Nga cân nhắc bán hoặc tháo dỡ tàu sân bay duy nhất Admiral Kuznetsov

Trong tháng 7/2025, ông Andrei Kostin - lãnh đạo tập đoàn đóng tàu nhà nước Nga - đã chính thức xác nhận khả năng tàu sân bay duy nhất của nước này, Admiral Kuznetsov, sẽ bị bán hoặc loại biên. Đây được xem là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy con tàu có thể không bao giờ quay trở lại hoạt động sau gần một thập kỷ nằm cảng sửa chữa. Quyết định này phản ánh những thách thức về tài chính và kỹ thuật mà ngành công nghiệp đóng tàu Nga đang phải đối mặt.

Thiết kế mang tính thỏa hiệp và những giới hạn kỹ thuật

Admiral Kuznetsov được khởi đóng năm 1982 và chính thức hoạt động từ năm 1991. Khác với các tàu sân bay phương Tây, Kuznetsov được định nghĩa là "tuần dương hạm mang máy bay". Thiết kế này kết hợp khả năng triển khai tiêm kích với hỏa lực mạnh mẽ từ các tên lửa chống hạm P-700 Granit. Tuy nhiên, sự kết hợp này đã tạo ra nhiều hạn chế về không gian, làm giảm đáng kể số lượng máy bay có thể mang theo.

Về mặt kỹ thuật, việc sử dụng boong tàu kiểu cầu nhảy (ski-jump) thay vì hệ thống máy phóng (catapult) khiến các tiêm kích như Su-33 hay MiG-29K không thể cất cánh với tối đa tải trọng vũ khí và nhiên liệu. Điều này trực tiếp làm suy giảm bán kính chiến đấu và hiệu quả tác chiến của không đoàn hải quân.

Hệ thống động lực cũng là một trở ngại lớn khi tàu sử dụng nồi hơi đốt mazut - một loại dầu nặng có độ nhớt cao, cũng là điểm yếu cố hữu. Trong quá trình vận hành, hệ thống này thường xuyên gặp trục trặc, tạo ra khói đen dày đặc và làm giảm độ tin cậy tổng thể của tàu.

Năng lực tác chiến thực tế kém xa kỳ vọng

Trên lý thuyết, Admiral Kuznetsov có lượng giãn nước khoảng 58.000 tấn và có thể mang tới 50 phi cơ. Tuy nhiên, hiệu suất thực tế thường thấp hơn do sự thiếu ổn định của hệ thống động cơ. Trong hầu hết các đợt triển khai xa bờ, tàu luôn phải có tàu kéo đi kèm để dự phòng các tình huống hỏa lực hoặc hỏng hóc máy móc nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, vấn đề nhân sự cũng là một thách thức. Số lượng phi công hải quân được đào tạo chuyên biệt cho hoạt động trên tàu sân bay tại Nga còn hạn chế. Điều này khiến con tàu chỉ phù hợp với vai trò hiện diện khu vực hơn là thực hiện các chiến dịch tấn công cường độ cao kéo dài trên đại dương.

Lịch sử vận hành và chuỗi sự cố nghiêm trọng

Nhiệm vụ đáng chú ý nhất của Admiral Kuznetsov diễn ra tại Syria giai đoạn 2016-2017. Dù thực hiện hơn 400 phi vụ và tấn công hàng nghìn mục tiêu, chiến dịch này cũng bộc lộ những lỗ hổng lớn. Hai máy bay (một MiG-29K và một Su-33) đã bị mất do sự cố đứt dây cáp hãm đà và lỗi kỹ thuật khi hạ cánh. Một phần không đoàn sau đó đã phải chuyển sang hoạt động tại căn cứ mặt đất Khmeimim.

Kể từ khi bắt đầu quá trình đại tu năm 2017, con tàu liên tục gặp vận rủi. Năm 2018, vụ sập ụ nổi PD-50 đã gây hư hại nghiêm trọng cho thân tàu. Đến năm 2019, một vụ cháy lớn bùng phát trong khoang máy gây thương vong và thiệt hại nặng nề về cấu trúc. Tính đến năm 2025, tiến độ sửa chữa gần như dậm chân tại chỗ do chi phí tăng vọt và thiếu hụt linh kiện thay thế.

Bước ngoặt trong chiến lược hải quân Nga

Nếu Admiral Kuznetsov chính thức bị loại biên, Nga sẽ mất đi khả năng duy trì không quân hải quân trên biển. Trong bối cảnh các dự án đóng tàu sân bay thế hệ mới như lớp "Shtorm" vẫn chỉ nằm trên giấy do thiếu hụt ngân sách, Moscow có thể sẽ phải thay đổi trọng tâm chiến lược.

Thay vì duy trì một hạm đội tàu mặt nước lớn kém hiệu quả, Nga đang có xu hướng ưu tiên nguồn lực cho các lực lượng tàu ngầm hiện đại, tên lửa hành trình tầm xa và không quân triển khai từ đất liền. Sự kết thúc của kỷ nguyên Kuznetsov có thể là dấu mốc cho thấy Nga đang thực tế hóa sức mạnh hải quân theo hướng tinh gọn và hiệu quả hơn, phù hợp với thực tế kinh tế hiện nay.