Nét đẹp lễ Cấp sắc của người Dao bên dải Tây Côn Lĩnh

2 giờ trước Gốc

Nằm nép mình bên sườn Tây Côn Lĩnh hùng vĩ và thơ mộng, thôn Sà Phìn là nơi có cộng đồng người Dao với hơn 50 hộ sinh sống. Với độ cao khoảng 1.000m so với mực nước biển, đây là thôn có cảnh quan thiên nhiên rất đẹp, không gian luôn được bao trùm bởi mây núi, những làn sương vờn bên những vạt rừng hoang sơ và những thửa ruộng bậc thang uốn lượn. Người Dao nơi đây sống trong những mái nhà sàn rêu phong và dưới những nếp nhà ấy là những bản sắc văn hóa đặc sắc được gìn giữ, trong đó có lễ Cấp sắc.

Những mái nhà rêu đặc trưng của bà con người Dao ở thôn Sà Phìn.

Mỗi bước nhảy của thầy cúng và các thành viên thực hiện nghi lễ không chỉ là trình diễn, đó là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, là lời mời gọi tổ tiên về chứng giám cho sự trưởng thành của con cháu. Nhìn những gương mặt rạng rỡ, thành kính dưới ánh lửa tại nghi lễ, ta mới hiểu dù trải qua bao biến đổi của thời gian, người Dao ở Sà Phìn vẫn gìn giữ nghi lễ này như một giá trị văn hóa đặc biệt.

Anh Đặng Văn Cường, bố của một thanh niên vừa được cấp sắc thành công phấn khởi cho biết, thực hiện thành công nghi thức quan trọng này là niềm vui lớn của gia đình. Bởi từ nay, con sẽ được trưởng thành, sẽ chín chắn hơn trong cuộc sống, trách nhiệm hơn với gia đình và xóm làng.

Lễ Cấp sắc là một sự kiện không chỉ của gia đình, dòng họ mà còn của cả cộng đồng trong thôn.

Điểm đặc sắc nhất trong lễ Cấp sắc của người Dao tại thôn Sà Phìn chính là tính giáo dục sâu sắc. Trước khi thực hiện nghi lễ quan trọng của đời người này, người được cấp sắc cũng như các thầy cúng phải giữ mình thanh tịnh, kiêng khem nghiêm ngặt.

Ông Đặng Văn Háu, người dân thôn Sà Phìn chia sẻ: Một nét đẹp tại lễ Cấp sắc của người Dao ở Sà Phìn đó là những năm qua, thực hiện chủ trương của chính quyền, đoàn thể về việc xóa bỏ hủ tục rườm rà, việc giản lược nghi lễ trong lễ Câp sắc đã được bà con ở Sà Phìn thực hiện, nhưng vẫn đủ nghi thức để đảm bảo cho một lễ Cấp sắc thành công.

Các thầy cúng là người chủ trì lễ Cấp sắc.

Trong không gian núi rừng và sắc chàm đặc trưng, cùng sự chứng kiến của anh em, cộng đồng, các thầy cúng đọc những bài cúng, răn dạy về đạo lý làm người như việc hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, biết ơn người sinh thành, dưỡng dục. Chung thủy, giữ trọn nghĩa tình trong mái ấm, không tham lam, không trộm cắp, sống hòa thuận với bà con trong bản làng.

Lễ Cấp sắc như một bản "bản hương ước" bằng tâm linh với chứng kiến của anh em, họ hàng và cộng đồng. Vì thế, những giáo lí tại buổi lễ sẽ thấm sâu vào máu thịt của mỗi người đàn ông Dao, giúp họ tự điều chỉnh hành vi, sống tốt hơn sau khi được Cấp sắc.

Những giáo lí tại buổi lễ sẽ thấm sâu vào tâm hồn của mỗi người đàn ông Dao, giúp họ tự điều chỉnh hành vi, sống tốt hơn sau khi được Cấp sắc.

Ai đã được chứng kiến một lễ Cấp sắc của người Dao ở thôn Sà Phìn sẽ thấy sức hút của lễ nằm ở những giá trị văn hóa dân gian rất độc đáo. Từ những bộ trang phục cầu kỳ với họa tiết nổi bật trên nền vải chàm đen đến những điệu nhảy múa uyển chuyển, nhịp nhàng theo tiếng gõ của chiêng, trống và chuông đồng. Tất cả tạo nên những nét huyền bí qua những nghi lễ mang màu sắc đời sống chinh phục thiên nhiên của người Dao.

Người con trai là nhân vật chính của buổi lễ sẽ cùng thầy cúng trải qua nhiều nghi thức quan trọng.

Lễ Cấp sắc của người Dao ở thôn Sà Phìn có sức hút với nhiều giá trị văn hóa dân gian rất độc đáo.

Bà con, anh em trong thôn cùng chứng kiến những "vũ điệu" tại lễ Cấp sắc.

Chia tay Sà Phìn khi nắng chiều đã lui dần trên những thửa ruộng bậc thang, sương trời bắt đầu sà xuống những mái nhà rêu phong. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, Sà Phìn vẫn giữ được cái "hồn" cốt, bản sắc riêng có của mình.

Việc duy trì lễ Cấp sắc không chỉ là bảo tồn một di sản phi vật thể, mà còn là sợi dây thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng. Lễ Cấp sắc không chỉ cấp cho họ một cái tên mới trong tâm linh, mà còn cấp cho họ một "tâm thế" mới để bảo vệ bản làng, gìn giữ văn hóa và viết tiếp câu chuyện của đại ngàn Tây Côn Lĩnh.