Nắng nóng tạo áp lực chưa từng có lên hệ thống điện

Theo báo cáo của Bộ Công Thương tại cuộc họp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương ngày 26/5, các cơ quan khí tượng trong nước và quốc tế đều nhận định năm 2026 đang đối mặt với nhiều dị thường khí hậu, trong đó nguy cơ xuất hiện hiện tượng “siêu El Nino” từ tháng 7 tới lên đến khoảng 80%. Hiện tượng này có thể kéo theo nắng nóng kéo dài, hạn hán và suy giảm lượng nước về các hồ thủy điện.

Nắng nóng tác động tiêu cực lên hệ thống điện. Ảnh minh họa

Không chỉ tác động đến đời sống dân sinh, thời tiết cực đoan đang tạo áp lực chưa từng có lên hệ thống điện. Từ đầu tháng 4 đến nay, đặc biệt trong các đợt nắng nóng từ ngày 13-15/5 và 23-27/5, phụ tải điện toàn quốc liên tục xác lập các mức kỷ lục mới.

Số liệu từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho thấy, đến ngày 25/5, công suất cực đại toàn hệ thống đã đạt 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025; sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,171 tỷ kWh, tăng 11,8%. Riêng miền Bắc, công suất cực đại đạt 29.667 MW, tăng tới 26,2% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng điện tiêu thụ đạt 603 triệu kWh, tăng 20,2%.

Đặc biệt, đỉnh phụ tải hiện không còn tập trung vào ban ngày mà đã dịch chuyển mạnh sang khung giờ tối từ 20h đến 23h. Đây là thời điểm hệ thống điện chịu áp lực lớn nhất do nguồn điện mặt trời không còn phát điện, trong khi nhiều hồ thủy điện nhỏ thiếu nước, khả năng huy động nguồn bị hạn chế đáng kể.

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, nhu cầu điện dự báo sẽ tiếp tục tăng rất cao. Theo Bộ Công Thương, nếu GDP tăng trưởng trên 10%, nhu cầu phụ tải điện cũng sẽ tăng tương ứng hoặc cao hơn, tạo áp lực lớn đối với cả nguồn điện, lưới truyền tải và công tác điều độ hệ thống.

Trước tình hình đó, bộ đã chỉ đạo NSMO và các đơn vị triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định trong mùa cao điểm nắng nóng.

Cụ thể, ngành điện tập trung nâng cao khả dụng của hệ thống truyền tải và phân phối điện, đặc biệt đối với các công trình cấp điện cho miền Bắc như nâng công suất máy biến áp AT1 Hòa Bình, đưa vào vận hành MBA AT1 T500 Phố Nối và AT7 T220 Hà Đông.

Đối với nguồn thủy điện, các hồ chứa được vận hành linh hoạt, ưu tiên tích nước và phát điện vào khung giờ cao điểm tối. NSMO cũng đã yêu cầu các nhà máy thủy điện nhỏ miền Bắc điều chỉnh biểu đồ phát điện để hỗ trợ hệ thống trong các khung giờ phụ tải cao. Đến nay, 301/301 nhà máy với tổng công suất khoảng 3.000MW đã thực hiện điều chỉnh theo yêu cầu.

Với nhiệt điện than, các tổ máy khả dụng được huy động tối đa nhằm tăng dự phòng cho hệ thống. Các đơn vị phát điện được yêu cầu khẩn trương khắc phục sự cố, nâng công suất khả dụng để đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao trong giờ cao điểm tối.

Trong khi đó, các nguồn điện khí và nhiệt điện dầu cũng được huy động linh hoạt.

NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6-2026 để điều tiết nhu cầu sử dụng điện, đặc biệt trong khung giờ từ 17h30 - 22h30.

Tuy nhiên theo nhiều chuyên gia năng lượng, trong bối cảnh phụ tải tăng trưởng nhanh, việc chỉ dựa vào các giải pháp kỹ thuật sẽ rất khó giảm áp lực cho hệ thống điện nếu thiếu sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp trong sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

Vì vậy, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân bày tỏ mong muốn người dân và các cơ sở sản xuất đồng hành trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Trong đó áp dụng giải pháp như chuyển dịch thời gian sử dụng điện, tránh vào giờ cao điểm.