Nâng tầm vị trí của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày chuyên đề: "Những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài" - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, sáng 3/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày chuyên đề: "Những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài" (Nghị quyết số 23-NQ/TW).

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới với những yêu cầu phát triển ngày càng cao, công tác người Việt Nam ở nước ngoài cũng đứng trước những yêu cầu và nhiệm vụ mới.

Nghị quyết số 23-NQ/TW xác định 4 quan điểm chỉ đạo và 3 mục tiêu lớn, thể hiện bước phát triển rõ nét về nhận thức và tư duy của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Về 4 quan điểm chỉ đạo, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết thứ nhất là nâng tầm nhận thức về vị trí, vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết số 23-NQ/TW tiếp tục khẳng định, người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời xác định là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Đây là bước phát triển quan trọng, đòi hỏi sự chuyển mạnh từ cách tiếp cận cộng đồng chủ yếu dưới góc độ đối tượng của chính sách sang cách tiếp cận coi người Việt Nam ở nước ngoài là chủ thể tham gia, đối tác đồng hành và nguồn lực của quá trình phát triển đất nước.

Thứ hai, Nghị quyết đổi mới về nội hàm và phương thức về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Nghị quyết nêu yêu cầu "nâng tầm tư duy từ vận động, tập hợp, chăm lo lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài."

‎Thứ ba, Nghị quyết đặt công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tổng thể khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghị quyết đề cao tinh thần hòa hợp dân tộc, lấy tương đồng để tăng cường đoàn kết, trân trọng, lắng nghe ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt nhưng không phương hại đến lợi ích quốc gia-dân tộc; xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ, hướng tới tương lai.

Cuối cùng, Nghị quyết nêu rõ công tác người Việt Nam ở nước ngoài là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, được tiến hành thường xuyên, liên tục, toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với điều kiện của từng địa bàn.

Thông tin về 3 mục tiêu lớn của Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh mục tiêu, xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vững mạnh, hội nhập tốt và giữ gìn bản sắc dân tộc. Trong số đó trọng tâm là nâng cao địa vị pháp lý, hỗ trợ hội nhập, ổn định đời sống, giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa và phát huy vai trò của cộng đồng như những "đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam."

Song song đó, Nghị quyết khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và phát huy nguồn lực của kiều bào. Nghị quyết không chỉ coi trọng nguồn lực kinh tế mà còn nhấn mạnh nguồn lực tri thức, khoa học công nghệ, văn hóa, giáo dục, y tế, kinh nghiệm quản trị, mạng lưới quốc tế và uy tín của cộng đồng.

Ba là, hoàn thiện thể chế và hình thành mạng lưới hệ sinh thái kết nối người Việt Nam toàn cầu. Điểm mới ở đây không chỉ là xây dựng mạng lưới để có kết nối mà hướng tới một hệ sinh thái có khả năng liên kết nguồn lực, vận hành bền vững và tạo ra kết quả cụ thể.

7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Trên cơ sở các quan điểm chỉ đạo và mục tiêu nêu trên, Nghị quyết xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Đó là, tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng. Công tác người Việt Nam ở nước ngoài phải được lồng ghép vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của các ngành, lĩnh vực, địa phương.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi để đồng bào nâng cao vị thế và phát huy tiềm năng, thể hiện vai trò kiến tạo của Nhà nước.

Xây dựng cộng đồng đoàn kết, phát triển, tích cực hướng về quê hương. Trọng tâm là hỗ trợ bà con củng cố địa vị pháp lý, nâng cao khả năng hội nhập, giữ gìn bản sắc, tăng cường hoạt động hội đoàn, đẩy mạnh hòa hợp dân tộc; đồng thời nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân, hỗ trợ pháp lý, nhất là trong các tình huống khó khăn khẩn cấp.

Phát huy hiệu quả nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc, trong đó có việc kết nối các chuyên gia, trí thức khoa học, doanh nhân, nhà doanh nghiệp trong các lĩnh vực chiến lược; đồng thời mở rộng phương thức đóng góp từ xa thông qua tư vấn, đào tạo, chuyển giao công nghệ, kết nối đầu tư và thị trường.

Phát huy vai trò chủ thể của kiều bào trong thông tin tuyên truyền. Người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin, mà còn có thể trở thành chủ thể lan tỏa thông tin chính xác về Việt Nam, quảng bá hình ảnh đất nước, con người và góp phần tăng cường sức mạnh mềm, uy tín quốc gia.

Kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường nguồn lực và sự phối hợp. Nghị quyết yêu cầu tổ chức bộ máy tinh gọn nhưng đủ thẩm quyền, vị thế và năng lực điều phối; tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan trong nước và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, giữa trung ương và địa phương; bảo đảm nguồn lực và nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Đồng chí Lê Hoài Trung cho rằng Nghị quyết đã xác định rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp. Vấn đề quyết định là tổ chức thực hiện như thế nào để Nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống. Nghị quyết đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan liên quan.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định, tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 23-NQ/TW là nâng tầm vị trí của cộng đồng, đổi mới tư duy và phương thức tổ chức thực hiện. Điểm quan trọng là từng chủ trương phải được chuyển hóa thành trách nhiệm cụ thể, cơ chế cụ thể và sản phẩm cụ thể. Bộ trưởng cũng nhấn mạnh một số việc cần tập trung triển khai ngay sau Hội nghị:

Một là, Bộ Ngoại giao sẽ trình Chính phủ Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 23, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực của từng cơ quan, địa phương.

Hai là, rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách và quy định pháp luật, tập trung bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài và tạo điều kiện thuận lợi để đồng bào tham gia vào quá trình phát triển đất nước.

Ba là, xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài, từng bước xác định rõ ở đâu có chuyên gia, năng lực, mạng lưới nào và khả năng kết nối với nhu cầu trong nước.

Bốn là, xây dựng danh mục nhu cầu về chuyên gia, công nghệ, đầu tư và các nguồn lực khác của các bộ, ngành, địa phương, qua đó chuyển từ tư duy "tìm nguồn lực" sang "kết nối nguồn lực với nhu cầu".

Năm là, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện công tác người Việt Nam ở nước ngoài, chuyển từ đánh giá số lượng hoạt động sang đánh giá hiệu quả và những chuyển biến thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng.