Nền tảng số thị trường nước ngoài - dữ liệu cho xuất khẩu hai con số

Sáng nay (12/3), Bộ Công Thương chính thức khai trương nền tảng số về phát triển thị trường nước ngoài, mở ra một phương thức quản trị mới dựa trên dữ liệu, đồng thời đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác xúc tiến thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường toàn cầu.

Tại lễ khai trương, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh nền tảng này cần trở thành công cụ chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả điều hành thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và tạo đột phá trong công tác phát triển thị trường ngoài nước, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn phát triển mới

Chuyển đổi số - bước đi chiến lược trong phát triển thị trường xuất khẩu

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng, việc xây dựng nền tảng số này xuất phát từ yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động nhanh và khó lường. Những thay đổi liên tục của chuỗi cung ứng, sự gia tăng của các rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn môi trường, cũng như sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các nền kinh tế đang đặt ra yêu cầu mới đối với công tác thông tin thị trường.

Trong bối cảnh đó, thông tin thị trường không chỉ cần nhanh mà còn phải chính xác và có khả năng dự báo. Với mạng lưới 64 cơ quan thương vụ và chi nhánh thương vụ Việt Nam tại nhiều quốc gia trên thế giới, nguồn thông tin thị trường quốc tế là vô cùng phong phú. Tuy nhiên, nếu không có một hệ thống công nghệ đủ mạnh để kết nối và chia sẻ dữ liệu, nguồn lực này khó có thể được khai thác hiệu quả.

Chính vì vậy, nền tảng số phát triển thị trường nước ngoài được xây dựng nhằm kết nối hệ thống thương vụ, cơ quan quản lý trong nước, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp thành một hệ sinh thái thông tin thị trường thống nhất. Nền tảng này hình thành một cơ sở dữ liệu tập trung về các thị trường quốc tế, bao gồm thông tin về tình hình kinh tế - xã hội, chính sách thương mại, tiêu chuẩn nhập khẩu, xu hướng tiêu dùng, dữ liệu xuất nhập khẩu, cơ hội giao thương và danh sách doanh nghiệp nhập khẩu uy tín.

Khi vận hành hiệu quả, hệ thống dữ liệu này sẽ trở thành nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách của Chính phủ và các bộ, ngành. Đồng thời, đây cũng là kênh thông tin đáng tin cậy giúp địa phương và doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp với các thông tin thị trường toàn cầu, từ đó xây dựng chiến lược xúc tiến thương mại và phát triển thị trường phù hợp.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc tiếp cận thông tin thị trường quốc tế thường gặp nhiều hạn chế do thiếu nguồn lực và mạng lưới kết nối. Nền tảng số mới được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận dữ liệu về quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật, xu hướng tiêu dùng và các cơ hội hợp tác thương mại tại từng thị trường, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động hơn trong chiến lược phát triển xuất khẩu.

Không chỉ cung cấp thông tin, nền tảng còn được thiết kế để trở thành một hệ sinh thái tương tác đa chiều giữa Bộ Công Thương, các địa phương, hệ thống thương vụ và cộng đồng doanh nghiệp. Thông qua cơ chế cập nhật dữ liệu thường xuyên, chia sẻ thông tin và kết nối giao thương, hệ thống này được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Ba mục tiêu chiến lược của nền tảng số trong điều hành thương mại

Phát biểu chỉ đạo tại lễ khai trương, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn khẳng định việc xây dựng nền tảng số phát triển thị trường nước ngoài là bước đi đúng hướng trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang đối mặt với nhiều biến động phức tạp.

Theo Phó Thủ tướng, những diễn biến gần đây của tình hình quốc tế, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông và những gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đang tạo ra nhiều thách thức đối với hoạt động thương mại quốc tế. Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn phát triển mới, trong đó tăng trưởng xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò quan trọng.

Để đạt được mục tiêu này, việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý và phát triển thị trường là yếu tố cốt lõi. Theo Phó Thủ tướng, nền tảng số về phát triển thị trường nước ngoài cần hướng tới ba mục tiêu chiến lược.

Trước hết là nâng cao chất lượng quản lý và điều hành. Với việc thu thập, phân tích và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, nền tảng sẽ giúp các cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt kịp thời diễn biến của thị trường quốc tế, dự báo các xu hướng thương mại và nhận diện sớm các rủi ro cũng như rào cản thương mại. Trên cơ sở đó, Chính phủ và các bộ, ngành có thể đưa ra các quyết sách nhanh chóng và chính xác hơn.

Thứ hai là hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu. Theo Phó Thủ tướng, một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm hơn 95% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế, chính là thiếu thông tin thị trường. Việc xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu thị trường đáng tin cậy sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận các thông tin về nhu cầu tiêu dùng, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định môi trường và cơ hội hợp tác thương mại tại từng thị trường.

Khi được cập nhật thường xuyên, hệ thống dữ liệu này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng tốt hơn các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.

Mục tiêu thứ ba là tạo ra đột phá trong công tác phát triển thị trường ngoài nước. Việt Nam hiện có mạng lưới gần 100 cơ quan đại diện ở nước ngoài, trong đó có 64 cơ quan thương vụ. Khi được kết nối thông qua một nền tảng số hiện đại, mạng lưới này có thể hình thành một hệ thống thông tin thương mại quốc tế thống nhất, minh bạch và có khả năng dự báo cao.

Hệ thống này không chỉ hỗ trợ công tác xúc tiến thương mại mà còn góp phần kết nối chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng hơn. Theo Phó Thủ tướng, đây cũng là yêu cầu quan trọng trong chiến lược hội nhập quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thị trường phục vụ doanh nghiệp và tăng trưởng

Để nền tảng số phát triển thị trường nước ngoài phát huy hiệu quả trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đề nghị Bộ Công Thương tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu của nền tảng theo hướng trở thành một “cơ sở dữ liệu sống”, được cập nhật thường xuyên với các thông tin đa dạng và thiết thực về thị trường quốc tế. Đồng thời, hệ thống cần được phát triển theo hướng hiện đại, thân thiện với người dùng và bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu cũng như an ninh mạng.

Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn và điện toán đám mây cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng lực dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong công tác điều hành thương mại.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả cơ chế giao ban xúc tiến thương mại giữa Bộ Công Thương với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài và các địa phương. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh, cơ chế trao đổi thông tin này cần được cải tiến mạnh mẽ hơn để bảo đảm khả năng cập nhật kịp thời các diễn biến của thị trường và đưa ra các giải pháp phù hợp.

Một yêu cầu quan trọng khác là gắn việc phát triển nền tảng số với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Theo Phó Thủ tướng, các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng thông tin mà còn là nguồn cung cấp dữ liệu quan trọng cho hệ thống. Sự tham gia tích cực của doanh nghiệp sẽ giúp hình thành và làm phong phú hơn hệ sinh thái dữ liệu thị trường.

Đồng thời, nền tảng số này cần được gắn kết chặt chẽ với hoạt động của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp trong triển khai ngoại giao kinh tế. Việc kết nối giữa các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa và công tác người Việt Nam ở nước ngoài sẽ giúp nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại và đầu tư.

Phó Thủ tướng cũng kêu gọi các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp tích cực tham gia khai thác và đóng góp dữ liệu cho nền tảng, coi đây là công cụ quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu của Việt Nam.

Trần Hương