Nga hồi sinh chiến hạm hạt nhân khổng lồ mạnh nhất hạm đội sau gần 30 năm nằm bờ

Giữa lúc cuộc cạnh tranh sức mạnh hải quân ngày càng gia tăng tại Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực, Nga đang tiến gần tới việc tái kích hoạt một biểu tượng thời Chiến tranh Lạnh.

Tuần dương hạm hạt nhân Đô đốc Nakhimov, chiến hạm thuộc Đề án 1144 Orlan, hay còn được NATO gọi là lớp Kirov, đã chính thức bắt đầu các cuộc thử nghiệm trên biển sau quá trình hiện đại hóa kéo dài nhiều năm.

Con tàu được biên chế lần đầu vào năm 1988 với tên gọi Kalinin. Sau khi Liên Xô tan rã, chiến hạm đổi tên thành Đô đốc Nakhimov và tiếp tục phục vụ trong Hải quân Nga trước khi ngừng hoạt động vào năm 1997.

Đến năm 1999, tàu được đưa vào nhà máy Sevmash tại Severodvinsk để đại tu toàn diện. Tuy nhiên, những khó khăn về tài chính, công nghệ và năng lực đóng tàu khiến chương trình liên tục bị kéo dài.

Phải tới tháng 8/2025, chiến hạm mới lần đầu tiên rời nhà máy để tiến hành thử nghiệm trên biển. Đây là lần đầu tiên con tàu hoạt động trở lại sau gần 30 năm vắng bóng trên đại dương.

Các cuộc thử nghiệm tập trung vào hệ thống động lực hạt nhân, khả năng cơ động, hệ thống điện tử và toàn bộ tổ hợp chiến đấu mới được lắp đặt trong quá trình nâng cấp.

Nếu hoàn thành các bài kiểm tra và được bàn giao đúng kế hoạch trong năm 2026, Đô đốc Nakhimov sẽ trở thành soái hạm mới của Hải quân Nga, thay thế tuần dương hạm hạt nhân Pyotr Velikiy.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở quy mô nâng cấp chưa từng có. Khi còn hoạt động trong thời Chiến tranh Lạnh, lớp Kirov vốn đã là những chiến hạm mặt nước lớn nhất thế giới ngoài tàu sân bay.

Sau hiện đại hóa, Đô đốc Nakhimov được trang bị hệ thống phóng thẳng đứng đa năng hoàn toàn mới với tổng cộng 176 ống phóng tên lửa.

Theo các thông tin được công bố, tàu có thể mang nhiều loại tên lửa hiện đại nhất của Nga hiện nay, bao gồm tên lửa hành trình tấn công mặt đất Kalibr, tên lửa hành trình chống hạm siêu thanh P-800 Oniks và đặc biệt là tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon.

Đây là loại tên lửa được Nga tuyên bố đạt vận tốc Mach 9 và có khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng thủ hiện đại.

Bên cạnh sức mạnh tấn công, khả năng phòng thủ của chiến hạm cũng được nâng cấp đáng kể. Hệ thống phòng không Fort-M, phiên bản hải quân của tổ hợp phòng không tầm xa S-300, kết hợp với tổ hợp pháo - tên lửa phòng không Pantsir-M tạo thành nhiều lớp đánh chặn nhằm bảo vệ tàu trước tên lửa chống hạm và máy bay đối phương.

Đồng thời, tàu còn được bổ sung hệ thống chống ngầm Paket-NK cùng tên lửa chống ngầm Otvet để đối phó với tàu ngầm hoạt động dưới nước.

Với lượng giãn nước hơn 25.800 tấn, chiều dài 251 m và sử dụng 2 lò phản ứng hạt nhân, Đô đốc Nakhimov có khả năng hoạt động liên tục trên biển trong thời gian rất dài mà không phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu truyền thống.

Điều này cho phép chiến hạm duy trì hiện diện tại các khu vực xa bờ, đặc biệt là Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, nơi Nga đang ngày càng tăng cường hoạt động quân sự.

Tuy nhiên, chương trình hiện đại hóa này cũng gây nhiều tranh cãi. Một số chuyên gia phương Tây cho rằng Nga đã phải chi hàng tỷ USD và mất hơn 25 năm để hồi sinh một thiết kế từ thời Liên Xô.

Trong khi đó, xu hướng tác chiến hải quân hiện đại đang chuyển dần sang các tàu chiến nhỏ hơn, phân tán hơn và được hỗ trợ bởi mạng lưới cảm biến cùng vũ khí tầm xa.

Dẫu vậy, sự trở lại của Đô đốc Nakhimov vẫn mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn đối với Moskva.

Trong bối cảnh nhiều tàu mặt nước cỡ lớn của Nga đã già nua hoặc gặp khó khăn về bảo dưỡng, việc đưa chiến hạm hạt nhân khổng lồ này trở lại hoạt động sẽ giúp Hải quân Nga duy trì năng lực răn đe trên biển và khẳng định sự hiện diện tại những khu vực chiến lược quan trọng nhất của thế giới.