Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) chỉ có thể nối lại hoạt động thanh sát tại các cơ sở hạt nhân của Iran sau khi các hành động thù địch chấm dứt hoàn toàn và loại bỏ mọi mối đe dọa về khả năng tái diễn hành động quân sự nhằm vào nước Cộng hòa Hồi giáo.

Hoạt động thanh sát của IAEA bị gián đoạn sau các cuộc không kích của Israel và Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025. (Nguồn: Anadolu)

Hoạt động thanh sát của IAEA bị gián đoạn sau các cuộc không kích của Israel và Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025. (Nguồn: Anadolu)

Theo Hãng thông tấn RIA, tuyên bố được phái đoàn Nga đưa ra thay mặt ba nước tại phiên họp Hội đồng Thống đốc IAEA ở Vienna (Áo) ngày 18/11.

Tuyên bố nhấn mạnh, việc yêu cầu Iran thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn hạt nhân định kỳ mà không tính đến những trở ngại khách quan do các hành động quân sự và nguy cơ tiếp tục sử dụng vũ lực sẽ không tạo điều kiện để IAEA khôi phục đầy đủ hoạt động thanh sát.

Ba nước nhấn mạnh, việc nối lại thanh sát chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch chấm dứt hoàn toàn, mọi mối đe dọa về hành động quân sự mới được loại bỏ và có những bảo đảm thuyết phục rằng các cuộc tấn công tương tự sẽ không tái diễn.

Tuy nhiên, tuyên bố cũng ghi nhận Iran đã cho phép IAEA tiến hành toàn bộ các cuộc thanh sát theo kế hoạch tại Nhà máy điện hạt nhân Bushehr trong năm 2026, bất chấp những hoàn cảnh đặc biệt và phức tạp.

Đây là cơ sở để ba nước đánh giá Tehran tiếp tục thể hiện cam kết thực hiện các nghĩa vụ bảo đảm an toàn hạt nhân theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và hợp tác với IAEA.

Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cho biết cơ quan này chưa thể xác minh tình trạng vật liệu hạt nhân và các cơ sở mà Iran đã khai báo, ngoại trừ Nhà máy điện hạt nhân Bushehr.

Theo ông, Tehran chưa cung cấp thông tin cập nhật và chưa cho phép thanh sát viên tiếp cận tại chỗ để kiểm tra các cơ sở liên quan. Vì vậy, IAEA chưa thể kết luận liệu có vật liệu hạt nhân nào bị chuyển khỏi các hoạt động vì mục đích hòa bình hay không.

Ông Grossi nêu rõ, IAEA đã không thể theo dõi liên tục lượng uranium tại các cơ sở bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công hồi tháng 6/2025 trong gần 18 tháng. Ông kêu gọi nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân Iran, đồng thời đề nghị Tehran cân nhắc các bước kỹ thuật để thanh sát viên có thể từng bước trở lại những cơ sở này.

Hoạt động thanh sát của IAEA bị gián đoạn sau các cuộc không kích của Israel và Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025. IAEA đã đình chỉ hoạt động xác minh và rút thanh sát viên khỏi Iran vì lý do an ninh.

Tháng tiếp theo, Iran ban hành luật đình chỉ hợp tác với cơ quan này. Sau đó, Tehran cho phép thanh sát hạn chế tại các cơ sở không bị tấn công, nhưng IAEA vẫn chưa thể tiếp cận những địa điểm bị không kích hoặc xác minh tình trạng vật liệu hạt nhân tại đó.

Bảo Minh

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/nga-trung-quoc-va-iran-neu-dieu-kien-noi-lai-thanh-sat-hat-nhan-471173.html