Tàu chiến hạt nhân lớn nhất của Nga là 'cơn ác mộng tồi tệ nhất' với Mỹ?

Sau nhiều năm đại tu và nâng cấp quy mô lớn, chiến hạm được xem là tàu chiến mặt nước chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất trên thế giới này được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng nhất trong chiến lược bảo vệ Bắc Cực của Moscow.

Tuần dương hạm chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Kirov. (Nguồn: MW)

Tháng 7/2025, Admiral Nakhimov được đưa ra khỏi ụ sửa chữa sau quá trình hiện đại hóa kéo dài và tốn kém. Chỉ một tháng sau, con tàu đã tự mình ra khơi, đánh dấu lần đầu tiên hoạt động độc lập trên biển sau gần 28 năm. Đây được xem là cột mốc quan trọng đối với chương trình nâng cấp một trong những chiến hạm mạnh nhất từng được Liên Xô chế tạo.

Với lượng giãn nước khoảng 28.000 tấn, lớp tàu tuần dương Kirov mà Admiral Nakhimov thuộc về vẫn là lớp tàu chiến mặt nước lớn nhất thế giới. Ngay từ khi được thiết kế, các kỹ sư Liên Xô đã dành cho lớp tàu này khả năng hiện đại hóa rất lớn, từ công suất điện dư thừa, không gian bên trong rộng rãi đến kết cấu đủ sức tiếp nhận các hệ thống vũ khí và điện tử mới trong nhiều thập kỷ.

Nhờ đó, dù được đóng từ thời Liên Xô, Admiral Nakhimov sau khi nâng cấp vẫn được đánh giá sở hữu năng lực chiến đấu thuộc nhóm hàng đầu thế giới.

Một trong những điểm đặc biệt nhất của lớp Kirov là hệ thống động lực lai hiếm có. Con tàu sử dụng hai lò phản ứng hạt nhân kết hợp với các nồi hơi đốt dầu truyền thống. Hệ thống này không chỉ đóng vai trò dự phòng trong trường hợp khẩn cấp, mà còn giúp tàu tiếp tục hoạt động khi cần bảo dưỡng lò phản ứng hạt nhân hoặc trong những tình huống vận hành đặc biệt.

Tuy nhiên, chính sự kết hợp giữa động cơ hạt nhân, hệ thống cảm biến tiên tiến và kho vũ khí khổng lồ cũng khiến lớp Kirov trở thành một trong những tàu chiến đắt đỏ nhất từng được chế tạo và vận hành.

Ngay từ đầu, các tàu lớp Kirov đã được thiết kế để hoạt động lâu dài trong môi trường Bắc Cực khắc nghiệt. Các nhà hoạch định quân sự Liên Xô dự đoán rằng những chiến hạm này sẽ phải thường xuyên làm nhiệm vụ tại những vùng biển băng giá, nơi điều kiện thời tiết có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến radar, vũ khí cũng như hoạt động của trực thăng trên tàu.

Vì vậy, tàu được trang bị hàng loạt hệ thống chống đóng băng, thiết bị sưởi ấm và các khu vực làm việc kín nhằm đảm bảo khả năng tác chiến trong điều kiện thời tiết cực đoan.

Yếu tố này được đánh giá đặc biệt quan trọng đối với tương lai của Admiral Nakhimov. Trong bối cảnh Bắc Cực ngày càng trở thành khu vực có giá trị chiến lược lớn, con tàu có thể phát huy những ưu thế mà rất ít tàu chiến mặt nước khác trên thế giới sở hữu.

Nhờ sử dụng động cơ hạt nhân cùng khả năng mang theo lượng lớn vật tư và nhu yếu phẩm, Admiral Nakhimov có thể hoạt động liên tục trong nhiều tháng mà không cần tiếp nhiên liệu hoặc tiếp tế. Đây là lợi thế rất lớn tại Bắc Cực, nơi khoảng cách giữa các căn cứ hậu cần rất xa và điều kiện tiếp vận thường gặp nhiều khó khăn.

Bắc Cực từ lâu được xem là hướng tiếp cận ngắn nhất giữa Bắc Mỹ và các trung tâm công nghiệp trọng yếu của Nga. Admiral Nakhimov được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong nhiệm vụ phòng không, phòng thủ tên lửa và bảo vệ các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo chiến lược của Nga, chủ yếu do Hạm đội phương Bắc vận hành.

Mặc dù thường được biết đến nhờ khả năng mang số lượng lớn tên lửa hành trình chống hạm, lớp Kirov ban đầu thực chất được thiết kế với vai trò chủ yếu là tàu chỉ huy chống ngầm cỡ lớn. Những nghiên cứu đầu tiên của chương trình tập trung vào khả năng phát hiện và tiêu diệt các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo của Mỹ tại Bắc Đại Tây Dương.

Chỉ sau khi học thuyết hải quân Liên Xô thay đổi dưới thời Đô đốc Sergey Gorshkov, lớp tàu này mới được tái định hướng để trở thành nền tảng mang tên lửa hành trình chống hạm tầm xa.

Dù vậy, năng lực chống ngầm của Admiral Nakhimov vẫn được duy trì ở mức rất cao. Kết hợp với các hệ thống phòng không hiện đại được bổ sung trong quá trình nâng cấp, con tàu được đánh giá là phương tiện lý tưởng để bảo vệ lực lượng răn đe hạt nhân chiến lược của Nga trước các mối đe dọa từ trên không và dưới mặt biển.

Khả năng phòng không của Admiral Nakhimov đặc biệt đáng chú ý. Theo các thông tin được công bố, tàu được trang bị lượng tên lửa đất đối không tương đương ba tiểu đoàn của hệ thống S-400, với tổng cộng 96 tên lửa tầm xa.

Ngoài hỏa lực mạnh, lớp Kirov còn là một trong những lớp tàu chiến đầu tiên trên thế giới được thiết kế để hoạt động như một phần của mạng lưới trinh sát – tấn công quy mô lớn. Các tên lửa hành trình của tàu có thể nhận dữ liệu mục tiêu từ vệ tinh, máy bay tuần tra biển, tàu ngầm và nhiều nền tảng khác.

Theo cách tiếp cận này, tàu tuần dương không chỉ là một đơn vị tác chiến độc lập mà còn là mắt xích quan trọng trong hệ thống trinh sát và tấn công hợp nhất trải dài hàng nghìn kilomet.

Sau đợt nâng cấp mới nhất, khả năng kết nối mạng của Admiral Nakhimov tiếp tục được cải thiện đáng kể. Chiến hạm được kỳ vọng sẽ phối hợp chặt chẽ với các tàu ngầm, hệ thống cảm biến không gian và các máy bay đánh chặn như MiG-31BM để xây dựng bức tranh tác chiến toàn diện trên không, trên mặt biển và dưới lòng đại dương ở khu vực Bắc Cực.