Nắng nóng đỉnh điểm, châu Âu ứng phó như thế nào?

Ngày 10/6, Tổ chức Khí tượng Thế giới đưa ra cảnh báo về thời tiết nắng nóng do hiện tượng El Nino. Dù khu vực Tây Âu vẫn chưa bị ảnh hưởng nhiều bởi đợt nắng nóng vừa qua, song Anh và Ireland đã ghi nhận nhiệt độ cao kỷ lục trong tháng 5/2026.

Bản đồ dự báo thời tiết tuần tới cho thấy nhiệt độ kỷ lục tại các thành phố châu Âu, một số nơi vượt mức 40 độ C. (Ảnh: Met Office)

Khu vực phía Nam châu Âu có thể hứng chịu mức nhiệt cao nhất, song các quốc gia Địa Trung Hải vốn đã có thiết kế kiến trúc ứng phó với nắng nóng. Những ngôi nhà sử dụng cửa chớp, mái hiên che nắng, đường phố rợp bóng cây và nhiều đài phun nước.

Trái lại, các nước vốn có khí hậu lạnh như Thụy Sĩ, Na Uy sẽ phải đối mặt với thử thách lớn khi nhiệt độ mùa hè tăng cao.

Theo tờ Guardian, tại một số nơi vẫn có những điểm làm mát, người dân có thể nghỉ ngơi trong bóng râm và uống nước nhưng không nhiều. Các thành phố châu Âu không có nhiều trung tâm làm mát khổng lồ như các nước vốn có mùa hè nóng bức như Mỹ hay Australia.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết, các công trình công cộng như trường học, bảo tàng hay thư viện hoàn toàn có thể phục vụ như một "nơi trú ẩn" khỏi nắng nóng.

Nhà nghiên cứu Ana Terra Amorim-Maia tại Trung tâm nghiên cứu biến đổi Khí hậu basque cho biết, ở Barcelona, tình hình có thể được cải thiện rõ rệt, nhân rộng các điểm tránh nóng cho người dân mà không cần đầu tư quá nhiều vào cơ sở vật chất.

"Các tòa nhà kể trên chỉ cần điều chỉnh giờ mở cửa, điều động thêm nhân viên, đặt thêm biển báo và hướng dẫn. Những điều này có thể là cứu cánh trong thời tiết cực đoan", cô giải thích.

Hồi tháng 12/2025, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã thông báo thành lập mạng lưới các điểm tránh nóng quốc gia.

Một điểm tránh nóng (shelter climate) tại châu Âu, với bảng hướng dẫn bằng nhiều ngôn ngữ giúp người dân nghỉ ngơi, làm mát giữa thời tiết nắng nóng. (Ảnh: DW)

Hiện nay, các điểm tránh nóng (climate shelter) đã trở nên phổ biến ở Barcelona. Kể từ khi bắt đầu triển khai tới nay, thành phố này đã có hơn 400 điểm tránh nóng trên toàn thành phố. Mô hình này đang được nhân rộng trên toàn Tây Ban Nha và khắp châu Âu.

Tại Anh, không nhiều công trình được thiết kế với biện pháp chống nóng tự nhiên. Do đó, nắng nóng đỉnh điểm được dự báo sẽ ảnh hưởng nặng nề tại quốc gia này.

Tháng 5/2026, Chính phủ Anh đã khuyến cáo tất cả các viện dưỡng lão và bệnh viện cần lắp điều hòa nhiệt độ trong 10 năm tới.

Không chỉ châu Âu, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang phải ứng phó với nhiệt độ cực đoan.

Thành phố Austin (Mỹ) đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm phủ xanh thành phố, ổn định nền nhiệt đô thị. Cụ thể, dữ liệu từ Google Earth sẽ được phân tích để xác định những khu vực cần điều chỉnh và đầu tư hạ tầng làm mát.

Sau đó, thông tin này sẽ được xem xét cùng với các yếu tố khí hậu cũng như kinh tế - xã hội để đưa ra quyết định đầu tư cải tạo. Thành phố này đặt mục tiêu từ nay tới năm 2050 sẽ tăng tỷ lệ không gian xanh từ 43% lên 50%.

Song song với đó, thành phố Austin đang giải quyết vấn đề tránh nóng cho người dân bằng cách sử dụng thư viện và các tòa nhà công cộng làm điểm tránh nóng. Ngoài ra, hệ thống mái che phun sương làm mát và những tấm phản nhiệt được lắp đặt trên vỉa hè nhằm giảm hấp thụ nhiệt trong những ngày nắng gắt.

Tại Bengaluru (Ấn Độ), cơ quan chức năng cũng đã triển khai thí điểm chương trình ứng phó với biến đổi khí hậu, thu thập dữ liệu, xác định các "điểm nóng" như các khu công nghiệp, khu vực bê tông hóa. Qua đó, các điểm nóng này sẽ từng bước được cải tạo, tăng tỷ lệ không gian xanh, khôi phục thảm thực vật cũng như bảo tồn nguồn nước.