Nâng tầm đối ngoại địa phương để huy động nguồn lực quốc tế

Chiều 2/8, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Bộ Ngoại giao chủ trì Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển". Đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao tham dự, chỉ đạo và điều hành hội nghị.

Hội nghị có sự tham dự trực tiếp của hơn 300 đại biểu đến từ các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương, cơ quan ngoại vụ, các Đại sứ, Tổng lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài; đại diện hiệp hội doanh nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp cùng lãnh đạo, cán bộ các đơn vị thuộc Bộ Ngoại giao.

Đây là hội nghị toàn quốc đầu tiên về công tác đối ngoại địa phương trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng và trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, có ý nghĩa quan trọng nhằm thống nhất nhận thức, đề ra phương hướng và giải pháp nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại Đại hội XIV, Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng và các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Các đại biểu tham dự Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển" ngày 2/8. Ảnh: Trần Huấn.

Đối ngoại địa phương phải tạo nguồn lực phát triển

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số, công tác đối ngoại, đặc biệt là đối ngoại địa phương, phải được triển khai thực chất hơn, hiệu quả hơn và trở thành nguồn lực trực tiếp phục vụ phát triển.

Theo Bộ trưởng, thế giới đang trải qua những biến động nhanh, mạnh và khó dự báo. Sự dịch chuyển của các trung tâm tăng trưởng kinh tế, sự nổi lên của nhiều nền kinh tế mới cùng những bước tiến vượt bậc về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang làm thay đổi môi trường phát triển của các quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Ở trong nước, bên cạnh những thành tựu đạt được, yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới ngày càng cao. Mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi tư duy mới, cách làm mới và sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Trong bối cảnh đó, công tác đối ngoại cũng bước sang giai đoạn mới với yêu cầu và nhiệm vụ cao hơn.

"Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng có vị thế cao hơn trên trường quốc tế, nhiều quốc gia coi trọng quan hệ với Việt Nam và sẵn sàng mở rộng hợp tác, vấn đề đặt ra không còn là có cơ hội hay không mà là làm thế nào để biến những cơ hội đó thành kết quả phát triển thực chất", Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, nếu các địa phương không tận dụng được những điều kiện quốc tế thuận lợi thì sẽ bỏ lỡ những cơ hội phát triển quan trọng. Vì vậy, công tác đối ngoại địa phương cần được tổ chức theo hướng chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn và gắn chặt với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Để đáp ứng yêu cầu đó, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa Bộ Ngoại giao với các bộ, ngành cũng như giữa các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với địa phương.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. Ảnh: Trần Huấn.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung đồng thời nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương trong lãnh đạo công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; đề nghị các địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài theo hướng thực chất, hiệu quả.

Các cơ quan đại diện cũng cần chủ động hơn trong hỗ trợ địa phương, trong khi địa phương cần tạo điều kiện để hoạt động phối hợp được triển khai bài bản, có trọng tâm và phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ quan, qua đó phát huy tốt vai trò cầu nối với các đối tác quốc tế.

Người đứng đầu ngành Ngoại giao mong muốn các địa phương tập trung trao đổi, đóng góp ý kiến vào ba nhóm vấn đề lớn gồm xác định rõ vị trí, vai trò của công tác đối ngoại trong chiến lược phát triển; đề xuất các mô hình, phương thức tổ chức thực hiện hiệu quả; đồng thời kiến nghị giải pháp về tổ chức bộ máy, cơ chế phối hợp, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế nhằm nâng cao chất lượng công tác đối ngoại trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng cũng kỳ vọng các địa phương thẳng thắn phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các cơ chế, chính sách hiện hành, qua đó giúp Bộ Ngoại giao tiếp tục hoàn thiện hệ thống hướng dẫn, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế và tăng cường hỗ trợ địa phương triển khai hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục nghiên cứu, quán triệt và cụ thể hóa các định hướng lớn trong phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thành các chương trình hành động, tài liệu hướng dẫn và giải pháp cụ thể, góp phần đưa công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế thực sự trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Đối ngoại địa phương huy động hiệu quả nguồn lực quốc tế

Trình bày báo cáo trung tâm về triển khai công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết công tác đối ngoại địa phương tiếp tục được triển khai đồng bộ, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, thu hút nguồn lực quốc tế và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21, các địa phương đã bám sát đường lối đối ngoại của Đảng, phối hợp triển khai hiệu quả đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân.

Theo Thứ trưởng, thời gian qua, công tác đối ngoại địa phương được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và củng cố quan hệ với các đối tác.

Ngoại giao phục vụ phát triển ngày càng được coi trọng, phạm vi huy động nguồn lực quốc tế tiếp tục mở rộng; đồng thời, các hoạt động ngoại giao văn hóa, giáo dục, thông tin đối ngoại, công tác lãnh sự và người Việt Nam ở nước ngoài được triển khai gắn với yêu cầu phát triển của từng địa phương. Cùng với đó, sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và địa phương tiếp tục được tăng cường, góp phần từng bước nâng cao năng lực triển khai công tác đối ngoại.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho rằng công tác đối ngoại địa phương vẫn còn một số hạn chế kéo dài, đồng thời xuất hiện những yêu cầu mới trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong đó, việc phối hợp và chia sẻ thông tin ở một số nơi chưa thật sự thường xuyên, liên tục; công tác xác định nhu cầu, chuẩn bị đề xuất, tìm kiếm đối tác, triển khai và đánh giá kết quả hợp tác còn thiếu gắn kết, đầu mối và trách nhiệm theo dõi chưa thực sự rõ ràng.

Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn trình bày báo cáo trung tâm về triển khai công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. Ảnh: Trần Huấn.

Từ thực tiễn đó, Thứ trưởng Ngô Lê Văn rút ra ba bài học kinh nghiệm. Thứ nhất, sự lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, sự quản lý thống nhất của chính quyền và sự phối hợp của các cơ quan đầu mối là những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng công tác đối ngoại.

Thứ hai, chất lượng chuẩn bị là yếu tố quyết định hiệu quả hợp tác, những địa phương xác định rõ nhu cầu, lựa chọn đúng ưu tiên và chủ động đề xuất hợp tác thường đạt hiệu quả cao hơn trong kết nối đối tác và triển khai các hoạt động hợp tác.

Thứ ba, hiệu quả đối ngoại phụ thuộc lớn vào sự phối hợp thường xuyên và công tác theo dõi sau ký kết; việc phân công rõ trách nhiệm, duy trì trao đổi và kịp thời xử lý vướng mắc sẽ bảo đảm tính liên tục và nâng cao hiệu quả hợp tác.

Định hướng giai đoạn 2026-2028, Thứ trưởng cho biết công tác đối ngoại địa phương sẽ tiếp tục bám sát đường lối đối ngoại của Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị và yêu cầu phát triển của đất nước, tập trung nâng cao chất lượng tham mưu, quản lý và triển khai hoạt động đối ngoại, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế của địa phương.

Theo đó, bốn nhiệm vụ trọng tâm được xác định gồm: nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đối ngoại của địa phương; nâng cao hiệu quả các hoạt động hợp tác quốc tế; tăng cường quản lý và phối hợp trong triển khai công tác đối ngoại; củng cố tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và từng bước hiện đại hóa công tác đối ngoại địa phương.

"Bộ Ngoại giao tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ địa phương triển khai các nhiệm vụ trên, nhất là trong cung cấp thông tin, đào tạo cán bộ, kết nối đối tác và xử lý vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện", Thứ trưởng Ngô Lê Văn khẳng định.