Nga - Ukraine tạm ngừng tập kích, Mỹ nỗ lực thúc đẩy ngoại giao

Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tại Moscow ngày 5-9. Ảnh: AFP

Cuộc gặp kéo dài hơn 3 giờ tại Điện Kremlin

Ngày 5-9, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có cuộc gặp kéo dài hơn 3 giờ với hai đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner tại Điện Kremlin. Cuộc hội đàm diễn ra trong bối cảnh Washington đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao mới nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Tham dự cuộc gặp về phía Nga có Trợ lý Tổng thống Yury Ushakov và Kirill Dmitriev, Đặc phái viên của Tổng thống Nga về đầu tư và hợp tác kinh tế với nước ngoài, đồng thời là Tổng Giám đốc Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF).Theo ông Ushakov, cuộc trao đổi kéo dài chính xác khoảng 3 giờ 10 phút, diễn ra “thực chất, mang tính xây dựng”, với sự thẳng thắn và mức độ tin cậy cao. Nội dung thảo luận tập trung vào các phương án giải quyết xung đột Ukraine, song không chỉ giới hạn ở vấn đề này.Phía Mỹ được cho là đã đưa ra một loạt ý tưởng và những kế hoạch cụ thể cho các bước tiếp theo nhằm chấm dứt chiến sự. Nhà Trắng cho biết những kế hoạch này dự kiến được công bố trong vài tuần tới.

Trong cuộc gặp, Tổng thống Putin cảm ơn Tổng thống Trump vì tiếp tục tham gia vào các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết cuộc xung đột. Nhà lãnh đạo Nga khẳng định Moscow sẵn sàng tiếp tục làm việc với các đặc phái viên Mỹ và cho rằng những cuộc tiếp xúc như vậy có ích cho tiến trình tìm kiếm giải pháp.Về phía Nga, ông Ushakov cho biết Tổng thống Putin đã đưa ra những đánh giá toàn diện về tình hình xung đột, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải giải quyết những nguyên nhân gốc rễ của cuộc chiến. Moscow cũng bày tỏ tin tưởng vào khả năng đạt được các mục tiêu mà nước này đề ra trong chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Ngoài vấn đề Ukraine, hai bên còn trao đổi về các vấn đề kinh tế và khả năng triển khai một số dự án hợp tác lớn, cùng có lợi giữa Nga và Mỹ.

Ba ngày “khoảng lặng” giữa Nga và Ukraine

Ngay trước và trong thời điểm diễn ra các cuộc tiếp xúc ngoại giao, Nga và Ukraine cùng phát tín hiệu kiềm chế hoạt động quân sự nhằm tạo điều kiện cho các nhà đàm phán Mỹ.Điện Kremlin cho biết Tổng thống Putin đã chỉ thị tạm dừng các cuộc tấn công nhằm vào Kiev trong 3 ngày, bắt đầu từ nửa đêm 5-9. Quyết định này được giải thích là nhằm bảo đảm an toàn cho các đặc phái viên Mỹ trong quá trình tiếp tục hành trình ngoại giao tới Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sau đó cũng tuyên bố Kiev sẵn sàng không tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Moscow trong các ngày 5, 6 và 7-9, đồng thời kỳ vọng Nga có động thái tương tự đối với Kiev.

Tuy nhiên, phạm vi và tính chất của động thái này vẫn có những giới hạn. Một quan chức Ukraine lưu ý lệnh tạm dừng do phía Nga công bố chỉ đề cập đến Kiev, không đồng nghĩa với một lệnh ngừng bắn trên toàn bộ chiến trường. Trong khi đó, Ukraine trước đó đã đề xuất một lệnh ngừng bắn có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả hoạt động trên bộ và trên không. Moscow chưa chấp thuận đề xuất này. Dù vậy, việc hai bên cùng giảm các hoạt động tấn công nhằm vào thủ đô trong thời gian đặc phái viên Mỹ di chuyển giữa Moscow và Kiev vẫn tạo ra một khoảng thời gian tương đối đặc biệt cho hoạt động ngoại giao.

Mỹ chuyển trọng tâm sang Kiev

Sau cuộc gặp với Tổng thống Putin, ông Witkoff và ông Kushner dự kiến tiếp tục hành trình tới Kiev để gặp Tổng thống Zelensky trong ngày 6-9. Nhà Trắng cho biết các đặc phái viên Mỹ kỳ vọng đạt được kết quả tương tự tại Ukraine, sau cuộc thảo luận với phía Nga. Đây được xem là bước tiếp theo trong nỗ lực của Washington nhằm đưa Moscow và Kiev trở lại quỹ đạo đối thoại.Tổng thống Trump trước đó cho biết ông cử hai đặc phái viên tới Nga và Ukraine với nhiệm vụ tìm kiếm khả năng đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột. Nhà lãnh đạo Mỹ không công bố chi tiết đề xuất, nhưng khẳng định Washington đã có ý tưởng cho một giải pháp hòa bình.

Về phía Ukraine, ông Zelensky cho biết Kiev đã chuẩn bị kế hoạch cho các sáng kiến ngoại giao và sẵn sàng tiến hành một cuộc thảo luận thực chất với các đại diện của Mỹ. Ông cũng nhấn mạnh các nỗ lực ngoại giao của Ukraine sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, trong bối cảnh nước này vừa phải duy trì hoạt động phòng thủ trên chiến trường, vừa tìm kiếm các phương án chấm dứt xung đột.

Khoảng cách trên bàn đàm phán vẫn lớn

Những diễn biến ngày 5-9 cho thấy hoạt động ngoại giao Nga - Mỹ đang được nối lại với cường độ đáng chú ý. Việc Tổng thống Putin trực tiếp tiếp hai đặc phái viên của ông Trump trong hơn 3 giờ, cùng những tuyên bố tích cực từ cả Moscow và Washington, cho thấy các kênh liên lạc vẫn được duy trì. Tổng thống Putin và Tổng thống Trump cũng được cho là sẽ tiếp tục duy trì liên lạc cá nhân, trong khi các cuộc trao đổi thông qua ông Witkoff và ông Kushner sẽ tiếp tục được triển khai.

Tuy nhiên, một cuộc gặp kéo dài hay việc tạm dừng các cuộc tấn công trong vài ngày chưa đủ để tạo ra một thỏa thuận hòa bình. Nga và Ukraine vẫn tồn tại những khác biệt sâu sắc liên quan đến lãnh thổ, an ninh, các điều kiện chấm dứt chiến sự và những bảo đảm cho giai đoạn hậu xung đột. Do đó, “khoảng lặng” trên bầu trời Moscow và Kiev có thể tạo thêm không gian cho ngoại giao, nhưng chưa thể được xem là dấu hiệu cho thấy chiến sự sắp kết thúc.

Thách thức đối với Mỹ trong giai đoạn tiếp theo là chuyển những ý tưởng được trao đổi tại Moscow và Kiev thành các đề xuất mà cả Nga và Ukraine đều có thể chấp nhận. Nếu đạt được tiến triển, những cuộc tiếp xúc trong vài ngày tới có thể mở ra một hướng đi mới cho tiến trình đàm phán. Ngược lại, nếu các bất đồng cốt lõi vẫn không được tháo gỡ, khoảng lặng hiện nay có nguy cơ chỉ là một khoảng nghỉ tạm thời giữa những diễn biến căng thẳng tiếp theo.