Nga chặn Whatsapp trong bối cảnh siết chặt an ninh mạng xã hội

Quyết định được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Moscow áp đặt hạn chế với Telegram, ứng dụng hàng chục triệu người Nga, bao gồm quân đội và quan chức cấp cao, vẫn dùng hàng ngày.

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov giải thích lệnh cấm WhatsApp xuất phát từ việc công ty mẹ Meta vi phạm pháp luật Nga. Ông nhấn mạnh Max là "giải pháp thay thế hợp lý" và là "kênh liên lạc quốc gia đang phát triển".

Về phía WhatsApp, công ty lập tức cáo buộc Nga tìm cách "đẩy hơn 100 triệu người dùng vào ứng dụng giám sát của nhà nước". Hãng gọi đây là bước thụt lùi, làm suy giảm an toàn thông tin và cam kết duy trì kết nối cho người dùng bằng mọi cách.

Tại Nga, một số người vẫn truy cập được WhatsApp qua VPN. Song giới chức nước này đã chặn 439 dịch vụ VPN kể từ tháng 9/2025, khi luật cấm quảng cáo công cụ lách chặn mạng xã hội chính thức có hiệu lực. Không chỉ WhatsApp và Telegram, Nga trước đó đã cấm hoàn toàn Facebook, Instagram và X.

Người dân sử dụng điện thoại thông minh trong khi chờ tàu điện ngầm ở Moscow. Ảnh: CNN

Max không đơn thuần là ứng dụng nhắn tin. Được thiết kế theo mô hình siêu ứng dụng đa năng như WeChat của Trung Quốc, nền tảng này tích hợp nhắn tin, gọi điện, thanh toán và kết nối trực tiếp với cổng dịch vụ công, nơi người dùng phải xác thực danh tính.

Chính phủ Nga hiện cài đặt sẵn Max trên mọi thiết bị mới bán ra thị trường. Giới phân tích và tổ chức giám sát nhân quyền cảnh báo Max có khả năng theo dõi vượt trội, thiếu mã hóa đầu cuối và tiềm ẩn rủi ro về quyền riêng tư.

Trước đó, hôm 10/2, Nga tuyên bố hạn chế Telegram nhằm "bảo vệ công dân", với cáo buộc ứng dụng này từ chối gỡ nội dung khủng bố và tội phạm.

Người sáng lập Telegram, ông Pavel Durov, tuyên bố: "Telegram ủng hộ tự do ngôn luận và quyền riêng tư, bất chấp mọi áp lực".

Động thái của Nga tiếp tục cho thấy tham vọng thiết lập một không gian mạng khép kín, kiểm soát chặt chẽ, dần thay thế hoàn toàn các nền tảng phương Tây bằng hệ sinh thái số nội địa.

Đặng Huyền