Người Chăm Bình Di gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, chung sức bảo vệ biên giới

Đồng bào Chăm ở Bình Di duy trì những giá trị văn hóa truyền thống qua nhiều thế hệ. Ảnh: Như Tâm

Tiếng kinh cầu giữa nhịp sống mới

Nước lũ dần rút, dòng sông biên giới lặng lẽ chảy qua làng Chăm Bình Di. Trên những con đường đã được trải nhựa, người dân trở về sau một ngày lao động, trẻ nhỏ vui đùa trước sân nhà. Từ thánh đường Al-Mukarramah, tiếng kinh cầu lại ngân lên, thân thuộc như một phần không thể thiếu trong nhịp sống của cộng đồng Chăm theo Hồi giáo Islam nơi vùng biên giới Tây Nam.

Bình Di hôm nay đã có nhiều đổi thay. Đường sá thuận tiện hơn, nhà cửa khang trang hơn, điều kiện học tập của trẻ em ngày càng được cải thiện. Giữa những chuyển động của đời sống hiện đại, đồng bào vẫn gìn giữ những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với người Chăm theo Hồi giáo Islam, sinh hoạt tôn giáo không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, duy trì nếp sống và tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình. Những buổi cầu nguyện, sự hướng dẫn của chức sắc và tinh thần tương trợ trong cộng đồng góp phần tạo nên bản sắc riêng của làng Chăm Bình Di.

Xã Khánh Bình hiện có 209 hộ đồng bào Chăm với hơn 1.000 nhân khẩu. Trong đời sống thường ngày, người dân vừa chăm lo làm ăn, nuôi dạy con cái, vừa duy trì các sinh hoạt tôn giáo theo truyền thống. Văn hóa vì thế hiện diện trong đời sống thường ngày, từ cách cộng đồng sinh hoạt, ứng xử đến việc gìn giữ những giá trị chung.

Theo chị Ây Sah, 54 tuổi, Chi hội phó Chi hội Phụ nữ ấp Bình Di, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương, đường sá được đầu tư, trường học được xây dựng, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt của người dân và học tập của con em đồng bào Chăm. Là người tích cực tham gia công tác hội, chị Ây Sah còn vận động hội viên tham gia các hoạt động cộng đồng. Khi địa phương phối hợp với Bộ đội Biên phòng tuyên truyền pháp luật về phòng, chống buôn lậu và mua bán người, chị cùng các hội viên sẵn sàng tham gia. Qua những việc làm cụ thể ấy, tinh thần trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và quê hương biên giới được bồi đắp mỗi ngày.

Chung sức giữ bình yên từ mỗi nếp nhà

Bình Di không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa Chăm mà còn là địa bàn có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh ở khu vực biên giới. Trong đời sống cộng đồng, sự phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương, các đoàn thể, chức sắc tôn giáo và người có uy tín góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với người dân.

Ông A Na, người có uy tín trong đồng bào Chăm xã Khánh Bình cho biết: Bộ đội Biên phòng thường xuyên liên lạc, cung cấp tài liệu, nội dung tuyên truyền về biên giới để ông phổ biến đến bà con, tín đồ. Theo ông A Na, vào thứ Sáu hằng tuần, sau lễ nguyện Salah Jumu’ah, giáo cả dành thời gian phổ biến pháp luật cho tín đồ. Nội dung tuyên truyền tập trung cảnh báo thủ đoạn dụ dỗ bằng chiêu bài ‘việc nhẹ, lương cao’, nguy cơ xuất cảnh trái phép và hoạt động của tội phạm mua bán người; đồng thời phổ biến các quy định của Luật Biên phòng Việt Nam. Việc lồng ghép nội dung tuyên truyền vào sinh hoạt tôn giáo giúp thông tin đến với người dân bằng hình thức gần gũi, phù hợp với đời sống cộng đồng. Sự tham gia của chức sắc và người có uy tín góp phần tạo sự đồng thuận, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần chủ động bảo vệ bản thân, gia đình trước những nguy cơ phát sinh trên địa bàn biên giới.

Sự phối hợp ấy không chỉ thể hiện qua hoạt động tuyên truyền. Qua những lần gặp gỡ, trao đổi và vận động, tình cảm gắn bó giữa Bộ đội Biên phòng với đồng bào ngày càng được củng cố. Người dân hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn an ninh, trật tự; lực lượng chức năng cũng có thêm những kênh kết nối với cộng đồng để nắm bắt tình hình, kịp thời tuyên truyền, vận động.

Từ thánh đường, những buổi sinh hoạt cộng đồng đến từng gia đình, ý thức sống và làm việc theo pháp luật được bồi đắp qua công tác tuyên truyền, vận động kiên trì và sự gắn bó chân thành. Mỗi người dân chủ động nâng cao cảnh giác, mỗi gia đình quan tâm bảo vệ con em trước nguy cơ bị lừa gạt đều góp phần gìn giữ sự bình yên nơi phên giậu Tổ quốc.

Đồng bào Chăm ở Bình Di gìn giữ bản sắc văn hóa, chung sức xây dựng cuộc sống ấm no nơi biên giới. Ảnh: Như Tâm

Đời sống ấm no, bản sắc được trao truyền

Để văn hóa được gìn giữ bền vững, đời sống của người dân cần từng bước được cải thiện. Ở làng Chăm Bình Di, những đổi thay trong điều kiện sinh hoạt, sản xuất đang tạo thêm niềm tin để đồng bào yên tâm làm ăn, chăm lo cho thế hệ trẻ và duy trì các giá trị truyền thống.

Câu chuyện của chị Ma Ri Giá, người dân ấp Bình Di, là một minh chứng. Sau khi được hỗ trợ một con bò ban đầu và hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, gia đình chị đã phát triển đàn bò lên ba con. Sau khi bán bò thịt, trừ chi phí mua con giống thay thế, số tiền còn lại giúp gia đình cải thiện thu nhập. Ngôi nhà cũ xuống cấp cũng được thay bằng căn nhà mới, tạo điều kiện để gia đình ổn định cuộc sống.

Ông Tạ Văn Khương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Khánh Bình cho biết: "Cơ sở hạ tầng địa phương cơ bản được đầu tư đồng bộ; các công trình thuộc chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai cơ bản bảo đảm tiến độ. Học sinh dân tộc thiểu số được hưởng các chế độ theo quy định; người dân được tiếp cận chính sách bảo hiểm y tế, dịch vụ khám, chữa bệnh và các hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng".

Ông Tạ Văn Khương chia sẻ thêm, các chính sách dân tộc đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong vùng đồng bào Chăm, từng bước cải thiện đời sống và giảm nghèo. Khi cuộc sống ngày càng ổn định, đồng bào có thêm điều kiện chăm lo cho con cái, duy trì sinh hoạt tôn giáo và trao truyền những giá trị văn hóa cho thế hệ sau.

Chiều xuống trên dòng sông biên giới, làng Chăm Bình Di lắng lại trong nhịp sinh hoạt quen thuộc. Người lớn lo việc nhà, trẻ nhỏ nô đùa, tiếng kinh cầu lại vang lên từ thánh đường. Những âm thanh bình dị ấy kể câu chuyện về một cộng đồng đang đổi thay nhưng không rời xa cội nguồn văn hóa. Ở Bình Di, gìn giữ bản sắc Chăm, chăm lo cuộc sống ấm no và chung sức bảo vệ biên giới là những việc làm gắn bó mật thiết với nhau. Với sự đồng lòng của người dân và sự đồng hành của chức sắc, người có uy tín, chính quyền và Bộ đội Biên phòng, tình đoàn kết cộng đồng tiếp tục được vun đắp, để văn hóa được gìn giữ và cuộc sống bình yên nơi biên giới được tiếp nối qua từng thế hệ.