Ông Hoàng Bình Quân: Doanh nghiệp muốn bứt phá phải thay đổi tư duy

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 – Vòng đối thoại địa phương tỉnh Thái Nguyên ngày 12/10/2026, ông Hoàng Bình Quân cho rằng doanh nhân không thể tiếp tục kinh doanh theo lối cũ. Thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc tạo ra doanh thu hay mở rộng quy mô tài sản, mà còn ở khả năng xây dựng doanh nghiệp có bản sắc, năng lực cạnh tranh và sức phát triển lâu dài.

Ông Hoàng Bình Quân, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Trưởng ban Đối ngoại Trung ương, Chủ tịch danh dự Hội doanh nhân trẻ Việt Nam. (Ảnh: Phan Chính)

Theo ông, thị trường Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn. Nếu trước đây,một số doanh nghiệp có thể phát triển nhờ nắm bắt cơ hội ngắn hạn hoặc tận dụngcác mối quan hệ, thì hiện nay, sự công khai trong đấu thầu, tài chính và quyđịnh pháp luật đang làm thay đổi căn bản cách thức cạnh tranh. Doanh nghiệpmuốn đứng vững phải dựa nhiều hơn vào năng lực thực chất, chất lượng sản phẩmvà khả năng quản trị.

Áp lực sàng lọc trên thị trường cũng cho thấy yêu cầu đổi mới ngày càng cấpthiết. Ông Quân dẫn ví dụ về con số 39.000 doanh nghiệp rời khỏi thị trườngđược công bố tại TP HCM, đồng thời lưu ý rằng nguyên nhân không chỉ đến từ thualỗ hay năng lực yếu kém. Một bộ phận doanh nghiệp có thể không theo kịp tốc độbiến động, áp lực cạnh tranh hoặc lựa chọn chuyển sang lĩnh vực khác.

Từ thực tế đó, ông nhấn mạnh thay đổi không còn là lựa chọn mang tính khuyếnkhích, mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục phát triển. Người làmkinh doanh cần vượt khỏi tư duy chỉ tập trung kiếm tiền trước mắt để hướng tớixây dựng một tổ chức có chiến lược, văn hóa và khả năng tạo ra giá trị lâu dài.

Một trong những thay đổi quan trọng là cách doanh nghiệp nhìn nhận sản phẩmvà khách hàng. Theo ông Quân, chỉ có nguyên liệu tốt hay hàng hóa chất lượngchưa đủ để tạo nên lợi thế bền vững. Doanh nghiệp cần biết kể câu chuyện về sảnphẩm, xây dựng bản sắc và đáp ứng nhu cầu sâu hơn của người tiêu dùng.

Ông lấy ví dụ về chè Thái Nguyên. Nếu chỉ thu hái chè rồi bán nguyên liệutheo cân, giá trị thu về sẽ khó tương xứng với tiềm năng. Muốn nâng cao sứccạnh tranh, người kinh doanh cần truyền tải được câu chuyện về vùng trồng,nguồn gốc, văn hóa thưởng trà và những trải nghiệm mà sản phẩm mang lại. Khiđó, giá trị không chỉ nằm trong hàng hóa hữu hình mà còn ở cảm xúc, niềm tin vàsự thỏa mãn của khách hàng.

Bên cạnh tư duy sản phẩm, ông Quân cho rằng doanh nghiệp cần thay đổi cách quản trị, nhất là trước sự phát triển của thị trường số và mô hình kinh doanh theo chuỗi. Chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào một vài khâu vận hành, mà cần giúp doanh nghiệp mở rộng không gian kinh doanh, cải thiện khả năng tiếp cận khách hàng và kết nối với các đối tác.

Các diễn giả tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 – Vòng đối thoại địa phương tỉnh Thái Nguyên ngày 12/10/2026 (Ảnh: Phan Chính).

Theo ông Hoàng Bình Quân, đây cũng là lý do doanh nghiệp phải xem xét lại phương thức tổchức hoạt động, thay vì chỉ tập trung vào sản xuất hoặc bán hàng theo cáchtruyền thống. Quản trị hiệu quả hơn, ứng dụng công nghệ phù hợp và chủ độngtham gia chuỗi giá trị sẽ tạo nền tảng để nâng cao năng suất, giảm chi phí vàmở rộng cơ hội kinh doanh.

Ông Hoàng Bình Quân nhấn mạnh là từ bỏ tư duy cạnh tranh bằngcách triệt tiêu đối thủ để chuyển sang hợp tác trên cơ sở phát huy thế mạnh củanhau. Trước đây, nhiều doanh nghiệp có xu hướng giữ kín thông tin, ngại chia sẻcơ hội và muốn tự kiểm soát mọi khâu. Cách làm này có thể giúp bảo vệ lợi íchtrước mắt, nhưng cũng khiến doanh nghiệp khó mở rộng quy mô và hạn chế khả năngtiếp cận những thị trường lớn.

Trong bối cảnh mới, sự hợp tác giữa các doanh nghiệp có thể tạo ra giá trịmà từng đơn vị khó đạt được nếu hoạt động riêng lẻ. Doanh nghiệp có thế mạnh vềsản xuất có thể kết nối với đơn vị phân phối; cơ sở kinh doanh dịch vụ có thểphối hợp với đối tác cung ứng nguyên liệu, vận chuyển hoặc tổ chức trải nghiệm.Khi mỗi bên đảm nhiệm tốt phần việc của mình, toàn bộ mạng lưới sẽ có thêm lợithế cạnh tranh.

Ông Quân cho rằng tư duy làm ăn đơn lẻ, chỉ lo giữ phần lợi ích riêng, khôngcòn phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay. Hợp tác không có nghĩa là từ bỏlợi ích của doanh nghiệp, mà là tìm cách tạo thêm giá trị trên cơ sở bổ trợnăng lực, chia sẻ cơ hội và cùng phát triển.

Từ những phân tích trên, thông điệp ông gửi tới cộng đồng doanh nhân tậptrung vào ba yêu cầu: thay đổi tầm nhìn, đổi mới quản trị và chuyển từ tư duycạnh tranh đơn độc sang hợp tác cùng có lợi. Đây không chỉ là những điều chỉnhtrong phương thức kinh doanh, mà còn là bước chuyển cần thiết để doanh nghiệptư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.