Ngầm tràn ngập sâu, gần 1.900 người tại 3 bản giữa đại ngàn Pù Huống bị cô lập

Hành trình chở lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm bằng xe máy xuyên đại ngàn Pù Huống vào hỗ trợ cho bà con dân bản Na Ngân. (Ảnh: TTXVN phát)

Sáng 25/8, ông Lô Khăm Kha, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Nga My, tỉnh Nghệ An, cho biết do mưa lớn kéo dài nhiều ngày, nước từ thượng nguồn hai dòng suối Nậm Ngân và Nậm Kho đổ về với lưu lượng lớn khiến ngầm tràn Co Nóc, bản Xốp Kho, bị ngập sâu, dòng chảy mạnh, xiết khiến người và phương tiện không thể qua lại.

3 bản Na Kho, Na Ngân và Xốp Kho, xã Nga My, nằm trong vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, bị cô lập từ chiều 24/8.

Trong đó, bản Xốp Kho có 92 hộ, 741 nhân khẩu, cách trung tâm xã và Quốc lộ 48C khoảng 7 km; bản Na Kho có 82 hộ, 390 nhân khẩu, cách trung tâm xã khoảng 15 km; xa nhất là bản Na Ngân với 153 hộ, gần 740 nhân khẩu.

Đây đều là những bản làng của đồng bào Thái sinh sống, hình thành dọc hạ lưu các suối Nậm Ngân, Nậm Kho từ hàng chục năm qua.

Ông Vi Văn Hải, người dân bản Xốp Kho, cho biết từ sáng 24/8, nước trên suối Nậm Ngân và Nậm Kho ồ ạt đổ về, dòng chảy mạnh, nước đục ngầu, cuốn theo nhiều cành cây, củi khô.

Khi hai dòng suối hợp lưu tại khu vực cầu Xốp Kho, lượng nước đổ về hạ lưu càng lớn, dâng cao nhanh trong nhiều giờ, nhấn chìm bãi bờ hai bên suối đoạn chảy qua bản.

Tại ngầm tràn Co Nóc, dài hơn 10 m, giáp ranh giữa bản Xốp Kho và bản Canh, mực nước cao điểm có lúc sâu gần 1 m, dòng chảy mạnh, xiết khiến các loại phương tiện không thể lưu thông.

Đến khoảng 9 giờ ngày 25/8, mực nước trên ngầm tràn Co Nóc giảm, giao thông qua điểm ngầm tràn này được khơi thông trở lại.Theo chính quyền xã Nga My, hiện bản Xốp Kho đã không còn bị cô lập với trung tâm xã.

Trong khi đó, tuyến đường vào bản Na Kho còn nhiều điểm sạt lở nhỏ, việc đi lại khá vất vả. Riêng bản Na Ngân vẫn bị cô lập bởi hàng chục điểm sạt lở đất đá trên tuyến đường Xốp Kho-Na Ngân dài khoảng 15km.

Nhiều vị trí xảy ra sụt trượt taluy âm, taluy dương; cây rừng gãy đổ, bùn đất từ vách taluy dương tràn xuống mặt đường. Trong đó, 5 điểm sạt lở quy mô lớn tại các khu vực dốc Co Ngóa, Co Phắc Pặp, khe Hin Nam... khiến giao thông hoàn toàn tê liệt. Nhiều đoạn mặt đường bị sụt trượt, đất đá tràn xuống gây ách tắc, khiến bản Na Ngân bị cô lập từ chiều 19/8.

Ông Kha Văn Luận, người dân bản Na Ngân, cho biết việc bản làng bị cô lập gây nhiều khó khăn trong đi lại, giao thương và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Từ chiều ngày 23/8, tại điểm ngập khe Đền, nước dâng sâu, dòng chảy xiết khiến người dân không thể ra khỏi bản.

Sau nhiều giờ đi bộ từ Xốp Kho vào bản Na Ngân, thầy giáo Lô Văn Bằng, giáo viên Điểm trường khối bản Na Ngân (Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nga My), cho biết từ đêm 23/8, do mưa lớn kéo dài, trên tuyến đường Xốp Kho-Na Ngân xuất hiện thêm nhiều điểm sạt lở mới.

Đặc biệt, tại dốc Co Pọng, một khối lượng lớn đất đá từ vách núi sạt xuống, chắn kín mặt đường. Người đi bộ phải lách mình sát mép vực mới có thể di chuyển qua khu vực này.

Suối Nậm Ngân là dòng suối lớn bắt nguồn từ khu vực núi và đại ngàn Pù Huống, chảy qua các bản Na Ngân, Xốp Kho, Canh, Pột, Đàng, Văng Môn... của xã Nga My trước khi sang địa phận xã Yên Hòa.

Trên hành trình dài hàng chục km, dòng suối liên tục nhận nước từ gần 20 dòng khe trên núi đổ xuống. Do địa hình lưu vực chủ yếu là đồi núi, độ dốc lớn, mỗi khi mưa lớn kéo dài, lượng nước nhanh chóng cộng dồn, làm mực nước và lưu tốc dòng chảy tăng cao, tiềm ẩn nguy cơ lũ ống, lũ quét và sạt lở đất đá.

Cuối tháng 9, đầu tháng 10/2025, lũ ống, lũ quét với mực nước dâng vượt mức lịch sử từng xảy ra trên suối Nậm Ngân, gây thiệt hại nặng nề về nhà cửa, sản xuất và hạ tầng giao thông trên địa bàn xã Nga My.

Nhiều nhà dân dọc suối tại bản Văng Môn bị sạt lở, cuốn trôi. Nhiều công trình giao thông như cầu tạm khe Đền, cầu tạm khe Hưng ở bản Na Ngân, cầu treo ở bản Canh, cầu bê tông ở bản Văng Môn và cầu Xốp Chạng, giáp ranh giữa xã Nga My và xã Yên Hòa, cũng bị lũ cuốn trôi.

Ông Lô Khăm Khăm, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Nga My, cho biết khi thời tiết tạm ổn định, địa phương sẽ khẩn trương huy động máy móc chuyên dụng và nhân lực vào hiện trường, san gạt, giải phóng các điểm sạt lở, trước mắt tạm thông tuyến Xốp Kho-Na Ngân.

Mục tiêu là bảo đảm người dân có thể lưu thông an toàn bằng xe máy, đồng thời tạo điều kiện cho học sinh đến trường trước thềm khai giảng năm học mới.

Trước diễn biến phức tạp của mưa lũ, chính quyền xã Nga My khuyến cáo người dân, đặc biệt tại các bản Na Ngân, Na Kho và Xốp Kho, tuyệt đối không đi qua suối, ngầm tràn, cầu tạm khi nước dâng cao; không đánh bắt cá, vớt củi, chăn thả gia súc gần sông, suối.

Khi mưa lớn kéo dài, nước suối dâng nhanh, chuyển màu đục, xuất hiện tiếng động bất thường hoặc có dấu hiệu nứt, trượt đất đá, người dân phải lập tức rời khỏi khu vực nguy hiểm, di chuyển đến nơi cao, an toàn và chấp hành yêu cầu sơ tán của chính quyền, Ban quản lý bản.

Các gia đình cần chủ động dự trữ lương thực, nước uống, thuốc men, đèn pin, sạc dự phòng và duy trì liên lạc; quan tâm, hỗ trợ người già, trẻ nhỏ và người bệnh.

Người dân không chủ quan khi mưa tạnh, nước rút và tuyệt đối không quay lại khu vực sạt lở khi chưa được phép, bởi nguy cơ lũ quét, lũ ống và sạt lở vẫn có thể tiếp diễn./.