Nâng năng lực doanh nghiệp, góp sức tăng trưởng hai con số

Cùng với đó, việc khai thác dư địa từ thương mại, dịch vụ, du lịch và phát huy hiệu quả lan tỏa của đầu tư công sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng của Thủ đô, trước mắt trong năm 2026 và về lâu dài.

Nâng năng lực, tham gia sâu vào chuỗi giá trị

Theo TS Nguyễn Việt Hùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, nâng cao năng lực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp trong trung và dài hạn. Đây là cơ sở để tạo ra những sản phẩm, dịch vụ có hàm lượng khoa học - công nghệ cao, giàu tính sáng tạo và sức cạnh tranh, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.

TS Nguyễn Việt Hùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Đối với Hà Nội, trong bối cảnh triển khai các định hướng phát triển mới theo Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt những không gian và cơ hội phát triển mới. Theo đó, việc duy trì phương thức sản xuất, kinh doanh hiện có là chưa đủ; doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng quy mô và phạm vi hoạt động để đáp ứng yêu cầu của thị trường trong giai đoạn mới.

Một vấn đề đáng chú ý là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với doanh nghiệp lớn, trong đó doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Theo TS Nguyễn Việt Hùng, doanh nghiệp lớn có vai trò định hướng, dẫn dắt, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa là những mắt xích quan trọng để hình thành chuỗi giá trị và hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ hoàn chỉnh, từ khâu ý tưởng, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng.

Thay vì mỗi doanh nghiệp tự thực hiện tất cả các công đoạn, doanh nghiệp lớn có thể đặt hàng các doanh nghiệp vệ tinh đảm nhận những phần việc chuyên sâu. Cách làm này vừa giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp lớn, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát huy thế mạnh, tích lũy kinh nghiệm, cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa được hình thành từ đội ngũ nhân sự có chuyên môn cao tại các doanh nghiệp lớn. Sau quá trình làm việc, tích lũy kinh nghiệm và năng lực chuyên môn, những nhân sự này có thể thành lập doanh nghiệp riêng, tiếp tục cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho doanh nghiệp lớn. Đây là một hướng hình thành mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh, góp phần tăng tính liên kết trong hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh.

Để doanh nghiệp vượt qua những giới hạn phát triển, nỗ lực từ phía doanh nghiệp cần đi cùng một hệ sinh thái chính sách đủ mạnh, TS Nguyễn Việt Hùng cho rằng, quy luật cung - cầu cần được đặt trong tổng thể các công cụ về tài khóa, tiền tệ, hành chính, phát triển nhân lực và xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp. Các công cụ này cần được vận hành trong một chiến lược thống nhất, tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực và phát triển theo từng giai đoạn.

Cùng với khả năng tiếp cận vốn, việc tạo thuận lợi về mặt bằng, thủ tục đầu tư, giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nhân lực cũng là những vấn đề cần được quan tâm. Khi các điểm nghẽn được nhận diện, xử lý kịp thời, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện tập trung nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

Khai thác dư địa thị trường, phát huy hiệu quả đầu tư công

Trong ngắn hạn, thương mại, dịch vụ và du lịch được xác định là những lĩnh vực có thể tạo thêm động lực cho tăng trưởng của Hà Nội trong năm 2026. Theo TS Nguyễn Việt Hùng, các ngành bán buôn, bán lẻ, nhà hàng, khách sạn, lưu trú… có nhiều dư địa để thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh trong những tháng cuối năm.

Sản xuất linh kiện điện tử tại Công ty TNHH Rhythm Precision Việt Nam (Khu công nghiệp Nội Bài). Ảnh: Nguyễn Quang

Bên cạnh đó, việc khai thác sức mua của khách du lịch quốc tế cũng cần được chú trọng. TS Nguyễn Việt Hùng đề xuất nghiên cứu mở rộng hệ thống cửa hàng miễn thuế, cửa hàng hoàn thuế, không chỉ tại sân bay Nội Bài mà còn ở các cửa hàng lớn tại trung tâm thành phố. Theo ông, tạo điều kiện để du khách nước ngoài mua sắm và hoàn thuế tại chỗ có thể góp phần kích thích tiêu dùng, đồng thời mở rộng cơ hội kinh doanh hàng hóa, dịch vụ phục vụ nhóm khách hàng này.

Việc phát triển các cửa hàng giới thiệu sản phẩm OCOP tại nhiều địa điểm, trong đó có sân bay Nội Bài, cũng là một giải pháp được đề cập. Qua đó, du khách có thêm cơ hội mua sắm sản phẩm Việt Nam ngay trước khi rời khỏi đất nước, góp phần thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa và tạo thêm thị trường cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thủ đô.

Dù vậy, những động lực tăng trưởng trong ngắn hạn cần đi cùng quá trình xây dựng năng lực sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng trong dài hạn. Các lĩnh vực như logistics, bán lẻ có thể tạo tăng trưởng nhanh, nhưng để phát triển bền vững, doanh nghiệp cần chú trọng tạo ra những sản phẩm có hàm lượng khoa học, trí tuệ cao và khả năng xuất khẩu. Đây là nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và mở rộng dư địa phát triển của nền kinh tế.

Một động lực quan trọng khác là đầu tư công, với vai trò dẫn dắt đầu tư tư nhân. Theo TS Nguyễn Việt Hùng, năm 2026, Hà Nội tập trung đầu tư công vào kết cấu hạ tầng giao thông và xây dựng, đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Hiệu quả của đầu tư công không chỉ thể hiện ở những công trình hoàn thành mà còn ở khả năng lan tỏa tới nhiều ngành, lĩnh vực trong nền kinh tế. Dẫn các dự án nhà ở xã hội, nhà ở đa mục tiêu, nhà ở cho thuê, cầu đường và công trình chống lụt, TS Nguyễn Việt Hùng cho rằng cần đẩy nhanh việc tạm ứng vốn cho nhà thầu để kích thích tăng trưởng.

Theo phân tích của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, trong kịch bản thuận lợi nhất, khi các điều kiện cần và đủ đồng thời xuất hiện, tăng trưởng của thành phố có thể đạt khoảng 13%. Tuy nhiên, đây là kịch bản khó, phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan, đặc biệt là tình hình kinh tế và địa chính trị thế giới.

Những tháng cuối năm, các lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ tiêu dùng, ăn uống và lưu trú được kỳ vọng tiếp tục có điều kiện tăng trưởng nhờ mùa du lịch cao điểm, các hoạt động và lễ hội.

TS Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh, để đạt mục tiêu tăng trưởng kỳ vọng, hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân đều cần nỗ lực lớn; đồng thời, môi trường quốc tế cần hòa bình, ổn định. Tăng trưởng không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ một con số, mà còn phải tạo ra thói quen vượt khó, làm việc bài bản, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng nền tảng phát triển cho những năm tiếp theo.

Về lâu dài, nâng cao năng lực doanh nghiệp cần gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Khi doanh nghiệp chủ động đổi mới, chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ và nguồn lực đầu tư công phát huy hiệu quả lan tỏa, các động lực tăng trưởng sẽ được củng cố, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thủ đô và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.