Nga từng bước nâng cấp xe tăng T-90M dựa trên kinh nghiệm chiến trường Ukraine

Xe tăng T-90M của Quân đội Nga. Ảnh: MW.

Tập đoàn công nghệ quốc phòng nhà nước Nga Rostec cho biết dòng xe tăng chiến đấu chủ lực T-90M, hiện là mẫu tăng chủ lực quan trọng nhất của quân đội Nga, đang được nâng cấp liên tục dựa trên những bài học và phản hồi trực tiếp từ chiến trường Ukraine.

Phó Tổng giám đốc Rostec, ông Nikolay Volobuyev, cho biết T-90M đã trở nên mạnh mẽ hơn nhờ các cải tiến về giáp bảo vệ và khả năng sống sót trên chiến trường. Theo ông, quá trình nâng cấp vẫn đang diễn ra không ngừng khi các kỹ sư liên tục điều chỉnh thiết kế dựa trên yêu cầu mới từ lực lượng đang tham chiến.

Ông nhấn mạnh rằng kinh nghiệm thực chiến của các kíp xe tăng Nga tại Ukraine đang đóng vai trò quan trọng trong việc hiện đại hóa các hệ thống hiện có cũng như phát triển các mẫu khí tài thế hệ mới.

Được đưa vào biên chế từ tháng 4/2020, T-90M hiện được đánh giá là mẫu xe tăng mạnh nhất đang phục vụ trong quân đội Nga và là phiên bản hiện đại nhất của dòng T-90.

Góc nhìn người thứ nhất từ xe tăng T-90M của quân đội Nga trong quá trình triển khai tác chiến tại chiến trường Ukraine. Ảnh: MW.

Theo Rostec, một trong những thay đổi đáng chú ý gần đây là việc tích hợp hệ thống tác chiến điện tử mới có hiệu quả cao hơn nhằm đối phó với các mối đe dọa hiện đại trên chiến trường. Xe tăng cũng được tăng cường khả năng bảo vệ khu vực khoang động cơ và hệ thống truyền động, vốn là những vị trí thường xuyên trở thành mục tiêu tấn công của UAV cảm tử và đạn lảng vảng.

Nhà sản xuất Uralvagonzavod hiện tiếp tục nghiên cứu các giải pháp mới nhằm nâng cao hệ thống phòng vệ chủ động và thụ động cho T-90M, đồng thời cải thiện các đặc tính kỹ thuật và khả năng vận hành. Trọng tâm chính là tăng mức độ sống sót của phương tiện và bảo vệ kíp lái trong môi trường chiến đấu ngày càng bị UAV chi phối.

Từ cuối năm 2024, T-90M bắt đầu được trang bị hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M, được xem là hệ thống đánh chặn "hard-kill" đầu tiên của Nga dành cho xe tăng. Hệ thống này có khả năng phát hiện và tiêu diệt các mối đe dọa đang lao tới trước khi chúng chạm mục tiêu.

Các nguyên mẫu xe tăng T-14 của Nga. Ảnh: MW.

Đầu tháng 1/2026, Nga xác nhận một phiên bản Arena-M mới đã hoàn tất phát triển, được tối ưu hóa để đối phó với UAV dùng một lần và các loại đạn lảng vảng, vốn đang trở thành mối đe dọa hàng đầu đối với xe bọc thép trên chiến trường hiện đại.

Việc T-90M trở thành lực lượng nòng cốt của các đơn vị tăng thiết giáp Nga phần lớn xuất phát từ việc chương trình xe tăng thế hệ mới T-14 Armata chưa thể được triển khai rộng rãi như kỳ vọng.

T-14 từng được kỳ vọng sẽ trở thành bước nhảy vọt công nghệ của lực lượng tăng thiết giáp Nga, nhưng chương trình này gặp nhiều khó khăn khiến T-90M tiếp tục đảm nhận vai trò chủ lực. Bản thân T-14 cũng là hậu duệ của chương trình T-95 thời Liên Xô, vốn được thiết kế để thay thế toàn bộ gia đình xe tăng T-64, T-72, T-80 và T-90.

Xe tăng T-90M của quân đội Nga trong quá trình triển khai tác chiến tại chiến trường Ukraine. Ảnh: MW.

Dù được đánh giá có năng lực tương đương các xe tăng hiện đại nhất của NATO như Leopard 2A8 hay M1A2 Abrams, T-90M vẫn bị xem là kém hơn so với các thiết kế tăng thế hệ mới như T-14 của Nga, Type 100 của Trung Quốc, hay các dự án tương lai như M1E3 Abrams của Mỹ và K3 của Hàn Quốc.

Điều này làm dấy lên câu hỏi về việc liệu Moscow có tiếp tục đầu tư mạnh cho chương trình T-14 hay tập trung nguồn lực vào việc mở rộng sản xuất T-90M với quy mô lớn hơn.

Tháng 5 vừa qua, Tổng công trình sư của Tập đoàn Uralvagonzavod, ông Andrey Terlikov, nhận định T-90M sẽ còn tiếp tục được nâng cấp trong ít nhất một thập kỷ tới.

Ông cho biết nền tảng T-90 được phát triển từ những năm 1990 nhưng có vòng đời khai thác dự kiến lên tới 50 năm. Theo đánh giá từ các binh sĩ Nga đang trực tiếp vận hành phương tiện này, T-90M thể hiện hiệu quả cao trong các nhiệm vụ chiến đấu.

Ông Terlikov cũng tiết lộ rằng các phiên bản nâng cấp mới đang tập trung đặc biệt vào việc tăng cường khả năng bảo vệ toàn diện cho xe tăng trước các cuộc tấn công từ mọi hướng, nhất là các mối đe dọa từ UAV – yếu tố đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tác chiến của lực lượng thiết giáp trên chiến trường hiện đại.