Vụ Tết Bính Ngọ tại các làng truyền thống Hội An: Động lực kép

Cụ thể, vụ Tết Bính Ngọ 2026 đánh dấu một cột mốc mới khi các làng nghề nổi tiếng của Hội An như quất Cẩm Hà, gốm Thanh Hà hay rau Trà Quế chính thức vận hành dưới mô hình hành chính mới, tất cả nằm tại phường Hội An Tây (thành phố Đà Nẵng). Sự thay đổi này không đơn thuần là tên gọi trên giấy tờ mà là một chiến lược tập trung nguồn lực kinh tế.

Bức tranh quất vụ Tết nay đã khác

Bức tranh quất cảnh vụ Tết 2026 tại "thủ phủ quất miền Trung". Đồ họa: Nhân Tâm

Nhìn lại bức tranh kinh doanh quất Tết cách đây 5 năm sẽ thấy sự khác biệt rõ rệt. Vụ Tết năm 2021, do ảnh hưởng của dịch bệnh và thời tiết cực đoan, nhiều vườn quất tại Cẩm Hà từng rơi vào cảnh “người mua kẻ bán đều dè chừng”, sản lượng tiêu thụ sụt giảm mạnh.

Tuy nhiên, vụ Tết 2026 cho thấy một diện mạo hoàn toàn khác. Tổng diện tích canh tác quất tại phường Hội An Tây đạt hơn 272.000m2, dự kiến cung ứng khoảng 104.000 chậu quất và 145.000 cây quất giống. Đáng chú ý, con số 104.000 chậu quất thương phẩm là một bước nhảy vọt so với mức khoảng 71.000 chậu của vụ Tết 2025, cho thấy sự tự tin của nhà vườn trong việc tái đầu tư sau thiên tai.

Theo bà Nguyễn Thị Bé, một người trồng quất lâu năm tại tổ 9, khối phố Trảng Suối, đến thời điểm hiện tại, đa số vườn quất tại đây đã được thương lái đặt cọc. Loại chậu quất nhỏ giá từ 500.000 đến 700.000 đồng, còn quất lớn thì vô chừng tùy dáng và chủng loại.

Sự ổn định về đầu ra ngay từ sớm là một trong những yếu tôi giúp “thủ phủ quất miền Trung” vực dậy, bất chấp những lo ngại về chi phí phân bón và công lao động gia tăng. Cụ thể, nhờ thương lái từ các tỉnh Quảng Trị, Huế, Quảng Ngãi đổ về chốt đơn, đặt cọc sớm ngay từ tháng 11 âm lịch là chiếc phao cứu sinh tài chính, giúp nông dân có sự tự tin trong đầu tư và kinh doanh sau lũ.

Bên cạnh đó, theo nhận định của đại diện chính quyền phường Hội An Tây, việc quy hoạch lại không gian sản xuất đã giúp các cơ sở liên kết chặt chẽ hơn, tạo thành một chuỗi cung ứng nội vùng hiệu quả, giảm thiểu rủi ro vận hành sau những biến cố thiên tai.

Sáng tạo linh vật Tết làm từ gốm

Làng gốm Thanh Hà hơn 500 tuổi đang nhộn nhịp vào vụ Tết 2026 với các linh vật ngựa. Đồ họa: Nhân Tâm

Bên cạnh quất, Hội An Tây còn sở hữu làng gốm Thanh Hà - nơi có nhiều tiềm năng việc khai thác giá trị thặng dư từ kinh tế di sản tại Hội An. Sau khi thành phố Hội An trước đây gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo toàn cầu của UNESCO, tư duy làm nghề của các nghệ nhân đã thay đổi rõ rệt. Họ không còn chỉ sản xuất những mặt hàng gia dụng phổ thông mà tập trung sâu vào các sản phẩm có hàm lượng chất xám và thẩm mỹ cao, phục vụ riêng cho thị trường quà tặng Tết.

Năm Bính Ngọ 2026, hình tượng con ngựa trở thành “mỏ vàng” của làng gốm 500 năm tuổi này. Ghi nhận tại cơ sở của nghệ nhân Lê Văn Nhật, chỉ riêng tháng cuối năm 2025, hơn 600 con tò he hình ngựa đã được cung ứng ra thị trường.

Anh Nhật cho biết: “Để tạo ra sự khác biệt về kinh tế, chúng tôi không chỉ làm tò he truyền thống giá vài nghìn đồng, mà còn đẩy mạnh dòng gốm tráng men cao cấp. Một bình hoa mỹ nghệ tinh xảo có giá tới 2,8 triệu đồng, gấp hàng chục lần so với sản phẩm thô”.

Sự chuyển dịch này giải thích tại sao dù số lượng cơ sở sản xuất không tăng đột biến, nhưng tổng doanh thu của làng nghề vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh, vượt qua mốc 24 tỉ đồng của những năm trước.

Điểm mới trong vụ Tết năm nay còn là sự kết hợp giữa đơn đặt hàng của chính quyền địa phương và hộ cá thể. Anh Nguyễn Văn Hoàng, một thợ trẻ tại làng gốm, cho biết anh cùng các cộng sự đang tất bật chế tác các cặp linh vật ngựa khổng lồ để trưng bày trên các tuyến đường cửa ngõ dẫn vào làng.

Đây được coi là một chiến dịch tiếp thị trực quan, không chỉ làm đẹp phố phường mà còn khẳng định thương hiệu tay nghề nghệ nhân, từ đó thu hút du khách và các đơn hàng xuất khẩu tại chỗ. Sự hỗ trợ từ cơ chế hành chính mới đã giúp các nghệ nhân tiếp cận dễ dàng hơn với các không gian trưng bày công cộng, tạo ra một hệ sinh thái kinh tế mà ở đó sản phẩm thủ công mỹ nghệ được tôn vinh đúng giá trị.

Mô hình tích hợp tại làng rau Trà Quế

Người nông dân tại Làng rau Trà Quế kiếm thu nhập từ trồng rau để bán ngoài chợ và "bán" trải nghiệm cho du khách. Đồ họa: Nhân Tâm

Một điểm không thể không nhắc đến trong bức tranh vụ Tết tại Hội An là làng rau Trà Quế. Sau khi nhận danh hiệu “Làng du lịch tốt nhất năm 2024” từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc, giá trị kinh tế của mỗi sào rau nơi đây đã không còn được đo bằng cân nặng mà được đo bằng trải nghiệm của du khách.

Và đến vụ Tết năm nay, lợi nhuận dự kiến của mỗi hộ trồng rau đạt khoảng 50 triệu đồng/sào, cao gấp nhiều lần so với trước đây.

Bí quyết, theo chia sẻ của chính người nông dân và làm kinh tế nơi đây, nằm ở mô hình “nông nghiệp đa mục tiêu”. Người nông dân Trà Quế giờ đây đóng vai trò như những hướng dẫn viên du lịch và những nhà bảo tồn văn hóa. Những trận bão, lũ quét qua đã khiến diện tích rau bị hư hại, nhưng với đặc tính ngắn ngày của cây rau và sự hỗ trợ giống từ chính quyền phường mới, người dân đã nhanh chóng khôi phục sản xuất.

Họ tận dụng chính quá trình hồi phục này để tạo ra các tour du lịch “Cùng nông dân vực dậy làng nghề”, thu hút lượng lớn khách quốc tế tham gia trải nghiệm tưới nước, bón phân hữu cơ.

Số liệu từ ngành du lịch Hội An cho thấy, nếu năm 2023 làng rau chỉ đón khoảng 24.000 lượt khách mua vé, thì với vị thế mới và sự chuẩn bị chu đáo cho vụ Tết 2026, con số này dự kiến sẽ tăng gấp ba. Điều này tạo ra nguồn thu kép: bán nông sản tại chỗ với giá cao và thu phí dịch vụ tham quan. Đây chính là lời giải cho bài toán phát triển bền vững của các làng nghề trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp đang dần thu hẹp.

Khép lại một năm đầy biến động, vụ Tết Bính Ngọ 2026 tại các làng truyền thống Hội An không chỉ là một mùa làm ăn mà là một phép thử cho sự kết hợp giữa cấu trúc hành chính mới và tư duy kinh tế sáng tạo nhằm tạo nên một sức bật mới. Những vườn quất trĩu quả, những lò gốm rực lửa và những luống rau xanh mướt đang kể câu chuyện về một Hội An không chỉ đẹp mà còn mạnh mẽ ở nội lực kinh tế.

Nhân Tâm