Nét đẹp và sức hấp dẫn của chợ phiên vùng cao tại Hà Nội

Tiết mục biểu diễn khèn chào đón khách

Chương trình quy tụ hơn 100 đồng bào của 16 dân tộc anh em như Nùng, Tày, Dao, Mông, Mường, Thái, Khơ Mú, Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, Khmer… đến từ 11 địa phương trên cả nước. Ngoài lực lượng đồng bào các dân tộc phía Bắc đang sinh hoạt, hoạt động hằng ngày tại Làng (Thái Nguyên, Hà Nội, Phú Thọ, Sơn La, Tuyên Quang…), chương trình còn huy động thêm 24 đồng bào dân tộc Khơ Mú và Mông (xã Huổi Một, tỉnh Sơn La) tham gia xuyên suốt các ngày diễn ra hoạt động, góp phần tạo nên không khí chợ phiên vùng cao sinh động, giàu bản sắc.

Bên cạnh đó, dấu ấn của chương trình là không gian tái hiện “Chợ phiên vùng cao – Chào năm mới 2026”, nơi các nhóm đồng bào cùng gặp gỡ, giao lưu, nhìn lại một năm đã qua và hân hoan đón chào năm mới. Ngoài ra, không khí xuống chợ được thể hiện qua các làn điệu dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian như nhảy sạp, ném còn, cùng sắc màu thổ cẩm, ẩm thực truyền thống và sản vật địa phương.

Các chàng trai cô gái Mông biểu diễn

Ban tổ chức cho biết: Chợ phiên có khoảng 40 gian hàng, trong đó 33 gian giới thiệu sản vật vùng cao, 4 gian ẩm thực truyền thống và 5 gian phục vụ đồ uống cho du khách. Nhiều nghệ nhân, tiểu thương vùng cao trực tiếp giới thiệu tri thức dân gian trong chế biến ẩm thực như xôi màu, bánh cuốn vùng cao, giúp du khách trải nghiệm nét độc đáo của văn hóa ẩm thực các dân tộc Tây Bắc. Ngoài ra, không gian trưng bày tranh “Sắc màu phiên chợ” giới thiệu vẻ đẹp vùng đất, con người vùng cao từ quỹ tranh lưu trữ tại Làng.

Trình diễn dệt vải

Trong khuôn khổ chương trình, đồng bào các dân tộc còn giới thiệu, trình diễn các nghề thủ công truyền thống như dệt vải, thêu thổ cẩm, đan lát. Mỗi nghề là kết tinh của tri thức dân gian, gắn bó mật thiết với đời sống bản làng, góp phần gìn giữ cốt lõi văn hóa dân tộc.

Chương trình dân ca, dân vũ “Sắc màu chợ phiên chào năm mới” mang đến những tiết mục ca ngợi quê hương, đất nước, thể hiện niềm vui đoàn kết, niềm tin vào sự đổi mới của quê hương. Các hoạt cảnh xuống chợ được dàn dựng công phu, kết hợp giới thiệu nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng của đồng bào vùng cao.

Giới thiệu nét đẹp thổ cẩm

Nổi bật, trong dịp Tết Dương lịch 2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam còn tái hiện Lễ cầu mùa của dân tộc Khơ Mú (xã Huổi Một, tỉnh Sơn La) với các nghi thức tiêu biểu đã được chắt lọc, thể hiện ước vọng mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no. Lễ hội có 2 phần, một phần do đàn ông làm chủ lễ và phần lễ còn lại do đàn bà làm chủ lễ.

Chuẩn bị đồ xôi

Đối với đàn bà làm chủ lễ thì thường diễn ra ở khu vực trồng lúa nương. Khi lúa chín, chủ nhà nhờ từ 5 - 15 người phụ nữ cùng thầy cúng lên nương làm lễ cúng tại nương đến khi gặt lúa xong mới được về. Những người phụ nữ gặt lúa theo hình thức là tuốt hạt thóc vào bung chứ không được dùng liềm cắt. Sau khi tuốt xong thì bắt đầu mổ lợn, mổ gà ăn mừng.Ngày nay phong tục được cắt giảm hơn với các nghi thức: phần cúng các vị thần, phần lễ tôn vinh cây lúa, phần lễ đập lúa và phần hội gồm các trò chơi dân gian và múa hát. Công việc chuẩn bị cho lễ vật cúng hết sức chu đáo bao gồm gạo nếp, gà trồng, bát đũa, các vật dụng như vòng cổ, vòng tay, khăn vải, sáp ong, cây nêu. Sau phần lễ là phần hội giao lưu của đồng bào Khơ Mú mừng vui tạo không gian giao lưu, múa hát, trò chơi dân gian rộn rang.

Giới thiệu các món xôi

Đến với Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, ngoài việc khám phá, trải nghiệm các nét đẹp văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Đến đây , du khách còn được thưởng thức nét ẩm thực độc đáo của các dân tộc,thịt lợn quay, các loại xôi, tiêu biểu có món xôi ngũ sắc – món ăn truyền thống gắn với lễ, Tết của nhiều dân tộc phía Bắc, du khách được nghe giới thiệu về quy trình chế biến, ý nghĩa từng màu xôi được sử dụng từ nguyên liệu sẵn có, qua đôi bàn tay tài hoa và sáng tạo của người phụ nữ vùng cao tạo nên, du khách cùng chung vui bên chén rượu ngô, ngắm nhìn các chàng trai người Mông uyển chuyển trong những điệu khèn, các thiếu nữ Mông và thiếu nữ các dân tộc rực rỡ trong sắc màu của trang phục, tạo nên nét đẹp, sức hấp dẫn của sắc màu chợ phiên vùng cao.

Tuấn Sơn - Thiên Bình