Kỳ họp thứ Năm, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh - Hiện thực hóa khát vọng bứt phá của đô thị nghĩa tình: Biến 'không gian pháp lý' thành quyết sách kiến tạo vì dân

Kiên định nguyên tắc: "Chín" mới thông qua

Việc Trung ương phân cấp, phân quyền thông qua Luật Phát triển đô thị giúp Thành phố Hồ Chí Minh tháo gỡ được nhiều vướng mắc về tổ chức bộ máy, quy hoạch đô thị, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Dưới góc nhìn phân tích chính sách, dư địa càng rộng, áp lực đặt lên vai cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân càng lớn.

Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố Hồ Chí Minh khảo sát thực địa 4 dự án thuộc Chương trình chỉnh trang đô thị khu vực bờ Nam Kênh Đôi trước Kỳ họp thứ Tư. Ảnh: Cổng TTĐT HĐND thành phố

Tại Kỳ họp thứ Năm này, mỗi nút bấm biểu quyết của 125 đại biểu HĐND thành phố chính là sự bảo chứng cho tính khả thi của một cơ chế mới, mở đường cho những dự án, kế hoạch cụ thể đi vào đời sống. Quan điểm xuyên suốt của Thường trực HĐND Thành phố Hồ Chí Minh là: mỗi dự thảo nghị quyết trình ra kỳ họp phải xác định rõ một điểm nghẽn cụ thể của đô thị, có mục tiêu rõ ràng và giải pháp thực hiện minh bạch.

Để làm được điều đó, công tác thẩm tra được thực hiện vô cùng kỹ lưỡng, từ sớm, từ xa. Các Ban của HĐND thành phố đã nâng cao chất lượng xem xét, đánh giá tác động thấu đáo, nhiều chiều trước khi trình ra nghị trường, bảo đảm 38 nghị quyết khi được thông qua sẽ tạo thành một khung pháp lý đồng bộ, vững chắc, giúp chính quyền thành phố vận hành các cơ chế mới trơn tru, hiệu quả ngay từ ngày Luật Phát triển đô thị có hiệu lực (1/10/2026).

Đứng trước khối lượng công việc lớn với 38 dự thảo nghị quyết cần xem xét trong bối cảnh thời điểm Luật có hiệu lực đã cận kề, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh kiên định với nguyên tắc: ưu tiên tính cấp thiết và mức độ hoàn thiện của chính sách. Thành phố chọn chiến lược tập trung giải quyết ngay những vấn đề tác động trực tiếp đến sự phát triển của doanh nghiệp, đời sống của người dân và công tác điều hành của bộ máy.

Thực tiễn quá trình chuẩn bị cho kỳ họp đã chứng minh sự nghiêm túc này. Đơn cử, qua khảo sát các dự thảo nghị quyết, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đã sàng lọc rất kỹ lưỡng. Những dự thảo nghị quyết đủ điều kiện, hồ sơ rõ ràng mới được đưa vào danh mục 38 nghị quyết trình ngay trong kỳ họp HĐND tháng 9. Các nội dung còn lại chưa đạt yêu cầu đều được đề nghị lùi lại để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Sự "gác lại" này thể hiện tư duy làm chính sách thực chất: đối tượng, phạm vi, nguồn lực chưa rõ ràng thì kiên quyết không thông qua.

Danh mục 38 nghị quyết được xem xét tại kỳ họp lần này phản ánh đúng tinh thần trọng tâm, trọng điểm. Ở lĩnh vực kinh tế - ngân sách, 15 nghị quyết được đưa ra nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về vốn và hạ tầng, tiêu biểu như chính sách hỗ trợ lãi suất cho các dự án ưu tiên, hay quyết định chủ trương đầu tư các dự án chỉnh trang đô thị khu vực bờ Nam kênh Đôi. Ở lĩnh vực đô thị, 14 quyết sách tạo đột phá về quy hoạch không gian ngầm, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và các chính sách thúc đẩy khoa học công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Ở lĩnh vực văn hóa - xã hội và pháp chế, 10 nghị quyết hướng tới việc kiện toàn bộ máy và chăm lo an sinh xã hội. Tất cả đều là những vấn đề rất sát sườn, giải quyết trúng nhu cầu của thực tiễn.

Thiết lập cơ chế kiểm soát, bảo đảm kỷ cương trong kiến tạo

Việc mở rộng thẩm quyền luôn đi kèm với yêu cầu nâng cao năng lực giám sát, quản lý, đặc biệt là với các chính sách huy động nguồn lực xã hội hóa hay các cơ chế thí điểm. Nhận thức rõ điều này, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh xác định mở rộng không gian chính sách phải đi liền với việc xây dựng các hành lang pháp lý an toàn, minh bạch, bảo đảm kỷ cương trong quá trình thực thi.

Tuy nhiên, kiểm soát ở đây không đồng nghĩa với việc tạo ra các rào cản hành chính cứng nhắc. Cơ chế giám sát hữu hiệu nhất được đặt ngay từ khâu xây dựng dự thảo: mọi chính sách đặc thù phải được lấy ý kiến trực tiếp của những đối tượng chịu tác động, bảo đảm sự hài hòa về mặt lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Đối với những chính sách mang tính thí điểm, HĐND thành phố yêu cầu phải xác định rõ phạm vi, thời hạn, kết quả kỳ vọng và các biện pháp dự phòng rủi ro. Chính sự chặt chẽ, rõ ràng này mới là nền tảng vững chắc để thành phố tự tin triển khai các mô hình đột phá mà không lo ngại về những hệ lụy phát sinh.

Thước đo cuối là sự thụ hưởng của người dân

Triết lý xây dựng chính sách của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới được định hình rất rõ nét: chính sách phải bắt nguồn từ hơi thở cuộc sống và mang lại những giá trị hiện hữu cho người dân. Đơn cử, trong các dự án chỉnh trang, tái thiết đô thị như khu vực ven kênh rạch, mục tiêu không chỉ là làm đẹp bộ mặt đô thị hay phát triển hạ tầng, mà cốt lõi là phải bảo đảm cuộc sống, sinh kế của người dân tại khu vực đó được duy trì và tốt đẹp hơn. HĐND thành phố đóng vai trò là cơ quan cân bằng lợi ích, bảo đảm quyền lợi chính đáng của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là những người yếu thế.

Bước vào Kỳ họp thứ Năm, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh đang định hình rõ một phương thức hoạt động chủ động, bám sát thực tiễn: sắc bén trong nhận diện vấn đề, khoa học trong phân tích và quyết liệt trong khâu thực thi. Thận trọng là sự bảo đảm cho những bước đi vững chắc. Đằng sau việc xem xét, thông qua 39 quyết sách chiến lược lần này là một thông điệp nhất quán: thể chế hóa Luật Phát triển đô thị chính là kiến tạo những không gian phát triển mới, nơi kết quả cuối luôn được đo lường bằng sự thụ hưởng và niềm tin của Nhân dân.