Người trẻ chạm vào 'giấc mơ xanh'

Từ phế phẩm nông nghiệp đến sản phẩm xanh

Ngày cuối năm, công việc nghiên cứu càng thêm tất bật, nhưng với Nguyễn Bùi Anh Duy, đó là niềm vui trên hành trình theo đuổi mục tiêu giảm thiểu chất thải nông nghiệp, hạn chế ô nhiễm môi trường và góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

Duy cùng nhóm nghiên cứu sản phẩm xanh từ phế phẩm nông nghiệp được Trung ương Đoàn trao giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo toàn quốc năm 2025

Đảm nhiệm vai trò trưởng nhóm, Duy cùng các thành viên đã phát triển sản phẩm xanh từ phế phẩm nông nghiệp, gồm chậu ươm tự hủy và màng phủ nông nghiệp phân hủy sinh học.

Chậu ươm được tạo nên từ bột vỏ đậu phộng đã xử lý, bột trấu hun, kết dính bằng tinh bột chiết xuất từ hạt mít, hạt xoài và một lượng nhỏ nấm.

Khi cây con được ươm hoàn chỉnh, người nông dân có thể mang cả chậu đặt xuống đất mà không cần tháo bỏ. Chiếc chậu dần phân hủy và chuyển hóa thành các chất hữu cơ có lợi cho đất, cây trồng. Song song đó là màng phủ nông nghiệp phân hủy sinh học, một lựa chọn thay thế cho màng nhựa truyền thống vốn để lại lượng rác thải lớn sau mỗi vụ mùa.

Chậu ươm tự hủy

Ý tưởng ấy không khởi nguồn từ phòng thí nghiệm, mà bắt rễ từ chính đời sống. Là con nhà nông, lớn lên cùng ruộng vườn, Duy cùng các cộng sự trăn trở khi chứng kiến phần lớn nông sản chỉ được khai thác ở quả hoặc hạt, còn lại nhiều phụ phẩm bị bỏ đi, làm phát sinh rác thải hữu cơ, dẫn đến ô nhiễm môi trường trong nông nghiệp.

Khi bước vào giảng đường Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM (nay là Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM), trăn trở ấy trở thành động lực để Duy theo đuổi đề tài nghiên cứu một cách bài bản.

"Điều khiến tụi mình kiên trì không phải chỉ là công trình nghiên cứu, mà là cảm giác mình đang trả lại điều gì đó có ích cho ruộng vườn nơi đã nuôi lớn mình”, Duy nói.

Màng phủ nông nghiệp phân hủy sinh học

Duy cũng duy trì lối sống xanh giản dị: góc làm việc luôn có cây xanh, tái sử dụng thay vì vứt bỏ những vật dụng nhựa… Với anh, đó không phải là lựa chọn mang tính phong trào, mà là cách để sống nhất quán với những giá trị mình theo đuổi.

Điểm hẹn xanh của người trẻ

Cuối tuần, men theo con hẻm nhỏ ở phường Hòa Hưng (TPHCM) lên tầng 3 của một căn nhà, chúng tôi bước vào một không gian xanh tươi mát.

Ở đây có những gương mặt rạng rỡ, từ các bạn trẻ đến những cô bác lớn tuổi, tay xách theo quần áo cũ, thùng carton, pin, chai nhựa… đến để đổi lấy những chậu xương rồng, sen đá nhỏ xinh.

Người dân mang vỏ hộp sữa đến để đổi cây xanh

Đó là không gian của dự án “Nhà nhiều lá”, do anh Hoàng Quý Bình khởi xướng từ cuối năm 2020. Những món đồ tưởng chừng đã hết giá trị, khi đến “Nhà nhiều lá” lại bắt đầu một hành trình mới đầy ý nghĩa.

Vật dụng còn sử dụng được sẽ được chuyển đến cửa hàng 0 đồng; giấy sạch được tái chế thành sổ tay; sách tiếp tục hành trình đến thư viện miễn phí hoặc các điểm thiện nguyện vùng sâu, vùng xa.

Em nhỏ được hướng dẫn trồng cây xanh vừa đổi được

Không gian ấy dần trở thành điểm hẹn quen thuộc của nhiều gia đình. Như chị Ngô Thị Mỹ Hằng (ngụ phường Bình Thạnh) thường xuyên cùng con trai mang vỏ hộp sữa, chai nhựa… đến đổi cây xanh. Với chị, đó không chỉ là một hoạt động bảo vệ môi trường, mà còn là cách dạy con dần hình thành thói quen nhỏ nhưng bền lâu.

“Nhà nhiều lá”, với tên gọi thân thương là “Nhà”, cũng là nơi kết nối những bạn trẻ có cùng mối quan tâm. Trương Hoàng Phương Nhi, sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật Môi trường, Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TPHCM, từ sự quan tâm ban đầu, nay đều đặn tham gia các hoạt động của “Nhà” với vai trò cộng tác viên vào mỗi cuối tuần.

Ở một không gian khác, “giấc mơ xanh” hiện ra theo cách quyết liệt hơn. Dưới cái nắng gắt giữa trưa, Rạch Chùa Lớn 1 (xã Nhà Bè, TPHCM) trở nên rộn ràng hơn bởi sự xuất hiện của hàng chục tình nguyện viên Câu lạc bộ Sài Gòn Xanh.

Khoác lên mình bộ đồ bảo hộ, găng tay và khẩu trang, họ lội xuống dòng nước đen, ngâm mình trong bùn để vớt rác, khơi thông dòng chảy.

Người trẻ lội bùn dọn rác tại Rạch Chùa Lớn 1

Những buổi ra quân như thế đã trở thành hoạt động quen thuộc của Sài Gòn Xanh kể từ khi câu lạc bộ ra đời năm 2022.

Chứng kiến tình trạng ô nhiễm kênh rạch tại nhiều khu vực, anh Nguyễn Lương Ngọc cùng các bạn trẻ chọn cách đối diện trực tiếp với rác thải, thay vì chỉ dừng lại ở lời kêu gọi. Mỗi đợt ra quân không chỉ làm sạch một đoạn kênh, mà còn gửi đi thông điệp về trách nhiệm chung với môi trường sống.

Những hành động dù nhỏ nhưng kiên trì ấy đang từng ngày bồi đắp ý thức sống xanh trong cộng đồng. Để từ đó, một Việt Nam xanh dần hình thành bằng chính sự chung tay và trách nhiệm mỗi ngày.

CẨM TUYẾT