Nâng tầm kinh tế tập thể TP. Hồ Chí Minh

Thu hoạch dưa lưới trồng ứng dụng công nghệ cao tại Hợp tác xã dưa lưới Long Tân, xã Đất Đỏ. Ảnh: Hoàng Nhị - TTXVN

Nhiều hợp tác xã nông nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh đang tập trung đổi mới sản xuất, ứng dụng công nghệ cao và xây dựng chuỗi liên kết, góp phần nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

*Thay đổi tư duy sản xuất

Hợp tác xã Bưởi da xanh Hắc Dịch (phường Tân Thành, TP. Hồ Chí Minh) được thành lập năm 2022 với 40 thành viên cùng hàng chục hộ liên kết với tổng diện tích canh tác khoảng 38 ha bưởi da xanh. Ngay từ khi thành lập, hợp tác xã đã xác định hướng sản xuất an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao với hệ thống nước tưới phun sương tự động, hệ thống rửa, đóng gói bưởi và xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho sản phẩm bưởi da xanh.

Theo anh Nguyễn Trọng Trung, Giám đốc Hợp tác xã Bưởi da xanh Hắc Dịch, đơn vị tập trung cải tạo vườn cây theo hướng bài bản, quy hoạch khoa học khoảng cách trồng và đưa nhiều máy móc hiện đại vào sản xuất nhằm giảm công lao động, nâng cao hiệu quả canh tác. Các thành viên thường xuyên trao đổi kinh nghiệm chăm sóc cây trồng, đồng thời ứng dụng công nghệ ủ phân hữu cơ vi sinh từ phân gia súc để tiết kiệm chi phí và cải thiện chất lượng đất.

Hợp tác xã dưa lưới Long Tân hiện được trồng trong nhà màng tự động đã giúp sản phẩm nâng cao được chất lượng, sản phẩm được nhiều khách hàng ưa chuộng. Ảnh: Hoàng Nhị - TTXVN

Anh Voòng Cổng Mềnh, thành viên hợp tác xã chia sẻ, trước đây gia đình chủ yếu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và chất kích thích trong canh tác. Từ khi tham gia hợp tác xã, gia đình đã chuyển sang dùng phân chuồng ủ hoai kết hợp chế phẩm vi sinh, đồng thời đầu tư hệ thống tưới tự động giúp tiết kiệm nước và nâng cao năng suất vườn cây.

“Tham gia hợp tác xã có lợi lắm! Tôi được học hỏi kỹ thuật trồng, chăm sóc bưởi từ những người giàu kinh nghiệm nên năng suất cao hơn. Quan trọng hơn là đầu ra và giá bán ổn định nên bà con yên tâm sản xuất”, anh Mềnh cho biết.

Không riêng lĩnh vực trồng trọt, nhiều hợp tác xã thủy sản cũng đang tạo dấu ấn nhờ mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Khi mới thành lập, Hợp tác xã Nông nghiệp Quyết Thắng, phường Long Hương chỉ trồng rau, trồng lúa và nuôi tôm thâm canh. Trải qua nhiều năm phát triển, hợp tác xã từng triển khai nhiều hình thức nuôi tôm từ quảng canh, quảng canh cải tiến đến bán thâm canh, thâm canh trong ao đất với các loại tôm sú và tôm thẻ. Tuy nhiên, trước tác động của biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và dịch bệnh ngày càng phức tạp, mô hình nuôi truyền thống dần bộc lộ nhiều hạn chế khi năng suất thiếu ổn định, rủi ro cao.

Trước thực tế đó, năm 2019, hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư khoảng 5 tỷ đồng nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng hệ thống lọc nước tuần hoàn khép kín trong nhà màng (RAS). Đây cũng là mô hình áp dụng công nghệ hiện đại, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong tư duy sản xuất của kinh tế tập thể. Hợp tác xã đã quy hoạch khoảng 2 ha để phát triển nuôi tôm công nghệ cao với 4 trang trại nuôi cùng hệ thống ao lắng, ao xử lý nước bài bản. Toàn bộ nguồn nước trước khi đưa vào ao nuôi đều được xử lý qua nhiều công đoạn nhằm loại bỏ chất hữu cơ, kim loại nặng và tiêu diệt vi khuẩn. Nguồn nước cho vào ao nuôi tiếp tục được xử lý tuần hoàn khép kín, góp phần kiểm soát tốt môi trường và hạn chế tác động đến hệ sinh thái xung quanh.

Nhờ ứng dụng công nghệ cao, từ chỗ chỉ nuôi được một vụ tôm mỗi năm trong ao đất, đến nay hợp tác xã có thể nuôi ba vụ/năm với năng suất đạt khoảng 50-60 tấn/vụ/4 trang trại nuôi. Doanh thu bình quân mỗi năm đạt từ 15-20 tỷ đồng, lợi nhuận sau khi trừ chi phí khoảng 8 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Kim Chuyên, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Quyết Thắng cho biết, nếu như trước đây nuôi theo phương thức truyền thống mỗi mét vuông chỉ thả được khoảng 30 con tôm thì nay, với mô hình công nghệ cao, mật độ nuôi đã tăng lên khoảng 500 con/m2. Hợp tác xã nuôi theo hình thức gối vụ nên quanh năm đều có sản phẩm cung ứng ra thị trường.

“Điều quan trọng nhất trong nuôi tôm là kiểm soát được môi trường nuôi. Với công nghệ cao, hợp tác xã chủ động được yếu tố này nên hiệu quả mang lại rất lớn. Qua quá trình thực tế, chúng tôi nhận thấy đây là mô hình cần được nhân rộng để ngành thủy sản phát triển bền vững hơn”, ông Nguyễn Kim Chuyên chia sẻ.

*Hình thành chuỗi liên kết, gia tăng giá trị

Bên cạnh các mô hình nuôi trồng công nghệ cao, nhiều hợp tác xã khác cũng đang tìm hướng nâng cao giá trị sản phẩm thông qua xây dựng chuỗi liên kết, phát triển du lịch trải nghiệm và cơ giới hóa sản xuất.

Kiểm tra tôm nuôi ứng dụng công nghệ cao tại Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Quyết Thắng, phường Long Hương. Ảnh: Hoàng Nhị - TTXVN

Trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, Hợp tác xã Dưa lưới Long Tân, xã Đất Đỏ đang từng bước khẳng định hiệu quả với mô hình trồng dưa trong nhà màng, hệ thống tưới, bón phân tự động. Hợp tác xã hiện có 16 thành viên với 25 nhà màng sản xuất dưa lưới theo quy trình an toàn, sử dụng nguồn nước sạch và hạn chế thuốc bảo vệ thực vật. Nhờ chú trọng chất lượng, sản phẩm dưa lưới của hợp tác xã đã được thương lái từ nhiều tỉnh, thành tìm đến thu mua.

Ông Trương Văn Hậu, Giám đốc Hợp tác xã Dưa lưới Long Tân cho biết, ngoài sản xuất nông nghiệp, hợp tác xã đang hướng đến phát triển du lịch trải nghiệm nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và tạo thêm nguồn thu cho thành viên. Dù còn nhiều khó khăn về nguồn lực và kinh nghiệm, đây vẫn được xem là hướng đi tiềm năng của kinh tế tập thể trong thời gian tới.

Trong khi đó, Hợp tác xã Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Lá Xanh, xã Long Điền lại tiên phong đưa cơ giới hóa vào sản xuất lúa thông qua mô hình mạ khay, máy cấy và thiết bị bay không người lái (drone) phun thuốc bảo vệ thực vật. Theo ông Dương Lý Dũng, Giám đốc Hợp tác xã, việc cơ giới hóa giúp giảm lượng giống gieo sạ, hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất. Trung bình mỗi máy cấy có thể thực hiện từ 7-10ha/ngày, tạo sự đồng đều trong sản xuất và giảm đáng kể chi phí nhân công.

Thu hoạch bưởi tại Hợp tác xã Bưởi da xanh Hắc Dịch, phường Tân Thành. Ảnh: Hoàng Nhị - TTXVN

Theo Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh), những năm gần đây, nhiều mô hình kinh tế tập thể trong lĩnh vực nông nghiệp của TP. Hồ Chí Minh đã chuyển mình rõ nét nhờ ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, qua đó nâng cao thu nhập cho các thành viên. Hiện toàn thành phố có 316 hợp tác xã nông nghiệp với hơn 7.200 thành viên. Nhiều hợp tác xã đang tích cực xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, liên kết với nông dân và doanh nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Các sản phẩm của hợp tác xã như hải sản tươi, khô, bưởi da xanh, thanh long ruột đỏ, nhãn xuồng cơm vàng, rau an toàn, lúa gạo VietGAP, dưa lưới, nấm linh chi, đông trùng hạ thảo, tinh dầu hay tiêu sạch… ngày càng được thị trường ưa chuộng, từng bước khẳng định vị thế của sản phẩm kinh tế tập thể trên thị trường.

Có thể thấy, sự đổi mới tư duy sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng chuỗi liên kết đang tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ cho kinh tế tập thể tại TP. Hồ Chí Minh. Từ những hợp tác xã nông nghiệp, thủy sản với các mô hình ứng dụng công nghệ cao, kinh tế tập thể ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hiện đại, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững trong giai đoạn mới./.