sự kết hợp giữa mặt bằng định giá chiết khấu, nền tảng tăng trưởng kinh tế tích cực và chất xúc tác từ dòng vốn có tổ chức có thể tạo ra quá trình “tái định giá do thay đổi cấu trúc cầu” (structural demand re-rating), khác về bản chất so với tái định giá thuần túy dựa trên cải thiện lợi nhuận doanh nghiệp.
Dòng vốn ngoại lần này cũng được dự báo sẽ có mức độ tập trung khá cao. Dựa trên bộ tiêu chí sàng lọc FTSE GEIS Ground Rules và dữ liệu chốt ngày 30/6/2026, TPS Research dự báo 30 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện được đưa vào rổ chỉ số khu vực Asia Pacific ex-China ex-Japan, trong đó có VIC, VHM, HPG, VPB, MSN, FPT, VCB, STB, HDB... Xét theo nhóm ngành, gần 48% tổng dòng vốn dự báo tập trung vào bất động sản, chủ yếu do quy mô vốn hóa khả dụng của VIC và VHM; trong khi nhóm tài chính, gồm ngân hàng và chứng khoán, chiếm khoảng 29%.