Nét văn hóa độc đáo trên đường phố Nhật Bản

Đoạn đường âm nhạc uốn lượn dưới chân núi Phú Sĩ (Nhật Bản), nơi ma sát giữa bánh xe và mặt đường tạo nên những giai điệu độc đáo cho du khách thưởng ngoạn. Ảnh: Aristegui Noticias

Tại khắp Nhật Bản, 50 cung đường đặc biệt có khả năng phát ra giai điệu khi bánh xe lăn qua đang biến các tuyến giao thông bình thường thành điểm dừng chân khám phá mới lạ. Khởi nguồn từ mục tiêu an toàn nhằm khuyến khích người điều khiển phương tiện tuân thủ tốc độ quy định, mô hình "Con đường âm nhạc" ngày càng được chính quyền các địa phương tận dụng hiệu quả để quảng bá văn hóa bản địa.

Nhu cầu lắp đặt mặt đường phát nhạc liên tục gia tăng, khi các cấp chính quyền tìm kiếm những giải pháp mới nhằm kích cầu du lịch. Mỗi cung đường đều chứa đựng câu chuyện riêng biệt, đồng thời khơi gợi những nét đặc trưng văn hóa và ký ức lịch sử của từng vùng đất.

Theo truyền thông Nhật Bản, nguyên lý vận hành để mặt đường có thể phát ra âm thanh dựa vào các rãnh nông được cắt xẻ với khoảng cách tính toán khoa học. Khi ô tô di chuyển qua, lực ma sát và sự tương tác cơ học giữa lốp xe với các rãnh tạo nên những dao động âm thanh có cao độ khác nhau. Khoảng cách giữa các rãnh càng hẹp thì âm thanh phát ra càng cao, trong khi khoảng cách càng giãn rộng sẽ tạo ra những nốt trầm. Đáng chú ý, toàn bộ hệ thống rãnh được thiết kế để bài hát vang lên chuẩn xác nhất khi xe chạy đúng vận tốc quy định, qua đó nhắc nhở tài xế giữ vững tay lái và tốc độ ổn định.

Công nghệ độc đáo này được Công ty xây dựng Suehiro Sangyo đăng ký cấp bằng sáng chế từ năm 1988. Đến năm 2007, theo đề nghị từ chính quyền địa phương, doanh nghiệp đã hoàn thành đoạn đường âm nhạc đầu tiên tại thành phố Numata, thuộc tỉnh Gunma. Nhạc phẩm được lựa chọn khi đó là ca khúc thiếu nhi "Natsu no Omoide" gắn liền với địa danh du lịch Oze nổi tiếng. Dù công trình đầu tiên sau đó phải dỡ bỏ do mặt đường xuống cấp và các rãnh âm thanh bị mài mòn, ý tưởng này vẫn tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ thông qua các chương trình liên kết du lịch giữa chính quyền các tỉnh và các công ty đường sắt. Hiện nay, riêng tỉnh Gunma đã sở hữu 11 cung đường âm nhạc, trở thành một trong những địa phương có nhiều tuyến đường đặc biệt này nhất Nhật Bản.

Phần lớn các dự án đều xuất phát từ đơn đặt hàng của chính quyền các tỉnh, với danh mục bài hát được lựa chọn thông qua thảo luận hoặc tiếp thu từ đề xuất của doanh nghiệp nhằm tôn vinh niềm tự hào địa phương. Điển hình như tại thị trấn Kusatsu nổi danh với suối nước nóng thuộc tỉnh Gunma, du khách có thể lắng nghe làn điệu dân ca Kusatsubushi. Tại cung đường đèo Irohazaka uốn lượn ở thành phố Nikko, tỉnh Tochigi, mặt đường cất lên giai điệu Monkey Magic của ban nhạc Godaigo, gợi nhắc hình tượng 3 chú khỉ trứ danh tại đền Nikko Toshogu. Tương tự, tại thị trấn Ikata, tỉnh Ehime, vùng trồng cây có múi hàng đầu Nhật Bản, tiếng lốp xe lăn qua tạo nên bài hát thiếu nhi Mikan no Hana Saku Oka.

Gần đây nhất, một đoạn đường mới được đưa vào vận hành vào tháng 3/2026 tại thị trấn Nagashima, tỉnh Kagoshima đã thu hút sự chú ý rộng rãi. Chính quyền địa phương đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, tiếp nhận 100 đề xuất với 73 bài hát khác nhau trước khi quyết định chọn ca khúc Happiness của nữ ca sĩ AI, người nhận được số phiếu bình chọn cao nhất. Giới chức thị trấn Nagashima kỳ vọng, sức lan tỏa từ giai điệu này sẽ thu hút đông đảo du khách tìm đến trải nghiệm văn hóa địa phương.

Dù mang lại hiệu ứng tích cực, việc triển khai mặt đường âm nhạc đòi hỏi các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Địa điểm xây dựng bắt buộc phải là những đoạn đường tương đối thẳng và cách xa khu dân cư nhằm hạn chế tác động của tiếng ồn đối với đời sống sinh hoạt. Thực tế từng ghi nhận một số công trình buộc phải tháo dỡ sau khi tiếp nhận phản ánh từ cư dân xung quanh.

Trước những thách thức đó, Công ty xây dựng Suehiro Sangyo khẳng định sẽ tiếp tục cải tiến công nghệ âm học, mở rộng mạng lưới đường phát nhạc tại nhiều vùng miền. Sự kết hợp khéo léo giữa kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật âm nhạc không chỉ tạo nên trải nghiệm di chuyển thú vị, mà còn khơi gợi sự quan tâm sâu sắc của công chúng đối với chiều sâu văn hóa của mỗi vùng đất đi qua.