Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật ở cấp tỉnh và xã

Kiến nghị trên được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đưa ra khi phát biểu tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát của năm 2026, sáng 30/7.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu.

Phó Thủ tướng nêu rõ, 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 và Nghị quyết 19 của Trung ương về đổi mới mô hình tổ chức bộ máy Nhà nước. Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu đối với việc hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Trước yêu cầu này, Phó Thủ tướng kiến nghị, cần chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật, là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay.

“Cần giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới được ban hành, các lĩnh vực được phân cấp, phân quyền mạnh, các chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và hoạt động của bộ máy Nhà nước”, Phó Thủ tướng nêu quan điểm.

Theo lãnh đạo Chính phủ, qua giám sát cần phân định rõ nội dung nào do quy định pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, còn thiếu khả thi; nội dung nào do hướng dẫn chậm, không thống nhất; nội dung nào do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị tăng cường khảo sát, giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách, pháp luật tại cấp tỉnh, cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp tại địa phương.

Trong điều kiện vận hành của chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Phó Thủ tướng cho rằng cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ và các điều kiện đảm bảo thực hiện (bao gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và năng lực giải trình).

Qua đó, kịp thời phát hiện tình trạng phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng để thực hiện, hoặc cấp trên buông lỏng kiểm tra, hậu kiểm. Đồng thời, phát huy vai trò của Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND theo dõi, phản ánh những vấn đề khó khăn phát sinh từ cơ sở.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, các kết luận giám sát của Quốc hội cần gắn với mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết. Làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền và đúng pháp luật.

“Tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch, đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hoạt động giám sát”, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa giám sát của Quốc hội, Hội đồng Nhân dân với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và hoạt động quản lý Nhà nước.

Đặc biệt, việc phối hợp phải được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn chuyên đề, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin và theo dõi kiến nghị. Tăng cường chia sẻ dữ liệu, kế thừa thông tin, số liệu đã được kiểm chứng, tránh trùng lặp về đối tượng, nội dung, thời điểm và yêu cầu báo cáo.

Cùng với đó, cần tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp, hiệp hội, chuyên gia, các nhà khoa học tham gia cung cấp thông tin, phản biện và đánh giá độc lập. Phản ánh từ thực tiễn phải trở thành một nguồn dữ liệu quan trọng để lựa chọn nội dung giám sát và kiểm chứng kết quả thực hiện chính sách, pháp luật.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục nâng cao trách nhiệm giải trình, phối hợp đầy đủ, có trách nhiệm, chặt chẽ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội trong công tác giám sát.

Chính phủ đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục đồng hành, giám sát và chỉ rõ những điểm nghẽn, những bất cập; qua đó tạo cơ sở để Chính phủ hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.