Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội trong nhiệm kỳ khóa XVI

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa tại Diễn đàn. Ảnh: NHƯ Ý

Sáng 30/7, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”.

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa tham dự Diễn đàn.

Giám sát để tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn – Trưởng Ban tổ chức Diễn đàn nhấn mạnh, giám sát là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của nhân dân.

Theo Chủ tịch Quốc hội, những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Diễn đàn. Ảnh: NHƯ Ý

Đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.

"Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân” - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế

Với tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Diễn đàntập trung làm rõ 4 định hướng lớn:

Đó là, lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.

Gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất.

Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.

Cùng với đó, siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.

“Tinh thần phải thật rõ: Giám sát có trọng tâm; kết luận có địa chỉ; kiến nghị có thời hạn; trách nhiệm được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế” - Chủ tịch Quốc hội nói.

Quang cảnh Diễn đàn. Ảnh: NHƯ Ý

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Diễn đàn không chỉ để nhìn lại thực tiễn, mà quan trọng hơn là cùng hình thành tư duy, định hướng và phương thức giám sát mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu phát huy cao nhất trí tuệ, trách nhiệm và kinh nghiệm thực tiễn; trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất? Làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng?

Trên cơ sở đó, kết quả của Diễn đàn phải được chắt lọc thành những định hướng, nhiệm vụ và giải pháp có tính khả thi, làm cơ sở xây dựng định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và tiếp tục hoàn thiện cơ chế tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan thông tấn, báo chí lan tỏa mạnh mẽ tinh thần của Diễn đàn; qua đó góp phần xây dựng nhận thức thống nhất trong cả hệ thống chính trị về yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát, vì một nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả.

“Tôi mong muốn Diễn đàn hôm nay, không chỉ tạo thêm những kiến nghị mới, mà quan trọng hơn là góp phần hình thành một tư duy giám sát mới cho Quốc hội khóa XVI: giám sát để kiến tạo phát triển; giám sát vì hiệu lực quản trị quốc gia và cao nhất là phục vụ nhân dân, vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước” – Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Tại Diễn đàn, các đại biểu đã tập trung tham luận, thảo luận về đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông, phát huy hiệu quả các nguồn lực phát triển, thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn mới; Vai trò hoạt động giám sát của Quốc hội góp phần hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Công tác lãnh đạo, kiểm tra, giám sát của Đảng góp phần hoàn thiện tổ chức, bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp và thiết chế bổ trợ tư pháp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội.

Đồng thời, từ thực tiễn địa phương, các ý kiến cũng nêu lên thực trạng và đề xuất các giải pháp đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội đối với việc thi hành pháp luật ở địa phương…