Nâng ngưỡng chọn cách tính thuế lên 10 tỷ đồng từ năm 2027, gỡ áp lực chứng từ cho hộ kinh doanh
Từ kỳ tính thuế năm 2027, doanh nghiệp và hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm được quyền lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế hoặc theo tỷ lệ % trên doanh thu. Chính sách mới vừa được Quốc hội thông qua bao phủ khoảng 81,1% doanh nghiệp và 99,98% hộ kinh doanh, giúp cắt giảm chi phí tuân thủ, giải tỏa áp lực chứng minh chi phí và thúc đẩy minh bạch doanh thu thực tế.
Giải tỏa gánh nặng chứng minh chi phí cho 99,98% hộ kinh doanh
Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Luật thuế Sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Điểm thay đổi đáng chú ý của đạo luật này là nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương pháp tính thuế của doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh lên mức 10 tỷ đồng/năm, chính thức áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027. Theo đó, doanh nghiệp có tổng doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm được chọn tính thuế TNDN trên thu nhập tính thuế hoặc theo tỷ lệ % trên doanh thu. Tương tự, hộ và cá nhân kinh doanh đạt doanh thu trên 1 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng/năm cũng được lựa chọn một trong hai phương pháp tính thuế TNCN nêu trên.
Thống kê cho thấy hiện có khoảng 81,1% doanh nghiệp và 99,98% hộ kinh doanh có doanh thu không vượt quá 10 tỷ đồng/năm. Giới chuyên gia tư vấn thuế đánh giá việc mở rộng ngưỡng doanh thu mang lại lợi ích trực tiếp cho khu vực kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ trong giai đoạn người nộp thuế đang thích ứng với các quy định mới về quản lý thuế.
Phân tích sự thay đổi so với quy định trước đây, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas dẫn chiếu khoản 4 Điều 12 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng chỉ được kê khai, nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu trong trường hợp không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Như vậy, doanh nghiệp dưới ngưỡng 3 tỷ đồng trước đây phải chịu ràng buộc điều kiện đi kèm chứ không được tự do lựa chọn. Khi phạm vi được mở rộng lên mức không quá 10 tỷ đồng/năm, các doanh nghiệp quy mô nhỏ vốn hạn chế về nguồn lực sẽ giảm đáng kể áp lực nhân sự và chi phí vận hành bộ máy kế toán phức tạp, qua đó tiết kiệm chi phí tuân thủ để dành nguồn lực cho hoạt động kinh doanh và tái đầu tư.
Đối với khu vực hộ kinh doanh, áp lực không chỉ nằm ở chi phí kế toán mà còn phát sinh từ việc tập hợp, chứng minh các khoản chi phí được trừ khi tính thuế. Bà Vũ Thị Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Quản trị doanh nghiệp Bình Vũ đánh giá việc nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng đã giải tỏa tâm lý lo lắng cho nhiều hộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm có doanh thu trên 3 tỷ đến 10 tỷ đồng/năm. Theo bà Bình, việc xóa bỏ thuế khoán để chuyển sang kê khai theo doanh thu thực tế từ năm 2026 đã là một bước ngoặt lớn. Với nhóm có doanh thu trên 3 tỷ đến 10 tỷ đồng, yêu cầu xác định thu nhập tính thuế theo công thức doanh thu trừ chi phí tạo ra nhiều trở ngại khi người kinh doanh chưa quen tập hợp chứng từ và chưa hiểu rõ quy định về chi phí hợp lệ. Trường hợp thiếu chứng từ chứng minh chi phí, số thuế phải nộp thậm chí cao hơn cách tính theo tỷ lệ % trên doanh thu. Khi được trao quyền lựa chọn, đa số hộ kinh doanh có thể ưu tiên phương pháp tính theo doanh thu do thủ tục đơn giản và phù hợp với năng lực quản trị thực tế.
Cùng quan điểm, ông Trần Văn Quân, Phó Trưởng ban Chính sách Thuế thuộc Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch VNLAWS nhận định quyết định nâng ngưỡng từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe vướng mắc thực tiễn của cơ quan quản lý. Chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế gồm kế toán, hóa đơn, chứng từ, phần mềm và nhân sự chuyên môn luôn là gánh nặng với người kinh doanh quy mô nhỏ, nhất là các hộ có lượng giao dịch lớn nhưng giá trị từng đơn hàng thấp hoặc doanh thu cao song biên lợi nhuận mỏng. Theo ông Quân, ý nghĩa cốt lõi của quy định mới là chuyển từ tư duy quản lý thuế thiên về yêu cầu tuân thủ sang quản lý có tính đến năng lực tuân thủ thực tế của người nộp thuế, tạo điều kiện để cơ sở kinh doanh tự chọn phương thức tương thích với mô hình hoạt động và đặc thù ngành nghề.
Khuyến khích minh bạch doanh thu và lưu ý quản lý hóa đơn đầu vào
Bên cạnh việc giảm gánh nặng sổ sách, quy định mới còn góp phần tháo gỡ tâm lý e ngại khi doanh thu tăng trưởng. Trên thực tế, một bộ phận hộ kinh doanh từng dè dặt trước việc doanh thu vượt ngưỡng vì lo ngại phải áp dụng phương pháp tính thuế phức tạp hơn, làm phát sinh thêm chi phí quản lý và nguy cơ sai sót. Việc nới ngưỡng lựa chọn lên 10 tỷ đồng/năm giúp người kinh doanh yên tâm ghi nhận doanh thu thực tế, sử dụng hóa đơn điện tử và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ngân sách. Ông Trần Văn Quân cho rằng một chính sách thuế đơn giản, dễ dự báo sẽ giúp hộ kinh doanh tự tin phát triển thị trường, gia tăng doanh số và từng bước mở rộng quy mô để chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Văn Tuấn nhận định việc đơn giản hóa phương pháp tính thuế đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ và mô hình doanh nghiệp một người đang có nhiều dư địa phát triển nhờ công nghệ số. Khi chính sách thuế và chế độ kế toán được triển khai đồng bộ theo hướng tối giản, doanh nghiệp có thể tiết giảm chi phí kế toán, kể cả chi phí thuê dịch vụ kế toán bên ngoài, qua đó tạo thuận lợi cho người khởi nghiệp gia nhập thị trường.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý việc đơn giản hóa phương pháp tính thuế không làm giảm trách nhiệm kê khai, quản lý hóa đơn và chứng từ của người nộp thuế. Bà Vũ Thị Bình cảnh báo khi áp dụng cách tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu, một số hộ kinh doanh có thể phát sinh tâm lý chủ quan trong khâu lưu giữ hóa đơn đầu vào do không còn phải xác định chi phí được trừ. Người kinh doanh vẫn bắt buộc phải tập hợp đầy đủ hóa đơn đầu vào để chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa, phục vụ cho việc lập hóa đơn đầu ra và thực hiện các nghĩa vụ pháp lý liên quan.
Ông Trần Văn Quân nhấn mạnh quá trình đơn giản hóa phương pháp tính thuế cần được triển khai đồng bộ cùng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, dữ liệu giao dịch trên các nền tảng số và các công cụ hỗ trợ kê khai thuận tiện. Theo vị chuyên gia này, chính sách thuế chỉ thực sự thành công khi người nộp thuế không còn e ngại việc gia tăng doanh thu và không phải đứng trước lựa chọn giữa mở rộng hoạt động kinh doanh với gánh nặng tuân thủ.
