Nền tảng vững chắc xây dựng Thủ đô 'Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo'

Trong tổng thể chiến lược phát triển Thủ đô, đây là những vấn đề căn cốt, luận cứ quan trọng, cấp thiết và là nền tảng vững chắc kiến tạo nên diện mạo Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, kết nối toàn cầu.

Phối cảnh cầu Tứ Liên.

1. Thông tin được dư luận đặc biệt quan tâm là Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội diễn ra ngày 14-1 vừa qua đã cơ bản tán thành với các tờ trình, báo cáo đề xuất của Đảng ủy UBND thành phố Hà Nội về: Xây dựng nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5-5-2022 của Bộ Chính trị về “Phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”; sửa đổi Luật Thủ đô; xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Thứ nhất, nhiệm vụ xây dựng nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW nhằm tạo khuôn khổ chính trị - pháp lý phù hợp trong bối cảnh phát triển mới, khơi thông các nguồn lực, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, đưa Thủ đô Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với vai trò, vị thế trung tâm của cả nước.

Với vai trò lịch sử đã được khẳng định của Nghị quyết số 15-NQ/TW đối với yêu cầu phát triển Thủ đô trong 3 năm qua cho thấy, việc xây dựng nghị quyết thay thế rất cấp thiết. Tinh thần xuyên suốt và nâng lên một tầm mức mới của nghị quyết thay thế là định hướng phát triển Thủ đô được xuất phát từ vị trí, vai trò đặc biệt của Hà Nội - trung tâm đầu não chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, kinh tế và hội nhập quốc tế của cả nước. Trên nền tảng đó, Hà Nội khẳng định tinh thần “cùng cả nước, vì cả nước”, không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt, lan tỏa, thúc đẩy phát triển vùng và cả nước.

Thứ hai, nhiệm vụ sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý đặc thù, tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo động lực đột phá để Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia và hạt nhân dẫn dắt phát triển vùng.

Xét trong bối cảnh mới, đặc biệt là vận hành chính quyền địa phương hai cấp có tác động lớn, làm thay đổi về tổ chức bộ máy, cơ chế phân quyền, phân cấp giữa các cấp chính quyền, việc sửa đổi Luật Thủ đô là yêu cầu khách quan và cần thiết. Với tinh thần xuyên suốt là trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện hơn, trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn, việc sửa đổi luật đi vào những nội dung trọng tâm mang tính đặc thù, vượt trội, có sức sống lâu bền. Với tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Hà Nội, luật sửa đổi sẽ tạo thể chế thuận lợi, đột phá, dẫn dắt xây dựng, phát triển Thủ đô theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW.

Thứ ba, nhiệm vụ Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm nhằm thực hiện các chiến lược, chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và thành phố, đáp ứng những yêu cầu phát triển mới. Quy hoạch cũng đáp ứng tương xứng với Thủ đô của một nước phát triển thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; có sức lan tỏa để thúc đẩy, dẫn dắt sự phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Thủ đô, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước cùng phát triển. Đặc biệt, Quy hoạch mới sẽ phù hợp triển khai thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức lại địa giới hành chính các tỉnh, thành phố, triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với đó, quy hoạch sẽ thống nhất với điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, điều chỉnh quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, quy hoạch kết nối các tỉnh lân cận trong cấu trúc Vùng Thủ đô và các quy hoạch ngành, lĩnh vực có liên quan.

Là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, Hà Nội sẽ thể hiện sinh động định hướng Quy hoạch tổng thể trên tinh thần “đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm” đủ sức kiến tạo phát triển Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, kết nối toàn cầu; giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, rõ bản sắc, hồn cốt văn hóa ngàn năm Thăng Long - Hà Nội.

2. Đặt trong tổng thể phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, đây là những vấn đề có vai trò chiến lược và là đòi hỏi rất khách quan trong hành trình phát triển Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, nhân dân hạnh phúc và trở thành thành phố văn minh, hiện đại, kết nối toàn cầu.

Nhấn mạnh vấn đề thể chế và quy hoạch là chiến lược phát triển dài hạn của Thủ đô, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc yêu cầu trong quá trình hoàn thiện các dự thảo cần rà soát từng nội dung, bảo đảm những định hướng về thể chế vượt trội trong dự thảo Nghị quyết 15 mới và Luật Thủ đô sửa đổi thống nhất, đồng bộ với tầm nhìn 100 năm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Nhiệm vụ này cũng cần bám sát xu hướng, dự báo trong nước và thế giới, với tầm nhìn xa để đề xuất các nội dung tương xứng; cập nhật kịp thời tinh thần các nghị quyết chiến lược Bộ Chính trị mới ban hành, đặc biệt là ý kiến kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ngày 10-1-2026 và Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Nhiệm vụ trọng yếu đó chính là tầm nhìn phát triển Thủ đô cần được đặt trong tổng thể tầm nhìn quốc gia và vươn tầm quốc tế. Thủ đô Hà Nội phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển mới với tư duy mới. Hà Nội phải phát triển dựa trên tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững, hiện đại nhưng giàu bản sắc, đóng vai trò là trung tâm lan tỏa và động lực phát triển quốc gia.

Chí Kiên