Liệu chi tiêu quốc phòng có thể vực dậy tăng trưởng kinh tế châu Âu?

Vai trò của chi tiêu quốc phòng

Binh sĩ Đức tham gia khóa huấn luyện. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Theo Euro News, Đức là tâm điểm của sự dịch chuyển này. Berlin dự kiến nâng chi tiêu quốc phòng lên gần 3,5% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2029, tăng mạnh so với mức 2,1% năm 2024, đánh dấu một trong những chương trình đầu tư quân sự lớn nhất châu Âu kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Chính phủ Đức đặt mục tiêu đến năm 2029 chi hơn 100 tỷ euro mỗi năm cho trang bị và bảo dưỡng thiết bị quốc phòng.

Theo ông Niklas Garnadt, chuyên gia kinh tế của Goldman Sachs, tác động từ làn sóng chi tiêu này đối với tăng trưởng kinh tế có thể là rất đáng kể. Ông nói: “Chúng tôi dự báo chi tiêu quốc phòng sẽ giúp GDP của Đức năm 2029 tăng khoảng 0,8%. Trên thực tế, các đơn đặt hàng quốc phòng đã tăng mạnh trong quý IV, sau khi ngân sách năm 2025 được thông qua vào tháng 9”.

Sau khi Quốc hội phê duyệt, các hợp đồng quốc phòng lớn sẽ được ký kết với các nhà sản xuất và phản ánh trong số liệu chính thức về đơn đặt hàng công nghiệp. Đến cuối năm 2025, số đơn hàng nội địa gắn với công nghiệp quốc phòng của Đức đã tăng hơn 50%, so với mức vốn đã cao sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát.

Theo góc độ hạch toán quốc gia, chi tiêu quốc phòng tác động tích cực tới GDP thông qua nhiều kênh khác nhau. Về mặt sản xuất, ngành công nghiệp quốc phòng cùng các chuỗi cung ứng liên quan đang tạo ra mức giá trị gia tăng cao hơn.

Ở phía chi tiêu, việc mua sắm các hệ thống vũ khí kích thích đầu tư của chính phủ ngay khi quyền sở hữu được chuyển giao. Trong khi đó, việc mua đạn dược và các thiết bị chưa hoàn thiện được ghi nhận dưới dạng biến động hàng tồn kho.

Ông Garnadt nhận định: "Chúng tôi dự đoán chi tiêu quốc phòng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa việc chính phủ đầu tư vào trang thiết bị trong thời gian tới".

Triển vọng kinh tế Eurozone: Chu kỳ tăng trưởng khởi sắc hơn

Biểu tượng đồng euro phía trước Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tại Frankfurt am Main, Đức. Ảnh: AFP/TTXVN

Goldman Sachs dự đoán năm 2026 nhiều khả năng sẽ đánh dấu giai đoạn phục hồi khiêm tốn của Eurozone. Goldman Sachs ước tính GDP toàn khối tăng 1,3%, nhỉnh hơn đôi chút so với kịch bản của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), trong bối cảnh các biện pháp hỗ trợ tài khóa được triển khai, sức mua của người tiêu dùng vẫn khá vững và rào cản thương mại có dấu hiệu dịu bớt.

Đáng chú ý, cú hích tài khóa từ Đức với trọng tâm là chi tiêu quốc phòng, được xem là yếu tố then chốt giúp bù đắp chính sách thắt chặt ở những nền kinh tế khác, từ đó giữ ổn định lập trường chính sách tổng thể của Eurozone.

Giá năng lượng giảm và mức tăng lương vượt xa lạm phát sẽ thúc đẩy nhu cầu của hộ gia đình. Một thỏa thuận ngừng bắn tiềm năng giữa Nga và Ukraine có thể tạo thêm động lực thông qua việc cải thiện chi phí năng lượng.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo rằng sản xuất quốc phòng thường có chu kỳ giao hàng dài bất thường. Với các đơn đặt hàng bao gồm sản lượng trong 4-5 năm. Do đó, tác động đến sản lượng thực tế và GDP là dần dần chứ không phải ngay lập tức.

Hơn nữa, các chuyên gia lưu ý rằng chỉ riêng việc tăng chi tiêu quốc phòng sẽ không giải quyết được những thách thức cấu trúc sâu sắc hơn của châu Âu. Cạnh tranh gia tăng từ Trung Quốc, chi phí năng lượng cao, đầu tư chưa đủ vào các lĩnh vực công nghệ cao, gánh nặng quy định pháp lý cùng tình trạng dân số già hóa tiếp tục gây áp lực lên tiềm năng tăng trưởng dài hạn của khu vực.

Goldman Sachs lưu ý: “Chúng tôi cho rằng làn sóng đẩy mạnh xuất khẩu trở lại của Trung Quốc sẽ gây sức ép lên thương mại châu Âu thông qua việc nhập khẩu tăng mạnh và cạnh tranh xuất khẩu gay gắt hơn, đặc biệt tại Đức và Italy”.

Chi tiêu quốc phòng là cú hích thay vì liều thuốc chữa bách bệnh

Chi tiêu quân sự đang dần được nhìn nhận không chỉ như một yêu cầu chiến lược, mà còn là đòn bẩy kinh tế vĩ mô mới của châu Âu. Dù đầu tư quốc phòng khó có thể một mình xoay chuyển quỹ đạo tăng trưởng dài hạn của “Lục địa già”, nó vẫn có thể đóng vai trò hỗ trợ đáng kể.

Với những quốc gia như Đức, nơi dư địa tài khóa được ưu tiên cho tái vũ trang, hiệu ứng có thể khá rõ nét, đặc biệt trong bối cảnh một nền kinh tế nặng về sản xuất đang chật vật vì suy giảm năng lực cạnh tranh công nghiệp.

Liệu xu hướng này có bền vững hay không vẫn còn là dấu hỏi, song ở thời điểm hiện tại, quốc phòng đang đóng vai trò động lực tăng trưởng ngoài dự kiến trong quá trình trình hồi phục kinh tế còn nhiều chênh lệch ở châu Âu.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc