Nâng tầm giá trị rừng trồng bằng công nghệ sinh học

Kỹ sư Viện Nông nghiệp Thanh Hóa chăm sóc những mầm xanh trong phòng thí nghiệm nuôi cấy mô.

Trồng rừng bằng công nghệ sinh học là việc ứng dụng các thành tựu của công nghệ sinh học vào quá trình sản xuất, tạo ra cây giống có chất lượng cao, sinh trưởng nhanh, chống chịu sâu bệnh tốt và cho năng suất, hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương pháp truyền thống. Trong thực tế, công nghệ sinh học trong trồng rừng thường được áp dụng thông qua: Nuôi cấy mô, nuôi cấy tế bào thực vật để nhân giống hàng loạt các cây có đặc tính ưu việt như: keo, bạch đàn, lát hoa, dổi xanh... Công nghệ này sẽ tạo ra những cây giống với số lượng lớn, có độ đồng đều cao và giữ nguyên vẹn đặc tính sinh học của cây bố mẹ.

Năm 2021, khi Viện Nông nghiệp Thanh Hóa triển khai dự án khuyến nông Trung ương trên địa bàn, gia đình anh Nguyễn Văn Thắng ở thôn Minh Liên, xã Minh Sơn đã tham gia trồng trên 5 ha cây keo lai bằng giống nuôi cấy mô dòng AH1. Đến nay, sau 5 năm trồng, cây keo có đường kính trung bình 30 cm, chiều cao cây trên 20 m; trữ lượng rừng đạt khoảng 150 m3. Trong khi đó, so với diện tích rừng sử dụng giống keo tai tượng trồng hạt thì trữ lượng gỗ chỉ đạt 115 m3/1 ha. Với diện tích trồng cây keo bằng phương pháp nuôi cấy mô, gia đình anh Thắng đang khai thác lần 1 đạt giá trị sinh khối gỗ cao hơn từ 1,6 đến 2 lần so với diện tích trồng rừng bằng giống keo hạt.

Mô hình rừng trồng sản xuất thử nghiệm giống keo lai mô AH1 tại xã Minh Sơn.

Với mục tiêu tập trung hoàn thành kế hoạch trồng mới rừng năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa đã chỉ đạo các xã và chủ rừng chú trọng thâm canh rừng trồng, chuyển hóa rừng trồng kinh doanh gỗ nhỏ sang kinh doanh gỗ lớn thông qua sử dụng giống chất lượng cao trong trồng rừng bằng cây nuôi cấy mô.

Thời gian qua, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa đã xây dựng các mô hình trồng rừng gỗ lớn bằng các giống keo lai nuôi cấy mô: AH1, AH 7, TB1 và keo lá tràm mô... trên diện tích 110 ha. Các hộ tham gia trồng rừng được tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc theo đúng quy trình kỹ thuật.

Đánh giá bước đầu cho thấy, cùng thời gian sinh trưởng và phát triển, các điểm trồng rừng bằng giống cây áp dụng công nghệ sinh học cho sinh khối gỗ cao hơn từ 1,6 đến 2 lần so với diện tích trồng rừng bằng phương pháp dâm hom truyền thống.

Người dân xã Minh Sơn chăm sóc rừng trồng tiêu chuẩn FSC.

Lũy kế từ năm 2020 đến tháng 3/2026, các đơn vị và người dân đã chủ động trồng mới và trồng lại sau khai thác được hơn 8.000 ha rừng tập trung bằng giống cây lâm nghiệp nuôi cấy mô, chủ yếu là cây keo, tập trung tại các xã thuộc khu vực huyện: Như Xuân, Thường Xuân, Như Thanh, Cẩm Thủy, Ngọc Lặc (cũ). Các loại cây trồng chủ yếu là keo tai tượng Úc, trẩu, xoan ta, lim xanh, lát hoa...

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 647.796 ha rừng, trong đó đã phát triển ổn định 56.000 ha rừng trồng kinh doanh gỗ lớn. Đến tháng 6/2026, diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC đạt 48.479 ha với sự tham gia của 12.405 hộ và nhóm hộ liên kết cùng các doanh nghiệp chế biến lâm sản.

Mở rộng diện tích và nâng tầm giá trị rừng trồng bằng công nghệ sinh học là điều kiện để các địa phương phát triển diện tích trồng rừng gỗ lớn, nâng cao năng suất, giá trị kinh tế rừng trồng, từng bước xây dựng vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn, phát triển các sản phẩm lợi thế chủ lực từ rừng.