Nâng hạng thị trường: Doanh nghiệp Việt phải có 'tấm hộ chiếu' quản trị và minh bạch

Sáng 21/9/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào một phiên giao dịch mang ý nghĩa đặc biệt. Từ thời điểm mở cửa thị trường, Việt Nam chính thức được FTSE Russell chuyển từ nhóm thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, sau khi tổ chức này xác nhận Việt Nam đáp ứng đầy đủ các tiêu chí trong hệ thống phân loại thị trường cổ phiếu.

Đây không phải một thay đổi diễn ra trong một ngày. Việt Nam đã nằm trong danh sách theo dõi nâng hạng của FTSE Russell từ năm 2018; đến tháng 10/2025, FTSE Russell công bố kế hoạch nâng hạng có điều kiện và tới tháng 4/2026 chính thức xác nhận quá trình này sẽ diễn ra đúng lộ trình từ ngày 21/9.

21.9.2026

VIỆT NAM CHÍNH THỨC BƯỚC VÀO NHÓM THỊ TRƯỜNG MỚI NỔI THỨ CẤP

Một vị thế mới trên bản đồ vốn quốc tế cũng đồng nghĩa với một mặt bằng tiêu chuẩn mới đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Những cải thiện về hạ tầng thị trường, cơ chế giao dịch không yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải ký quỹ trước và khả năng tiếp cận của các nhà môi giới toàn cầu là những yếu tố được FTSE Russell ghi nhận trong quá trình đánh giá.

Cùng với thay đổi về phân loại, cổ phiếu Việt Nam bắt đầu được đưa vào hệ thống FTSE Global Equity Index Series theo lộ trình 4 giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Giai đoạn đầu tương ứng 10% tỷ trọng có thể đầu tư, sau đó lần lượt tăng thêm 20%, 35% và 35% ở các kỳ rà soát tiếp theo. FTSE Russell cho biết cách triển khai theo từng bước nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi có trật tự, quản lý dòng vốn dự kiến và bảo đảm thanh khoản trong quá trình các quỹ mô phỏng chỉ số điều chỉnh danh mục.

Nhưng với doanh nghiệp Việt Nam, điều đáng chú ý sau ngày 21/9 không chỉ là kỳ vọng về lượng vốn ngoại có thể chảy vào thị trường.

FTSE GLOBAL EQUITY INDEX SERIES

Lộ trình 4 giai đoạn đưa cổ phiếu Việt Nam vào hệ thống chỉ số FTSE

01

Tháng 9/2026

10%

Giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi

Lũy kế: 10%

02

Tháng 3/2027

20%

Tiếp tục bổ sung tỷ trọng vào hệ thống chỉ số

Lũy kế: 30%

03

Tháng 6/2027

35%

Tăng mạnh tỷ trọng trong giai đoạn tiếp theo

Lũy kế: 65%

04

Tháng 9/2027

35%

Hoàn tất lộ trình đưa Việt Nam vào chỉ số

Lũy kế: 100%

Việc triển khai theo từng giai đoạn nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi có trật tự, quản lý dòng vốn dự kiến và bảo đảm thanh khoản khi các quỹ mô phỏng chỉ số điều chỉnh danh mục.

Khi Việt Nam bước sang một nhóm thị trường cao hơn, doanh nghiệp cũng đồng thời bước vào một mặt bằng cạnh tranh mới. Tại đó, một doanh nghiệp không chỉ được nhìn bằng doanh thu, lợi nhuận hay vị thế trong nước, mà còn được đặt cạnh những cơ hội đầu tư ở các thị trường mới nổi khác về chất lượng quản trị, mức độ minh bạch, cấu trúc vốn, dữ liệu và khả năng tạo ra tăng trưởng bền vững.

Cánh cửa đã rộng hơn. Nhưng dòng vốn có bước qua và ở lại hay không lại phụ thuộc vào chất lượng của từng doanh nghiệp.

Trao đổi với Doanh nhân và Công lý, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hoàn, Chủ tịch Hội đồng CAP100, Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư Đại chúng Revo AI, cho rằng dấu mốc nâng hạng không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận những nguồn vốn lớn hơn, mà còn đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu phải thay đổi từ bên trong. Và theo ông, thay đổi đầu tiên chính là cách doanh nghiệp nhìn nhận vị trí của mình trên thị trường vốn.

01

Từ sân chơi cận biên sang bản đồ phân bổ vốn chiến lược

Theo ông, thay đổi lớn nhất đối với thị trường chứng khoán Việt Nam sau dấu mốc nâng hạng là gì?

TS. Nguyễn Thanh Hoàn: Thay đổi lớn nhất, theo tôi, là sự dịch chuyển từ một “sân chơi cận biên” sang “bản đồ phân bổ vốn chiến lược” của các quỹ đầu tư toàn cầu.

Nếu trước đây dòng vốn vào thị trường cận biên có thể mang tính định kỳ hoặc nằm trong một phạm vi phân bổ nhất định, thì khi bước sang nhóm thị trường mới, vị thế của Việt Nam trong cách các tổ chức đầu tư quốc tế nhìn nhận và phân bổ tài sản cũng thay đổi.

Nhưng cơ hội lớn hơn đồng nghĩa với việc “luật chơi” cũng thay đổi.

Tiêu chuẩn đánh giá một doanh nghiệp sẽ không chỉ dừng lại ở tốc độ tăng trưởng nội tại, doanh thu hay lợi nhuận. Doanh nghiệp sẽ được nhìn dưới những chuẩn mực quốc tế khắt khe hơn về quản trị, minh bạch và tuân thủ.

Theo tôi, đây là một bước ngoặt quan trọng bởi chính những yêu cầu đó sẽ tạo ra quá trình sàng lọc của thị trường, qua đó xác định những doanh nghiệp thực sự có khả năng hấp thụ những dòng vốn quy mô lớn.

Nâng hạng vì vậy không đơn thuần là thay đổi vị thế của thị trường chứng khoán, mà còn tạo ra sức ép để doanh nghiệp tự nâng chuẩn.

02

Nâng hạng mới chỉ mở cửa, giữ được dòng vốn mới là điều quan trọng

Vậy theo ông, làm thế nào để cơ hội nâng hạng có thể chuyển hóa thành dòng vốn dài hạn thực sự, thay vì chỉ tạo ra những dòng tiền ngắn hạn trên thị trường?

TS. Nguyễn Thanh Hoàn: Theo tôi, có ba vấn đề quan trọng.

Trước hết là minh bạch và chuẩn mực thông tin.

Nhà đầu tư tổ chức quốc tế ưu tiên sự rõ ràng, dữ liệu chuẩn hóa và đặc biệt là khả năng dự báo. Với họ, một báo cáo tốt không chỉ cho biết doanh nghiệp đã làm được gì trong quá khứ, mà còn phải cung cấp đủ cơ sở để đánh giá doanh nghiệp có thể đi tới đâu trong tương lai.

Vì vậy, doanh nghiệp phải nâng chất lượng công bố thông tin, chuẩn hóa dữ liệu và giúp nhà đầu tư có thể hiểu được mô hình kinh doanh, triển vọng cũng như những rủi ro của doanh nghiệp.

Yếu tố thứ hai là chất lượng hàng hóa trên thị trường, hay nói cụ thể hơn là chất lượng của các doanh nghiệp.

Một thị trường muốn thu hút và hấp thụ dòng vốn quốc tế quy mô lớn phải có thêm nhiều doanh nghiệp đủ lớn, có biên lợi nhuận bền vững và quản trị công ty theo những chuẩn mực cao hơn, trong đó có ESG - các yếu tố về môi trường, xã hội và quản trị.

Yếu tố thứ ba là độ sâu của thị trường và hạ tầng giao dịch.

Những nút thắt liên quan đến tỷ lệ sở hữu nước ngoài, hay còn gọi là room ngoại, cùng các vấn đề về thủ tục thanh toán và khả năng tiếp cận thị trường cần tiếp tục được tháo gỡ.

Với một quỹ đầu tư lớn, khả năng đưa vốn vào thị trường quan trọng nhưng khả năng luân chuyển và rút vốn khi cần cũng quan trọng không kém.

Dòng tiền sẽ tìm đến những thị trường mà quá trình “vào - ra” diễn ra thuận lợi, với mức độ ma sát thấp nhất.

Do đó, nâng hạng là điều kiện mở cửa. Nhưng để dòng vốn ở lại lâu dài, thị trường phải chứng minh được chất lượng của chính mình.

3 ĐIỀU KIỆN ĐỂ DÒNG VỐN Ở LẠI

01

MINH BẠCH

Dữ liệu chuẩn hóa - thông tin có khả năng dự báo

02

CHẤT LƯỢNG DOANH NGHIỆP

Quy mô - tăng trưởng bền vững - quản trị - ESG

03

ĐỘ SÂU THỊ TRƯỜNG

Thanh khoản - room ngoại - khả năng tiếp cận - dòng vốn vào/ra thuận lợi

Nâng hạng mở cửa cho dòng vốn.
Chất lượng thị trường quyết định dòng vốn có ở lại hay không.

03

Nhà đầu tư không mua quá khứ, họ mua tương lai

Theo ông, khoảng cách lớn nhất giữa một doanh nghiệp “kinh doanh tốt” và một doanh nghiệp thực sự “đủ chuẩn để các quỹ đầu tư tổ chức rót vốn” nằm ở đâu?

TS. Nguyễn Thanh Hoàn: Theo tôi, khoảng cách trước hết nằm ở tư duy ngắn hạn và tầm nhìn chiến lược.

Một doanh nghiệp kinh doanh tốt thường có năng lực tạo ra dòng tiền từ sản phẩm và thị trường. Nhưng để trở thành một doanh nghiệp đủ chuẩn cho dòng vốn tổ chức, như vậy vẫn chưa đủ.

Doanh nghiệp phải chứng minh được rằng mô hình tăng trưởng của mình có khả năng duy trì trong dài hạn, có hệ thống quản trị rủi ro và có một cơ chế kiểm toán, kiểm soát minh bạch.

Khoảng cách thứ hai nằm ở hệ thống dữ liệu và quản trị nội bộ.

Các quỹ đầu tư tổ chức không chỉ nhìn vào những con số đã diễn ra. Có thể nói rằng họ không mua quá khứ, họ mua tương lai.

Muốn đánh giá tương lai, họ cần dữ liệu. Nghĩa là, doanh nghiệp phải có hệ thống đủ tốt để cung cấp dữ liệu tài chính, dữ liệu khách hàng và những thông tin phục vụ dự báo một cách có hệ thống. Những nền tảng quản trị hiện đại như CRM, CDP hay các hệ thống dữ liệu doanh nghiệp vì vậy ngày càng có vai trò quan trọng.

Bên cạnh đó là sự chuyên nghiệp của cấu trúc tổ chức. Khi doanh nghiệp phát triển đến một quy mô nhất định, sự tách bạch rõ ràng giữa sở hữu và quản lý trở thành một yếu tố rất quan trọng.

Một tổ chức đầu tư lớn cần nhìn thấy rằng doanh nghiệp không chỉ vận hành tốt nhờ một cá nhân, mà có một hệ thống đủ mạnh để tiếp tục phát triển trong dài hạn.

GÓC NHÌN NHÀ ĐẦU TƯ

“

Nhà đầu tư không mua quá khứ,
họ mua tương lai.

Muốn nhà đầu tư nhìn thấy tương lai, doanh nghiệp phải có dữ liệu đủ tốt để chứng minh tương lai đó. Hệ thống quản trị, dữ liệu tài chính, dữ liệu khách hàng và khả năng dự báo phải đủ minh bạch, nhất quán để nhà đầu tư có thể phân tích và định lượng. Đó là khoảng cách giữa một doanh nghiệp kinh doanh tốt và một doanh nghiệp đủ chuẩn để dòng vốn tổ chức lựa chọn.

04

Doanh nghiệp Việt sẽ phải cạnh tranh với doanh nghiệp ở các thị trường mới nổi

Khi thị trường bước vào một sân chơi mới, áp lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp Việt Nam sẽ thay đổi như thế nào? Liệu có xuất hiện một cuộc sàng lọc mới trên thị trường vốn?

TS. Nguyễn Thanh Hoàn: Khi bước vào sân chơi toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải chấp nhận chuẩn mực toàn cầu.

Khi đó, doanh nghiệp không còn chỉ cạnh tranh với những doanh nghiệp trong nước.

Các nhà đầu tư quốc tế hoàn toàn có thể đặt một doanh nghiệp Việt Nam cạnh một doanh nghiệp tại Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ hoặc những thị trường mới nổi khác để lựa chọn nơi phân bổ vốn.

CHẠM ĐỂ XOAY CHẠM ĐỂ DỪNG

BẢN ĐỒ CẠNH TRANH VỐN

VIỆT NAM ↔ THÁI LAN ↔ INDONESIA ↔ ẤN ĐỘ
↔ CÁC THỊ TRƯỜNG MỚI NỔI

Khi một quỹ quốc tế phân bổ vốn,
doanh nghiệp Việt không còn chỉ được
so với doanh nghiệp Việt.

Bước vào mặt bằng thị trường mới nổi cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng những tiêu chuẩn cạnh tranh khắt khe hơn về chất lượng thông tin, cấu trúc vận hành và năng lực đối thoại với nhà đầu tư.

MINH BẠCH

CẤU TRÚC VỐN

IR

Điều này tạo ra áp lực trên nhiều phương diện.

Trước hết là minh bạch.

Báo cáo tài chính phải tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế như IFRS. Thông tin dành cho nhà đầu tư cần được cung cấp đa ngôn ngữ và tốc độ phản hồi phải nhanh hơn.

Thứ hai là cấu trúc vốn.

Doanh nghiệp phải tối ưu hóa đòn bẩy tài chính và kiểm soát rủi ro dòng tiền. Nhà đầu tư tổ chức không chỉ nhìn vào khả năng sinh lời mà còn đánh giá khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường.

Thứ ba là quan hệ nhà đầu tư - IR.

IR không nên chỉ được hiểu là việc thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin.

Đây phải là năng lực kể câu chuyện chiến lược của doanh nghiệp và duy trì quan hệ với các cổ đông lớn.

Tuy nhiên, storytelling ở đây không phải là kể một câu chuyện hấp dẫn nhưng thiếu cơ sở. Câu chuyện của doanh nghiệp phải được chứng minh bằng chiến lược, số liệu và kết quả thực tế.

Theo tôi, từ đây sẽ hình thành một quá trình sàng lọc tự nhiên trên thị trường vốn.

Những doanh nghiệp yếu về quản trị hoặc minh bạch có thể dần mất sức hấp dẫn, thanh khoản thấp hơn và gặp khó khăn hơn trong huy động vốn.

Ngược lại, những doanh nghiệp có chuẩn quản trị tốt, thông tin minh bạch và chiến lược rõ ràng sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận dòng vốn và tạo ra bước phát triển mới.

Nâng hạng vì vậy không có nghĩa mọi doanh nghiệp đều được hưởng lợi như nhau.

Cơ hội sẽ lớn hơn đối với những doanh nghiệp thực sự chuẩn bị sẵn sàng.

05

Quản trị và minh bạch là “tấm hộ chiếu” bước vào thị trường vốn quốc tế

Nếu nhìn trong 3-5 năm tới, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị những gì để đón dòng vốn mới? Và nếu chỉ được lựa chọn một việc phải làm ngay, theo ông đó là gì?

TS. Nguyễn Thanh Hoàn: Doanh nghiệp muốn đón được dòng vốn trong chu kỳ mới cần bắt đầu từ ba vấn đề.

Đầu tiên là tái cấu trúc và minh bạch tài chính.

Doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống tài chính có khả năng cung cấp số liệu đầy đủ, nhất quán và đáng tin cậy.

Thứ hai là nâng cấp hệ thống quản trị nội bộ bằng số hóa.

Khi doanh nghiệp phát triển, việc quản trị không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm của người điều hành. Hệ thống dữ liệu phải giúp doanh nghiệp kiểm soát được hoạt động và đưa ra quyết định nhanh chóng hơn.

Thứ ba là xây dựng đội ngũ chuyên trách về quan hệ nhà đầu tư - IR, những người thực sự hiểu ngôn ngữ của các quỹ đầu tư nước ngoài.

IR phải có khả năng giải thích chiến lược của doanh nghiệp bằng những dữ liệu và chỉ tiêu mà nhà đầu tư có thể phân tích.

Nếu chỉ được lựa chọn một việc cần làm ngay, theo tôi đó là: Chuẩn hóa hệ thống quản trị và minh bạch thông tin theo chuẩn quốc tế.

Lý do rất đơn giản. Vốn ngoại không thiếu, nhưng họ chỉ rót tiền vào nơi họ cảm thấy an toàn. Sự minh bạch giúp nhà đầu tư hiểu doanh nghiệp. Hệ thống quản trị tốt giúp họ tin tưởng rằng những rủi ro có thể được kiểm soát.

Vì vậy, tôi cho rằng quản trị và minh bạch chính là “tấm hộ chiếu” giúp doanh nghiệp Việt bước vào thị trường vốn quốc tế.

Chuẩn doanh nghiệp trong chu kỳ nâng hạng

Tấm hộ chiếu bước vào
thị trường vốn quốc tế

Quản trị

Hệ thống vận hành không phụ thuộc vào một cá nhân

Minh bạch

Dữ liệu đầy đủ, nhất quán, có thể kiểm chứng

Niềm tin

Chiến lược và câu chuyện doanh nghiệp được chứng minh bằng kết quả

“Vốn ngoại không thiếu, nhưng họ chỉ rót tiền vào nơi họ cảm thấy an toàn.”

TS. Nguyễn Thanh Hoàn

06

Sau nâng hạng, điều gì sẽ tạo ra khoảng cách giữa các doanh nghiệp?

Sau ngày 21/9, theo ông, điều doanh nghiệp Việt cần thay đổi trước tiên không phải để “đón vốn”, mà để trở thành một doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh trên thị trường vốn quốc tế là gì?

TS. Nguyễn Thanh Hoàn: Theo tôi, điều doanh nghiệp cần thay đổi trước tiên là cách nhìn về chính mình. Nâng hạng không nên được hiểu đơn giản là một cơ hội để “đón thêm vốn”, mà là thời điểm doanh nghiệp phải tự đặt mình vào một mặt bằng cạnh tranh cao hơn.

Khi bước vào thị trường vốn quốc tế, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng hay một vài chỉ tiêu kinh doanh tốt trong ngắn hạn. Nhà đầu tư tổ chức sẽ nhìn vào cả hệ thống phía sau những con số đó: Doanh nghiệp được quản trị như thế nào, dữ liệu có đủ minh bạch hay không, rủi ro được kiểm soát ra sao và mô hình tăng trưởng có đủ sức duy trì trong dài hạn hay không.

Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy quản trị dựa nhiều vào cá nhân sang quản trị bằng hệ thống; từ công bố thông tin để đáp ứng yêu cầu sang cung cấp thông tin để xây dựng niềm tin; từ việc kể một câu chuyện tăng trưởng sang chứng minh câu chuyện đó bằng dữ liệu và kết quả thực tế.

Theo tôi, đây mới là thay đổi quan trọng nhất. Bởi khi doanh nghiệp đã có một nền tảng quản trị tốt, dữ liệu đủ minh bạch và chiến lược đủ rõ ràng, khả năng tiếp cận dòng vốn sẽ đến như một hệ quả của chất lượng doanh nghiệp, chứ không phải mục tiêu duy nhất của quá trình thay đổi.

Có được “tấm hộ chiếu” đó chưa đồng nghĩa dòng vốn sẽ tự động tìm đến. Doanh nghiệp vẫn phải chứng minh năng lực tăng trưởng, sức cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh.

Nhưng trong một thị trường đã bước sang mặt bằng mới, quản trị tốt, dữ liệu minh bạch và khả năng tạo dựng niềm tin sẽ ngày càng trở thành những điều kiện nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận các dòng vốn tổ chức quy mô lớn.

Nâng hạng vì thế không chỉ mở ra một chu kỳ mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam, mà còn đặt doanh nghiệp trước một chuẩn cạnh tranh mới - nơi lợi thế không chỉ thuộc về những doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, mà còn thuộc về những doanh nghiệp đủ minh bạch, đủ bền vững và đủ đáng tin cậy trong mắt nhà đầu tư dài hạn.

Trân trọng cảm ơn ông!

NÂNG HẠNG MỞ CỬA

Chất lượng doanh nghiệp quyết định dòng vốn ở lại

QUẢN TRỊ - MINH BẠCH - NIỀM TIN

Một vị thế mới của thị trường chỉ thực sự trở thành lợi thế khi doanh nghiệp đủ sức đáp ứng một chuẩn cạnh tranh mới.