Nâng tầm giám sát, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại diễn đàn.

Chủ trì diễn đàn có các đồng chí lãnh đạo: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh; Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga.

Tham dự diễn đàn có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các bộ trưởng, trưởng ngành...

Các đồng chí lãnh đạo chủ trì diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

Cần kiến tạo phương thức giám sát mới có tầm nhìn chiến lược

Phát biểu khai mạc và chỉ đạo diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, giám sát là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của nhân dân.

Trước yêu cầu phát triển của đất nước trong tình hình mới với nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược, nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ, hoạt động giám sát không thể thực hiện bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng; tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

Các đại biểu tham dự diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

“Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị diễn đàn tập trung làm rõ các định hướng nhằm tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát. Đó là lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, các lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và vấn đề cử tri, nhân dân đặc biệt quan tâm.

Gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật. Mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm, tạo chuyển biến thực chất.

Đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm. Siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả, theo dõi đến cùng việc thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc và chỉ đạo diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

Nhấn mạnh hoạt động lập pháp và giám sát phải đi đôi với nhau, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, hoạt động giám sát phải tập trung vào những vấn đề thực tiễn đặt ra, phục vụ việc tiếp tục hoàn thiện thể chế và xây dựng pháp luật. Đồng thời, thông qua giám sát phải thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tháo gỡ những điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc ở cả Trung ương và địa phương, nhất là trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu phát huy cao nhất trí tuệ, trách nhiệm và kinh nghiệm thực tiễn; trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất; giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất; làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng.

Chuyển trọng tâm giám sát sang tổ chức thi hành pháp luật

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhận định, trong thời gian qua, Quốc hội đã khẳng định những bước đổi mới rõ nét trong hoạt động, chuyển mạnh từ phát hiện, kiến nghị sang theo dõi và thúc đẩy giải quyết đến cùng; từ xem xét quy trình sang đánh giá kết quả, tác động của chính sách...

Hoạt động giám sát đã hỗ trợ thiết thực cho công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ; góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Trước yêu cầu đó, Chính phủ kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có giải pháp để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát.

Trong đó, chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật. Ưu tiên giám sát các luật, nghị quyết mới ban hành, các lĩnh vực được phân cấp phân quyền mạnh và những chính sách tác động diện rộng đến người dân, doanh nghiệp, hoạt động của bộ máy nhà nước.

Tăng cường khảo sát, giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách, pháp luật tại cấp tỉnh và cấp xã (nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp).

Quang cảnh diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

Cùng với đó, Phó Thủ tướng đề xuất, các kết luận giám sát của Quốc hội tiếp tục gắn với mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết; làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, đúng pháp luật. Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa giám sát của Quốc hội, HĐND với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và hoạt động quản lý của Chính phủ.

Giám sát phải trở thành động lực hoàn thiện thể chế, kiến tạo phát triển

Tại diễn đàn, các đại biểu đã trao đổi, chia sẻ về một số chuyên đề: Vai trò hoạt động giám sát của Quốc hội góp phần hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội đối với việc thi hành pháp luật ở địa phương;

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phạm Thúy Chinh trình bày tham luận tại diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

Công tác lãnh đạo, kiểm tra, giám sát của Đảng góp phần hoàn thiện tổ chức, bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp và thiết chế bổ trợ tư pháp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội...

Phát biểu kết luận Diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết, các tham luận và ý kiến thảo luận đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, thống nhất cao về yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Phó Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, các đại biểu đều thống nhất nhận thức rằng, hiệu quả giám sát không được đo bằng số lượng cuộc giám sát hay kiến nghị, mà phải trở thành động lực hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực thi hành pháp luật, khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và giải quyết những vấn đề cử tri, nhân dân quan tâm.

Từ kết quả diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh một số định hướng lớn nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp. Trong đó, hoạt động giám sát phải tập trung vào những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", nhất là các lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực và tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân; kết hợp xử lý những vấn đề trước mắt với nhận diện sớm các nguy cơ, thách thức dài hạn.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu bế mạc diễn đàn. Ảnh: media.quochoi.vn

Hoạt động giám sát cũng cần gắn chặt hơn với công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tổ chức thi hành pháp luật. Những bất cập được phát hiện phải được chuyển hóa thành yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách; mỗi kiến nghị giám sát cần xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả thực hiện.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát theo hướng dựa trên dữ liệu, tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo để nâng cao năng lực phân tích, dự báo, cảnh báo sớm, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại.

Cùng với đó, tiếp tục tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực; siết chặt việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát, bảo đảm mọi kết luận đều được thực hiện đến cùng.