Nga đặt mục tiêu giành lại vị trí thứ hai trên thị trường xuất khẩu vũ khí toàn cầu vào năm 2030

Nga hiện đang triển khai lộ trình chiến lược nhằm tái lập vị thế nhà cung cấp trang thiết bị quân sự lớn thứ hai thế giới. Theo kế hoạch của tập đoàn Rostec, Moskva kỳ vọng sẽ vượt qua các đối thủ cạnh tranh để lấy lại thị phần vào năm 2030, sau khi ghi nhận sự sụt giảm đáng kể do ưu tiên nguồn lực cho quân đội trong nước.

Thực trạng sụt giảm thị phần xuất khẩu vũ khí Nga

Kể từ khi bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022, hoạt động xuất khẩu vũ khí của Nga đã đối mặt với những thách thức chưa từng có. Các dây chuyền sản xuất hiện đại vốn phục vụ các hợp đồng quốc tế đã phải chuyển hướng hoàn toàn để đáp ứng nhu cầu cấp thiết của Quân đội Nga trên chiến trường.

Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) cho thấy một bức tranh ảm đạm: giai đoạn 2020-2024, xuất khẩu vũ khí của Nga giảm tới 64% so với 5 năm trước đó. Thị phần toàn cầu của Moskva, vốn giữ mức 21% trong giai đoạn 2015, đã tụt xuống chỉ còn 7,8% vào năm ngoái. Sự sụt giảm này đã khiến Nga mất vị trí thứ hai thế giới vào tay Pháp.

Nguyên nhân của tình trạng này không chỉ đến từ việc ưu tiên trang bị trong nước mà còn do các tác động tiêu cực từ lệnh trừng phạt của phương Tây. Tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật, khủng hoảng dân số và lạm phát tăng cao đã trực tiếp hạn chế khả năng mở rộng sản xuất của các nhà máy quốc phòng.

Chiến lược tái chiếm vị trí số hai toàn cầu

Bất chấp những số liệu sụt giảm, giới chức Nga vẫn duy trì sự lạc quan về khả năng phục hồi. Oleg Yevtushenko, Giám đốc điều hành tập đoàn Rostec, nhấn mạnh mục tiêu chiến lược là đưa Nga trở lại vị trí nhà cung cấp vũ khí số hai thế giới vào năm 2030 và duy trì vị thế này cho đến năm 2036.

Điểm tựa của kế hoạch này là Rosoboronexport, cơ quan duy nhất chịu trách nhiệm xuất nhập khẩu vũ khí của Nga. Trong 25 năm hoạt động, đơn vị này đã ký kết hơn 30.000 hợp đồng với tổng trị giá vượt 230 tỷ USD cho khoảng 120 quốc gia. Các sản phẩm chủ lực như tiêm kích Su-35, xe tăng T-90 và các hệ thống phòng không tiên tiến vẫn được đánh giá là có sức cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.

Lãnh đạo Rostec, Sergey Chemezov, nhận định rằng việc củng cố lại năng lực của Rosoboronexport sẽ là bước ngoặt quan trọng, hứa hẹn một thời kỳ thịnh vượng mới cho ngành công nghiệp quốc phòng nước này khi áp lực chiến sự giảm bớt.

Thách thức từ các thị trường truyền thống Ấn Độ và Trung Quốc

Tuy nhiên, con đường tìm lại vị thế của Nga không hề bằng phẳng khi hai khách hàng lớn nhất là Trung Quốc và Ấn Độ đang thay đổi chiến lược mua sắm. Cả hai quốc gia này đều đang đẩy mạnh năng lực sản xuất nội địa để giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Cụ thể, Trung Quốc hiện chỉ còn duy trì nhập khẩu các thành phần then chốt như động cơ phản lực cho tiêm kích thế hệ mới, trong khi phần lớn hệ thống khác đã được tự chủ sản xuất. Ngược lại, Ấn Độ vẫn duy trì sự hợp tác sâu rộng với Nga thông qua các thỏa thuận chuyển giao công nghệ. Điển hình là khả năng sản xuất tiêm kích Su-57 theo giấy phép tại Ấn Độ, một mô hình giúp Nga duy trì hiện diện tại thị trường này đồng thời hỗ trợ đối tác phát triển công nghiệp nội địa.

Việc khôi phục xuất khẩu không chỉ mang lại nguồn ngoại tệ mà còn là công cụ ngoại giao quan trọng. Khi hoạt động cung ứng phục hồi, Nga kỳ vọng sẽ duy trì được ảnh hưởng địa chính trị tại các quốc gia đang phát triển và các thị trường mà Mỹ hay Hàn Quốc chưa thể tiếp cận toàn diện.

Hướng đi mới: Robot chiến đấu và UAV

Để thích nghi với thời đại mới, Rostec đã phê duyệt chiến lược phát triển đến năm 2036 với trọng tâm là nâng cấp dây chuyền sản xuất và ưu tiên công nghệ đột phá. Bên cạnh các vũ khí truyền thống, Nga đang hướng mạnh sang lĩnh vực robot chiến đấu, thiết bị bay không người lái (UAV) và công nghệ điện tử quân sự.

Bên cạnh đó, Nga cũng tìm cách kết hợp giữa hợp tác quân sự và dân sự để củng cố các mối quan hệ chiến lược. Ví dụ, việc thúc đẩy giao lưu du lịch với Trung Quốc – dự kiến tăng 30% – được xem là nền tảng để tạo điều kiện thuận lợi cho các hợp tác kinh tế và công nghiệp quốc phòng sâu rộng hơn. Du khách có thể tham quan các địa điểm biểu tượng như Vạn Lý Trường Thành hay Quảng trường Đỏ, góp phần xây dựng lòng tin giữa hai phía.

Tóm lại, dù đang đối mặt với nhiều rào cản từ xung đột và lệnh trừng phạt, Nga vẫn kiên định với mục tiêu lấy lại vị thế trên thị trường vũ khí. Bằng cách kết hợp giữa đổi mới công nghệ và linh hoạt trong ngoại giao quân sự, Moskva hy vọng sẽ tái thiết lập được thứ tự trên bảng xếp hạng các nhà xuất khẩu quân sự hàng đầu thế giới trong thập kỷ tới.

Tuệ Nhân