Báo động đỏ tình trạng ô nhiễm dầu 'thầm lặng' trên các đại dương

Phân tích dữ liệu vệ tinh mới đây từ tổ chức môi trường SkyTruth, dựa trên dữ liệu vệ tinh từ năm 2023 đến 2025 kết hợp với hệ thống giám sát Cerulean cho thấy tàu thuyền chiếm đến 81% số vệt dầu xác định được nguồn gốc, trong đó, tàu chở dầu và tàu hàng là tác nhân phổ biến nhất.

Bên cạnh hoạt động vận tải và khai thác thương mại, những tai nạn ô nhiễm nghiêm trọng thường liên quan đến các xung đột địa chính trị và tai nạn đường thủy; điển hình là vụ tấn công tàu ở Vùng Vịnh khiến dầu trôi dạt vào rừng ngập mặn đảo Qeshm (Iran). Trong khi đó, 18% còn lại thuộc về các cơ sở hạ tầng dầu khí ngoài khơi.

Nghiên cứu cũng cảnh báo một mối nguy hiểm tiềm tàng khác đến từ quá khứ: khoảng 8.500 xác tàu đắm (phần lớn từ 2 cuộc chiến tranh thế giới) đang nằm dưới đáy đại dương. Theo thời gian, thân tàu bị nước biển ăn mòn và bắt đầu rò rỉ lượng dầu dự trữ bên trong, biến chúng thành những "quả bom nổ chậm" đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe lâu dài của đại dương toàn cầu.

Điều đáng chú ý là hơn 90% lượng ô nhiễm dầu xảy ra trong phạm vi vùng biển quốc gia, đặc biệt là khu vực gần bờ. Trong đó, những khu vực có nồng độ ô nhiễm nghiêm trọng nhất toàn cầu bao gồm Biển Đỏ, Vịnh Péc-xích (Persian), Địa Trung Hải, Biển Đen, Vùng biển ngoài khơi Tây Phi cũng như khu vực biển xung quanh Indonesia.

Nghiên cứu công bố trong khuôn khổ Tuần lễ Khí hậu NYC diễn ra song song với Tuần lễ Cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc cảnh báo ô nhiễm dầu cũng đe dọa cả các vùng biển được bảo vệ. Theo đó, mặc dù 75% khu bảo tồn có mật độ ô nhiễm thấp hơn vùng nước xung quanh, dầu vẫn xâm nhập vào các hệ sinh thái cực kỳ nhạy cảm.

Điển hình là tại Vịnh Mexico, ô nhiễm dầu đang trực tiếp đe dọa môi trường sống của loài cá voi Rice - một loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng cao. Các chuyên gia cảnh báo bức tranh thực tế có thể còn tồi tệ hơn do phạm vi bao phủ của vệ tinh ở vùng biển khơi xa vẫn bị hạn chế.