Nga tích hợp tên lửa phòng không Verba lên UAV Shahed: Bước tiến trong tác chiến trên không

Lực lượng Nga đang nỗ lực chuyển đổi vai trò của UAV Shahed từ vũ khí tấn công tự sát mục tiêu cố định thành phương tiện tác chiến trên không. Bằng cách tích hợp tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) Verba, dòng UAV tầm xa này có thể tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với trực thăng và máy bay chiến đấu của Ukraine.

Bằng chứng kỹ thuật từ xác UAV bị bắn hạ

Thông tin về biến thể Shahed mới lần đầu được chuyên gia quân sự Ukraine Serhiy “Flash” Beskrestnov công bố. Sau đó, đoạn video từ tiểu đoàn Darknode thuộc lữ đoàn Nemesis số 412 của Ukraine đã xác nhận việc bắn hạ một chiếc Shahed mang theo hệ thống vũ khí phòng không hiện đại.

UAV Shahed bị bắn hạ, mang theo tên lửa phòng không vác vai Verba - Ảnh: OP

Khác với các mẫu cũ từ thời Liên Xô, khí tài được phát hiện là hệ thống Verba, MANPADS thế hệ mới nhất của Nga với khả năng vượt trội so với dòng Igla tiền nhiệm. Việc nhận dạng được xác định thông qua hình dạng ống phóng và ký hiệu kỹ thuật 9P333. Đáng chú ý, các ký hiệu cho thấy ống phóng này được sản xuất trong năm 2025, chứng tỏ đây là một dự án được ưu tiên tiếp cận các lô vũ khí mới nhất thay vì tận dụng hàng tồn kho.

Giải pháp tích hợp mang tính ứng biến

Mặc dù sử dụng tên lửa hiện đại, cấu trúc lắp đặt trên UAV Shahed lại cho thấy dấu hiệu của một giải pháp ứng biến nhanh. Do MANPADS vốn thiết kế cho người mang vác, phía Nga đã phải bổ sung các cơ cấu phụ như bộ cấp nguồn, hệ thống kích hoạt bình khí nitơ để làm mát đầu dò hồng ngoại và cơ chế phát lệnh phóng từ xa.

Hệ thống này thiếu tính đồng bộ khi các bộ phận được cố định bằng đai kẹp kim loại thông thường và dây cáp gắn lộ thiên. Điều này cho thấy sự khác biệt so với các giải pháp tích hợp tiêu chuẩn như bộ kit Strelets hoặc biến thể Igla-V dành cho trực thăng vốn đã có sẵn trong biên chế quân đội Nga.

Bộ kít Strelets được gắn trên trực thăng Nga - Ảnh: OP

Thách thức trong quy trình tiêu diệt mục tiêu từ xa

Để vận hành biến thể này, Nga cần sự điều khiển trực tiếp và liên tục từ con người thay vì bay theo lộ trình GPS lập trình sẵn. Người vận hành phải theo dõi hình ảnh video thời gian thực, điều khiển UAV tiếp cận và kích hoạt khóa mục tiêu nhiệt trong một khoảng thời gian cực ngắn.

Toàn bộ chuỗi tác chiến này phụ thuộc hoàn toàn vào đường truyền dữ liệu có độ trễ thấp. Nếu tín hiệu bị gián đoạn hoặc bị gây nhiễu, người điều khiển sẽ mất khả năng bám mục tiêu, khiến hệ thống tên lửa Verba trên UAV trở nên vô hiệu.

Tử huyệt và cách đối phó của Ukraine

Điểm yếu cốt lõi của biến thể Shahed mang tên lửa Verba nằm ở hệ thống liên lạc. Nga được cho là sử dụng các modem mạng lưới (mesh modem) để duy trì kết nối ổn định và mở rộng tầm điều khiển. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này biến hệ thống trở thành mục tiêu lý tưởng cho các biện pháp tác chiến điện tử (EW).

Các chuyên gia nhận định, việc vô hiệu hóa “sát thủ trên không” này phụ thuộc vào khả năng phát hiện và gây nhiễu hiệu quả các kênh vô tuyến của Ukraine. Nếu cắt đứt được luồng dữ liệu, chiếc UAV sẽ mất khả năng tác chiến, giảm thiểu rủi ro cho các phương tiện bay thấp của không quân Ukraine.

Tuệ Nhân