Nền tảng tái cơ cấu nông nghiệp bền vững
ĐBP - Công tác quy hoạch, định hướng các vùng sản xuất cây trồng tập trung, đặc biệt là các loại cây công nghiệp có lợi thế đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược cơ cấu lại ngành Nông nghiệp của tỉnh Điện Biên. Đây là giải pháp lâu dài nhằm chuyển đổi nền nông nghiệp từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hóa tập trung, có tổ chức, quy mô phù hợp, gắn với thị trường tiêu thụ và chuỗi giá trị. Qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, thông minh và bền vững của tỉnh.
Người dân xã Chiềng Sinh chuyển đổi, phát triển diện tích trồng cây mắc ca theo hướng liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm.
Trước yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, thích ứng biến đổi khí hậu và hội nhập thị trường, việc quy hoạch các vùng sản xuất cây trồng tập trung, nhất là cây công nghiệp thế mạnh, được xác định là khâu then chốt trong tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng bền vững. Thông qua định hướng hình thành các vùng sản xuất tập trung, tỉnh khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, khí hậu; tạo điều kiện ứng dụng khoa học - kỹ thuật, cơ giới hóa và chuẩn hóa quy trình sản xuất, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, thu hút đầu tư chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Theo quy hoạch và định hướng đến năm 2030, Điện Biên phấn đấu hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung với quy mô khoảng 70.000ha. Trong đó, tập trung phát triển một số cây công nghiệp chủ lực với diện tích lớn như: Cây mắc ca 40.000ha; trên 20.000ha cây cà phê; 3.000ha cây ăn quả (dứa, chanh leo); 6.500ha rau màu và phát triển mới 1.000ha cây dược liệu. Trên cơ sở đó, tỉnh đặt mục tiêu đưa Điện Biên trở thành địa phương có diện tích mắc ca lớn nhất cả nước và cà phê Arabica đứng thứ hai toàn quốc.
Đối với cây cà phê, tỉnh định hướng hình thành các vùng trồng cà phê tập trung, bền vững, phân theo quy mô diện tích tại nhiều xã. Theo đó, các xã phát triển trên 1.000ha gồm: Mường Ảng, Quài Tở, Mường Mùn, Pú Nhung, Chiềng Sinh, Xa Dung. Nhóm xã phát triển từ 500ha đến 1.000ha cà phê gồm: Nà Tấu, Búng Lao, Na Son, Pu Nhi, Mường Luân, Tuần Giáo, Nà Hỳ, Si Pa Phìn, Sín Chải, Nậm Kè, Mường Chà, Sáng Nhè. Các xã phát triển cây cà phê từ 300ha đến dưới 500ha gồm: Mường Lạn, Tìa Dình, Phình Giàng, Na Sang, Mường Pồn, Quảng Lâm và các xã còn lại phát triển dưới 300ha.
Đối với cây mắc ca, tỉnh tập trung quản lý, chăm sóc tốt diện tích hiện có, mở rộng diện tích tại các vùng có điều kiện phù hợp thông qua 2 hình thức: Doanh nghiệp liên kết với người dân hoặc thuê đất để trồng mắc ca và trồng xen với cây cà phê. Các xã phát triển trên 1.000ha gồm: Na Son, Mường Luân, Mường Nhà, Tuần Giáo, Quài Tở, Mường Mùn, Pú Nhung, Chiềng Sinh, Sín Thầu, Mường Nhé. Nhóm xã phát triển trồng mắc ca từ 500ha đến 1.000ha gồm: Mường Pồn, Thanh Nưa, Núa Ngam, Mường Ảng, Mường Toong, Nậm Kè, Mường Chà, Chà Tở, Si Pa Phìn, Sáng Nhè, Mường Phăng, Xa Dung, Pu Nhi, Tìa Dình, Phình Giàng, Na Sang, Mường Tùng, Nậm Nèn, Quảng Lâm, Tủa Chùa; các xã còn lại phát triển dưới 500ha.
Quài Tở là xã trọng điểm trong tái cơ cấu nông nghiệp của tỉnh. Giai đoạn 2021 - 2025, xã chuyển đổi hiệu quả cây trồng trên nương sang các loại cây giá trị cao như: Cà phê, mắc ca, dược liệu. Hiện toàn xã có 1.635ha cà phê, 759ha mắc ca cùng nhiều loại cây ăn quả, dược liệu dưới tán rừng.
Ông Giàng A Dế, Bí thư Đảng ủy xã Quài Tở cho biết: “Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Quài Tở tiếp tục chuyển đổi sang trồng cà phê, mắc ca. Xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ giống, kỹ thuật, lồng ghép các nguồn vốn và thu hút doanh nghiệp đầu tư, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp trên địa bàn”.
Để các vùng sản xuất cây công nghiệp tập trung hoạt động hiệu quả, tỉnh Điện Biên chú trọng triển khai đồng bộ các giải pháp về hạ tầng và tổ chức sản xuất. Về hạ tầng, tỉnh ưu tiên lồng ghép, huy động các nguồn lực đầu tư hoàn thiện hệ thống giao thông nội vùng, thủy lợi, điện, viễn thông phục vụ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Các địa phương phát triển cơ sở giống, chuyển giao công nghệ; hạ tầng chế biến, bảo quản sau thu hoạch; hạ tầng dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư xây dựng mới các hồ chứa với tổng dung tích trên 60 triệu mét khối nhằm tăng khả năng trữ nước, phục vụ cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Về tổ chức sản xuất, tỉnh tập trung khuyến khích phát triển các hình thức liên kết theo chuỗi giá trị; phát huy vai trò của hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp trong liên kết với nông dân từ sản xuất, thu hoạch đến chế biến và tiêu thụ. Đồng thời, tăng cường chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật; hướng dẫn áp dụng quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ, từng bước đáp ứng yêu cầu chất lượng của thị trường trong nước và xuất khẩu.
Quy hoạch vùng sản xuất cây công nghiệp tập trung gắn với phát triển công nghiệp chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ - yếu tố then chốt bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản. Tỉnh ưu tiên thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, thực hiện truy xuất nguồn gốc, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nông sản Điện Biên. Đồng thời, tạo điều kiện về đất đai, chính sách để thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến mắc ca, cà phê; rà soát quỹ đất do Nhà nước quản lý, xác định vị trí đặt nhà máy và cập nhật vào quy hoạch tỉnh. Thu hút đầu tư các khu, cụm công nghiệp tại trung tâm vùng nguyên liệu như Tuần Giáo, Mường Ảng, Thanh Yên. Hiện nay, tỉnh đã thu thút doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến sâu các sản phẩm cao su, cà phê, chè đặt tại địa phương. Đồng thời, tích cực mời gọi, tạo điều kiện để các tập đoàn, doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến mắc ca tại địa bàn tỉnh.
Từ năm 2023 đến nay, Tập đoàn TH triển khai dự án trồng mắc ca với quy mô hơn 18.000ha, trong đó vùng lõi khoảng 4.000ha và liên kết khoảng 14.000ha, tập trung tại khu vực các xã thuộc huyện Tuần Giáo cũ. Mới đây, Tập đoàn TH đề xuất UBND tỉnh về đầu tư xây dựng nhà máy chế biến mắc ca trên địa bàn tỉnh. Theo đề xuất, địa điểm xây dựng nhà máy dự kiến tại xã Tuần Giáo, với quy mô khoảng 5ha. Việc đầu tư nhà máy chế biến được tập đoàn xác định là bước đi trong lộ trình, hoàn thiện chuỗi giá trị ngành hàng mắc ca tại địa phương và thực hiện cam kết tiêu thụ nông sản lâu dài cho người dân.
Ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: “Thực hiện quy hoạch vùng sản xuất cây công nghiệp tập trung là yêu cầu quản lý nhà nước và là cơ hội quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh của nông sản, tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân. Với sự đồng hành của Nhà nước, ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng sự chủ động của người dân và doanh nghiệp, tỉnh Điện Biên sẽ từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh, thông minh và bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới”.
