Nga phát triển tàu săn ngầm không người lái cỡ khu trục hạm

Đô đốc Alexander Moiseyev, Tư lệnh Hải quân Nga, xác nhận dự án đã được đưa vào Chương trình Vũ khí Nhà nước hiện hành.

“Chúng tôi đang chế tạo một con tàu có khả năng tìm kiếm tàu ngầm và các vật thể dưới nước”, ông Moiseyev cho biết. “Có thể coi đây là một lớp tàu hoàn toàn mới. Phương tiện hoạt động không người lái, là sản phẩm đầu tiên thuộc loại này và sẽ tạo nền tảng cho quá trình phát triển các hệ thống không người lái trong tương lai”.

Tàu ngầm lớp Oscar của Hải quân Nga

Các thông tin từ Nga cho biết phương tiện có thể sở hữu kích thước tương đương một tàu khu trục. Tuy nhiên, thiết kế, lượng giãn nước, hệ thống cảm biến, phương thức vận hành và thời điểm hạ thủy chưa được công bố.

Thay đổi phương thức săn ngầm

Hoạt động tác chiến chống ngầm trước đây chủ yếu dựa vào tàu hộ vệ, tàu khu trục, máy bay tuần thám biển và trực thăng có người lái. Các phương tiện này được trang bị sonar, phao thủy âm và nhiều hệ thống cảm biến để phát hiện, theo dõi tàu ngầm đối phương.

Sự phát triển của công nghệ tự động hóa đang mở ra khả năng chuyển một phần nhiệm vụ này sang các nền tảng không người lái. Chúng có thể hoạt động dài ngày trên biển, tuần tra tại những khu vực nguy hiểm mà không đặt thủy thủ đoàn vào tình thế rủi ro.

Một tàu săn ngầm không người lái cỡ lớn còn có thể mang theo nhiều loại sonar, thiết bị trinh sát và phương tiện không người lái dưới nước. Nếu được kết nối với các tàu chiến, máy bay tuần thám và mạng lưới cảm biến ven bờ, phương tiện có thể trở thành một mắt xích trong hệ thống giám sát đại dương của Nga.

Dự án được triển khai trong bối cảnh Moskva ngày càng chú trọng đến nguy cơ từ hoạt động của tàu ngầm nước ngoài tại Bắc Cực, Thái Bình Dương và các vùng biển gần lãnh thổ Nga.

Tại khu vực Viễn Đông, Hải quân Nga phải theo dõi lực lượng tàu ngầm diesel-điện của Nhật Bản, vốn được đánh giá cao về khả năng vận hành êm và tác chiến trong vùng biển ven bờ.

Ở phía bắc và phía tây, Nga đối mặt với các tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ, Anh và Pháp. Những phương tiện này có khả năng hoạt động dài ngày, thu thập thông tin tình báo, theo dõi tàu chiến và đe dọa các tuyến triển khai lực lượng trên biển.

Mối đe dọa từ hạm đội tàu ngầm Mỹ

Tàu ngầm tấn công lớp Virginia hiện là một trong những thành phần chủ lực của Hải quân Mỹ. Washington từng đặt mục tiêu xây dựng tổng cộng 66 tàu loại này, trong đó hàng chục chiếc đã được đặt hàng hoặc đang trong quá trình chế tạo.

Năm 2020, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là Mark Esper công bố kế hoạch tăng quy mô hạm đội tàu ngầm tấn công lên khoảng 70-80 chiếc vào năm 2045. Kế hoạch này là một phần trong chương trình mở rộng lực lượng hải quân mang tên Battle Force 2045.

Tuy nhiên, năng lực đóng tàu ngầm của Mỹ đang gặp nhiều khó khăn. Tiến độ sản xuất chưa đáp ứng được yêu cầu bổ sung tàu mới, trong khi các tàu lớp Los Angeles cũ tiếp tục lần lượt rời biên chế.

Khoảng cách giữa số tàu được lên kế hoạch và năng lực sản xuất thực tế khiến hạm đội tàu ngầm Mỹ có thể duy trì quy mô thấp hơn mục tiêu trong nhiều năm.

Washington cũng phải cân đối năng lực công nghiệp để vừa chế tạo tàu cho hải quân trong nước, vừa thực hiện các cam kết liên quan đến chương trình tàu ngầm hạt nhân AUKUS với Australia và Anh.

Trong khi đó, Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng năng lực đóng tàu quân sự, bao gồm cả tàu ngầm. Sự phát triển này làm gia tăng sức ép cạnh tranh đối với ngành công nghiệp đóng tàu Mỹ.

Nga củng cố năng lực chống ngầm

Nga những năm gần đây tiếp tục đầu tư cho lực lượng tàu ngầm và hệ thống tác chiến chống ngầm. Một trong những chương trình đáng chú ý là việc mở rộng biên chế tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Yasen-M.

Các tàu Yasen-M có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ như săn tàu ngầm, tấn công tàu mặt nước và phóng tên lửa hành trình vào mục tiêu trên đất liền. Moskva coi đây là thành phần quan trọng trong lực lượng tác chiến dưới mặt nước của mình.

Bên cạnh việc phát triển tàu ngầm có người lái, Nga đang đẩy mạnh nghiên cứu các phương tiện tự hành trên mặt biển và dưới nước. Những hệ thống này có thể hỗ trợ trinh sát, bảo vệ căn cứ hải quân, phát hiện tàu ngầm và giám sát các tuyến hàng hải chiến lược.

Ukraine tuyên bố đánh chìm tàu ngầm "hố đen" Nga trong cuộc tấn công chưa từng có

Nga sẽ chuyển toàn bộ hạm đội tàu ngầm tấn công hạt nhân sang lớp Yasen

Nga cũng được cho là đã hỗ trợ Triều Tiên trong quá trình phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên. Bình Nhưỡng kỳ vọng phương tiện có thể được đưa vào biên chế trước năm 2030, dù tiến độ thực tế và mức độ hỗ trợ kỹ thuật chưa được công bố đầy đủ.

Trong khi năng lực tàu khu trục của Mỹ và nhiều quốc gia châu Âu bị đánh giá là phát triển chậm hơn so với một số đối thủ, lực lượng tàu ngầm của Mỹ, Anh và Pháp vẫn duy trì trình độ công nghệ cao. Đây được xem là một trong những mối đe dọa đáng kể nhất đối với hoạt động trên biển của Nga.

Nếu dự án tàu săn ngầm không người lái cỡ khu trục hạm thành công, Nga có thể trở thành quốc gia đầu tiên triển khai một phương tiện tác chiến chống ngầm tự động có kích thước lớn như vậy. Con tàu cũng có thể đánh dấu bước chuyển từ các xuồng không người lái cỡ nhỏ sang những nền tảng tự hành đủ khả năng hoạt động dài ngày trên đại dương.