NASA tìm thấy hố va chạm mới lớn nhất hệ Mặt Trời

Dữ liệu từ Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt trăng (LRO) của NASA đã giúp các nhà khoa học phát hiện hố va chạm mới hình thành lớn nhất từng được ghi nhận trong hệ Mặt trời mang tên McGetchin.

Theo nghiên cứu công bố ngày 16/9 trên tạp chí Science Advances, hố sâu này xuất hiện ở rìa phía đông Mặt Trăng trong khoảng thời gian từ ngày 11/4 – 22/5/2024. Vụ va chạm xảy ra khi một tiểu hành tinh hoặc sao chổi có kích thước tương đương tòa nhà 3-6 tầng đâm thẳng xuống bề mặt.

Cận cảnh miệng hố McGetchin được chụp cuối năm 2025 bởi camera góc hẹp (NAC) của Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt trăng (LRO) của NASA.

NASA phát hiện hố va chạm trăm năm có một vừa hình thành trên Mặt Trăng

Vụ va chạm có quy mô ước tính chỉ xuất hiện một lần mỗi thế kỷ đã khoét sâu một miệng hố rộng khoảng 222 mét và sâu 43 mét. Chuyên gia xử lý hình ảnh Robert Wagner từ công ty Intuitive Machines đã phát hiện dấu vết bất thường này vào ngày 24/10/2025 khi đối chiếu các bản đồ bề mặt Mặt Trăng qua hệ thống máy ảnh LROC. Hình ảnh chi tiết từ NAC sau đó đã xác nhận một vệt mảnh vỡ va chạm trải rộng trên hàng trăm điểm ảnh.

Sau khi xác định vị trí hố McGetchin, thiết bị đo nhiệt Diviner trên tàu LRO phát hiện một khu vực trải rộng khoảng 6,4 km xung quanh miệng hố có nhiệt độ ban đêm lạnh hơn khoảng 8,9 độ C so với vùng lân cận. Nghiên cứu thứ hai cùng ngày kết luận rằng vụ va chạm đã làm xới tung và giảm độ nén chặt của lớp đất mặt (regolith). Bề mặt đất tơi xốp này giữ nhiệt kém hiệu quả hơn, dẫn tới việc nguội đi nhanh chóng sau khi Mặt trời lặn.

Do không có bầu khí quyển dày để thiêu rụi các thiên thạch như Trái Đất, Mặt trăng liên tục bị bắn phá bởi các vật thể lao tới với vận tốc khổng lồ. Trong hơn 17 năm hoạt động, tàu LRO đã ghi nhận ít nhất 1.000 hố va chạm mới cùng khoảng 100.000 thay đổi bề mặt. Dù vậy, phần lớn các hố hình thành hàng năm chỉ rộng khoảng 9 mét bắt nguồn từ những tảng đá nhỏ cỡ 43 inch, hoàn toàn khác biệt với kích thước khổng lồ của hố McGetchin.

Hình ảnh phóng to miệng hố McGetchin, được khoanh tròn ở bên trái, bên cạnh hình ảnh "trước" ở bên phải. Hình ảnh bên trái được tạo từ các bức ảnh chụp bởi Camera góc rộng của Tàu quỹ đạo trinh sát Mặt trăng của NASA vào mùa hè năm 2025; hình ảnh bên phải được tạo từ các bức ảnh chụp vào mùa xuân năm 2011.

Hiện tượng lớp đất mặt bị xáo trộn sau vụ va chạm quy mô lớn có thể mang lại những hệ quả thực tế, điển hình như tác động đến độ bám và khả năng di chuyển của bánh xe tự hành. Những thông tin quan sát bề mặt liên tục thay đổi này ngày càng trở nên quan trọng khi NASA đang hướng tới mục tiêu duy trì sự hiện diện bền vững của con người cùng các hoạt động khoa học trên Mặt trăng.