Nâng năng lực nhận diện rủi ro pháp lý cho người làm báo trong môi trường số

Đây là vấn đề được tập trung trao đổi tại tọa đàm “Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp lý: Nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo”, do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức ngày 9/9, tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách khu vực phía Nam, phát biểu khai mạc tọa đàm.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách khu vực phía Nam nhấn mạnh, người làm báo hiện nay không chỉ phải bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, hấp dẫn của thông tin mà còn phải tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và giữ vững chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Đây là những nền tảng để báo chí khẳng định vai trò, uy tín và trách nhiệm trong đời sống xã hội hiện đại.

Thực tiễn tác nghiệp cho thấy chỉ một quyết định thiếu thận trọng trong quá trình thu thập, kiểm chứng, sử dụng hoặc xuất bản thông tin cũng có thể dẫn đến hậu quả pháp lý. Rủi ro có thể xuất phát từ việc sử dụng nguồn tin chưa được xác minh, xâm phạm đời tư, danh dự, nhân phẩm cá nhân, vi phạm bản quyền, sử dụng hình ảnh, dữ liệu không đúng quy định hoặc sai sót trong cách thể hiện thông tin trên nền tảng số. Đáng lưu ý, trong môi trường số, ranh giới giữa sai sót nghiệp vụ và hành vi có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý đôi khi rất mong manh. Thông tin sai lệch có thể nhanh chóng bị sao chép, phát tán trên nhiều nền tảng. Hậu quả vì vậy không chỉ là các chế tài mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cơ quan báo chí và niềm tin của công chúng.

Ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phổ biến những điểm mới trong Luật Báo chí 2025.

Một trong những nội dung trọng tâm của tọa đàm là cập nhật những điểm mới của Luật Báo chí và hệ thống văn bản liên quan. Ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, Luật Báo chí năm 2025 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025. Cùng với Luật là hệ thống nghị định, thông tư hướng dẫn nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí trong giai đoạn mới.

Điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên Luật Báo chí khẳng định trong văn bản pháp luật vị trí của báo chí cách mạng Việt Nam, gắn với công cuộc giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. Luật cũng bổ sung quyền yêu cầu cải chính thông tin; bổ sung các hành vi bị cấm liên quan đến thông tin gây ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế, hình ảnh Việt Nam và gây phương hại đến quan hệ đối ngoại, hợp tác quốc tế.

Quang cảnh tọa đàm.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Luật Báo chí mới mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí trên môi trường số. Cơ quan báo chí có quyền mở các kênh nội dung trên không gian mạng, không hạn chế số lượng kênh trên từng nền tảng và thực hiện thông báo với cơ quan quản lý nhà nước. Quy định mới nhằm tạo điều kiện để báo chí phát triển theo hướng hệ sinh thái thay vì hoạt động riêng lẻ trên từng loại hình.

Luật mới cũng quy định rõ hơn vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam trong việc kết luận hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Đáng chú ý, từ ngày 1/1/2027, người được cấp thẻ nhà báo lần đầu phải trải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí và đạo đức nghề nghiệp người làm báo.

Bên cạnh cập nhật các quy định mới, tọa đàm tập trung nhận diện những tình huống dễ phát sinh vi phạm như đăng tải thông tin sai sự thật, thông tin chưa kiểm chứng, xâm phạm danh dự, uy tín, quyền riêng tư; những rủi ro từ xu hướng giật gân, chạy theo lượt xem và khai thác thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội. Các đại biểu đồng thời trao đổi giải pháp kiểm soát rủi ro ngay từ bên trong tòa soạn thông qua quy trình kiểm tra, xác minh, biên tập, kiểm soát nội dung và phân định trách nhiệm trong từng khâu sản xuất, xuất bản thông tin.