Nga đang yếu thế trên chiến trường năng lượng?

Kể từ khi Nga cắt nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên qua đường ống cho nhiều khách hàng EU, châu Âu đã tìm cách thay thế phần lớn lượng khí đốt trong đường ống bằng nhập khẩu LNG, đồng thời cấm nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga.

Trong khi đó, Mỹ đã chớp lấy cơ hội tăng cường lấp đầy một phần khoảng trống cung cấp dầu và khí đốt do Nga để lại.

Ảnh minh họa: Oilprice.

Amrita Sen, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu tại công ty tư vấn Energy Aspects, nói với Financial Times: “Dòng chảy thương mại đã thay đổi với Trung Đông và các nhà xuất khẩu của Mỹ là những người hưởng lợi chính”.

Nga đánh mất thị trường năng lượng châu Âu

Nga đã mất châu Âu với tư cách là một khách hàng năng lượng và hiện chỉ còn Trung Quốc và Ấn Độ để bán dầu thô.

Trung Quốc và Ấn Độ lần lượt là các nhà nhập khẩu dầu thô lớn nhất và lớn thứ ba thế giới, vì vậy thị trường tiềm năng của hai quốc gia này đối với dầu thô của Nga là rất lớn. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết, chúng ta có thể đã chứng kiến mức cao điểm nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ từ Nga.

Về phần mình, châu Âu đang mua thêm dầu và khí đốt từ Mỹ, đồng thời ký kết các thỏa thuận cung cấp LNG dài hạn với loạt nhà xuất khẩu của xứ cờ hoa.

Khí đốt của Nga không bị trừng phạt hay cấm vận ở bất cứ đâu, nhưng một số người mua ở Bắc Á có thể đã trở nên cảnh giác vì phụ thuộc quá nhiều vào LNG của Nga.

Trước chiến tranh và lệnh cấm vận dầu mỏ, Nga chiếm gần 40% tổng lượng nhập khẩu dầu thô, sản phẩm tinh chế và khí đốt tự nhiên của châu Âu.

Hiện tại, EU không nhập khẩu dầu thô của Nga, ngoại trừ Bulgaria, do sự hạn chế của EU cho đến năm 2024. Nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên qua các đường ống từ Nga hiện chiếm chưa đến 10% nguồn cung cấp khí đốt của EU, giảm từ mức gần 40% trước khi chiến sự xảy ra.

Nhà cung cấp khí đốt lớn nhất của châu Âu hiện nay là Na Uy, nhà sản xuất dầu khí hàng đầu của Tây Âu, một đồng minh thân cận của EU và là thành viên sáng lập của NATO.

Nhập khẩu dầu của Ấn Độ từ Nga tiếp tục tăng trong nửa đầu năm 2023 do xuất khẩu dầu thô rẻ hơn của Nga ngày càng tìm được nhiều người mua hơn tại quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn thứ ba thế giới.

Hơn một năm kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Ấn Độ đã chuyển từ một người mua dầu thô của Nga sang thị trường quan trọng nhất đối với dầu mỏ của Moscow cùng với Trung Quốc.

Các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ, không tuân thủ giới hạn giá G7 và tìm kiếm cơ hội mua hàng giá rẻ, đã chộp lấy nhiều lô hàng Urals của Nga, vốn từng được vận chuyển đến Tây Bắc châu Âu trước lệnh cấm vận của EU.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích tại Kpler, Ấn Độ có thể đã chứng kiến mức cao nhất nhập khẩu dầu thô của Nga, do những hạn chế về cơ sở hạ tầng và nhu cầu giữ mối quan hệ thương mại tốt với các nhà cung cấp dầu thô khác.

Janiv Shah, nhà phân tích cấp cao tại Rystad Energy, nói với CNBC trong tuần này: “Ấn Độ sẽ xem xét tiếp tục nhập khẩu dầu thô của Nga, nhưng có lẽ nó đã đạt đến giới hạn, cản trở bất kỳ thùng dầu bổ sung nào”.

Về khí đốt tự nhiên, châu Á có vẻ hạn chế mua LNG giao ngay của Nga, vì các khách hàng lớn ở Bắc Á ước tính đã cắt giảm nhập khẩu từ các dự án xuất khẩu của Nga xuống mức thấp nhất trong hai năm. Theo Bloomberg, người mua đang tìm cách đa dạng hóa và tránh các vấn đề tiềm ẩn trong tương lai về thanh toán và giao hàng.

Xuất khẩu của Mỹ được hưởng lợi

Khi người mua ở châu Âu rút lui khỏi dầu của Nga, xuất khẩu dầu thô của Mỹ sang châu Âu tăng và dự kiến tiếp tục leo thang.

Năm ngoái, châu Âu xếp thứ hai sau châu Á về lượng mua dầu thô của Mỹ. Nhập khẩu dầu thô của châu Âu từ Mỹ đạt trung bình 1,51 triệu thùng mỗi ngày (bpd) vào năm 2022, chiếm 42% xuất khẩu dầu thô của Mỹ, chỉ kém 43% xuất khẩu của xứ cờ hoa sang châu Á, theo dữ liệu của EIA.

“Các biện pháp trừng phạt của EU được thực hiện vào tháng 12/2022 nhằm cấm tất cả hoạt động nhập khẩu dầu của Nga sang châu Âu bằng đường biển khiến nhu cầu đối với dầu thô của Mỹ có thể sẽ tiếp tục vào năm 2023”, EIA cho biết vào đầu năm nay.

Amy Myers Jaffe, giáo sư nghiên cứu và chuyên gia năng lượng của Đại học New York, nói với FT: “Mỹ đã dẫn đầu với việc tăng xuất khẩu dầu khí và một kế hoạch trị giá hàng tỷ đô la mới được quốc hội ủy thác để giành chiến thắng trong lĩnh vực công nghệ sạch”.

Trên thị trường LNG, châu Âu và Trung Quốc đang cạnh tranh gay gắt để ký kết các thỏa thuận cung cấp dài hạn với các nhà phát triển và xuất khẩu LNG của Mỹ.

Hợp đồng LNG dài hạn đã chứng kiến một loạt các thỏa thuận trong những tháng gần đây, bao gồm cả từ những người mua ở châu Âu, nơi an ninh năng lượng đã trở thành trung tâm do lo ngại về khí thải từ nhập khẩu khí đốt tự nhiên.

Khánh Vy (Theo Oilprice)