Tập trung giám sát vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước

Bà Lê Thị Nga phát biểu tại Diễn đàn (Ảnh: Quang Vinh)

Ngày 30/7, phát biểu tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động năm giám sát 2026, bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, hoạt động giám sát đã có nhiều đổi mới quan trọng, ngày càng gắn kết chặt chẽ với công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tổ chức thi hành pháp luật; từng bước khẳng định vai trò là công cụ quan trọng trong kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và phục vụ phát triển đất nước.

Bước sang nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới đòi hỏi hoạt động giám sát tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung và phương thức. Đây cũng là nhiệm kỳ đầu tiên triển khai toàn diện Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025, tạo nền tảng để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát. Trong bối cảnh đó, Diễn đàn về hoạt động giám sát lần này được tổ chức nhằm trao đổi, làm rõ những định hướng lớn về hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và đề xuất các giải pháp tổ chức thực hiện phù hợp; qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Về xác định các định hướng giám sát có tính chiến lược cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, theo bà Nga, đây không chỉ là cơ sở xây dựng chương trình giám sát hằng năm mà còn là định hướng xuyên suốt đối với hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội trong cả nhiệm kỳ. Hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ tới cần tiếp tục bám sát các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng và Quốc hội; tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Trong đó, bà Nga cho rằng, giám sát phải góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng và động lực phát triển như hoàn thiện thể chế, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, các chương trình, dự án quan trọng quốc gia và những chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, giám sát cần hướng mạnh vào nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; chú trọng phát hiện những điểm nghẽn về thể chế, những bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp và cải cách hành chính.

Đặc biệt, giám sát phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân; ưu tiên những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; đồng thời chủ động nhận diện, lựa chọn kịp thời những vấn đề mới, những thách thức mới có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước để Quốc hội xem xét, giám sát.

Đề cập đến cụ thể hóa các định hướng giám sát thành hành động thực tiễn, bà Nga phân tích: Thực tiễn cho thấy, giá trị của một định hướng giám sát không chỉ nằm ở tính đúng đắn về chủ trương mà còn được khẳng định bằng khả năng tổ chức thực hiện. Điều đó đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ từ xây dựng chương trình, lựa chọn phương thức giám sát, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan đến theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận, kiến nghị giám sát và đánh giá kết quả sau giám sát.

Do đó, theo bà Nga, cần tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức hoạt động giám sát theo hướng chủ động hơn, thực chất hơn, lấy kết quả và tác động của hoạt động giám sát làm thước đo hiệu quả.

Cho rằng việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan sẽ góp phần nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, lựa chọn vấn đề giám sát và theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát, bà Nga nêu quan điểm cần tiếp tục phát huy vai trò của các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, các chuyên gia, nhà khoa học và sự tham gia của Nhân dân; tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác, bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.