Nét đặc biệt tháp Chăm khiến Khánh Hòa kiến nghị nắn đường sắt tốc độ cao bảo vệ
Di tích quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai hơn 1.000 năm tuổi được Khánh Hòa kiến nghị bảo vệ khỏi nguy cơ tác động từ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Tháp Hòa Lai gồm cụm tháp xây từ thế kỷ 8 trên khu đất gần 5.000 m2 cạnh quốc lộ 1, thuộc xã Thuận Bắc (Ninh Thuận cũ), được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2016. Đây được xem là một trong những công trình kiến trúc cổ và đẹp nhất của Chăm Pa, lưu giữ nhiều giá trị đặc sắc về văn hóa, kiến trúc vương quốc Chăm Pa xưa.

Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, đoạn tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam từ Km1.246 đến Km1.247 dự kiến đi qua khu vực phụ cận di tích bằng phương án cầu cạn. Địa phương lo ngại công trình có thể ảnh hưởng đến không gian văn hóa, cảnh quan và tính toàn vẹn của di tích nên kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến ra ngoài phạm vi khu vực bảo vệ II.

Tháp Hòa Lai là khu di tích được xây dựng trên mặt bằng hình chữ nhật kéo dài theo hướng đông - tây, với chiều dài khoảng 200m và rộng 125m. Ngoài 3 ngôi tháp chính, nơi đây còn lưu giữ dấu tích của nhiều công trình phụ như tường bao, tháp cổng, nhà dài và các kiến trúc phục vụ sinh hoạt, tín ngưỡng của người Chăm xưa.

Trong 3 công trình chính, tháp Nam là ngôi tháp còn bảo tồn nguyên vẹn nhất trong 3 ngôi tháp hiện nay và cũng có quy mô lớn nhất. Công trình nổi bật với những mảng tường gạch đỏ đặc trưng, các trụ ốp cao vươn lên mạnh mẽ cùng nhiều chi tiết trang trí mang đậm phong cách kiến trúc Chăm Pa thời kỳ đầu.

Tháp Bắc có quy mô nhỏ hơn nhưng vẫn giữ được nhiều nét kiến trúc độc đáo và hài hòa với tổng thể di tích. Các nhà nghiên cứu đánh giá tháp Hòa Lai có giá trị đặc biệt về kỹ thuật xây dựng bằng gạch nung của người Chăm cổ.

Tháp Trung tâm hiện chỉ còn nền móng sau nhiều biến cố lịch sử, song vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu tổng thể kiến trúc của quần thể.

Toàn bộ thân tháp là một khối lập phương khỏe nhô lên từ một phần bệ vuông và đỡ cả một hệ thống các tầng nhỏ hơn.

Trang trí hoa văn bên ngoài mặt tháp chỉ giới hạn ở vòm cửa, ở các trụ ốp, ở bộ diềm mái.

Dù trải qua hơn 1.000 năm cùng nhiều tác động của thời gian, nhiều chi tiết kiến trúc trên thân tháp vẫn còn được nhận diện khá rõ.

Khánh Hòa đang tổ chức lập quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử cho các thế hệ sau.

Địa phương cho rằng việc điều chỉnh hướng tuyến đường sắt tốc độ cao sẽ góp phần bảo vệ cảnh quan, môi trường khảo cổ học và tính toàn vẹn của di tích hơn 1.000 năm tuổi này.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua Khánh Hòa dài khoảng 191 km, dự kiến có ba ga gồm hai ga hành khách Diên Khánh, Tháp Chàm và ga hàng hóa Ninh Hòa nhằm kết nối Khu kinh tế Vân Phong.
Để phục vụ giải phóng mặt bằng, tỉnh Khánh Hòa dự kiến bố trí 31 khu tái định cư với tổng kinh phí hơn 1.740 tỷ đồng, trong đó có 13 khu hiện hữu, còn lại xây mới hoặc mở rộng.








![[SPOTLIGHT] Doanh nghiệp bất động sản chuyển hướng đa dạng nguồn thu](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w250_r3x2/2026_06_04_180_55315157/a54a8d5a9811714f2800.jpg)


