Ngăn chặn dịch tả lợn châu Phi, bảo vệ đàn vật nuôi

Xu hướng dịch lan rộng

Bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút gây ra. Bệnh có đặc điểm lây lan nhanh, gây thiệt hại nghiêm trọng với tỷ lệ chết lên đến 100%. Vi rút DTLCP có sức đề kháng cao với môi trường, kể cả lợn khỏi bệnh vẫn có khả năng mang vi rút trong thời gian dài.

Theo thống kê bệnh DTLCP trong năm 2025 xảy ra tại gần 3.000 hộ chăn nuôi ở 407 thôn, bản thuộc 38 xã, phường (cũ) trong toàn tỉnh. Hậu quả gây thiệt hại cho ngành chăn nuôi tỉnh với số lợn mắc bệnh, tiêu hủy 13.822 con, tổng trọng lượng 699.316kg.

Theo các chuyên gia thú y, tình hình thời tiết nắng, mưa thất thường, biên độ nhiệt chênh lệch giữa ngày và đêm lớn, cộng với nắng nóng xen kẽ mưa lớn trong những ngày qua là điều kiện lý tưởng để mầm bệnh phát triển và lây lan.

Năm 2026, tình hình DTLCP tiếp tục diễn biến phức tạp trong cả nước. Tại Điện Biên, dịch bệnh đã gây nhiều thiệt hại. Tính từ đầu năm đến hết ngày 14/5, bệnh DTLCP đã xảy ra tại 803 hộ dân của 220 thôn, bản thuộc 23 xã, phường trên địa bàn tỉnh, làm chết 3.267 con lợn; tổng trọng lượng 163.387kg. Dịch bệnh phát sinh thêm tại địa bàn một số xã, như: Mường Luân, Tìa Dình, Nậm Kè… cho thấy dịch đang có xu hướng lan rộng.

Người dân xã Thanh Nưa thực hiện tiêu hủy lợn nhiễm bệnh DTLCP.

Theo dõi hình thái dịch cho thấy, dịch diễn biến phức tạp ở một số xã như: Thanh Nưa, Núa Ngam, Mường Pồn, Thanh An còn lại xuất hiện rải rác ở các địa phương. Từ khi bắt đầu xuất hiện lợn mắc DTLCP chết tại gia đình chị N.T.V., thôn 3 vào ngày 24/4, đến nay trên địa bàn xã Sam Mứn ghi nhận 11 con lợn chết tại khu vực thôn 3, bản Na Có và Na Vai… Trước diễn biến dịch, ngày 6/5 UBND xã đã công bố DTLCP. Đồng thời xác định vùng có dịch, vùng bị dịch uy hiếp và vùng đệm để triển khai các biện pháp phòng chống dịch tương ứng phù hợp tại từng khu vực nhằm khống chế, ngăn chặn dịch lây lan.

Trong số các xã công bố dịch trên địa bàn tỉnh, đến thời điểm này, tình hình DTLCP tại xã Thanh Nưa diễn biến nhanh. Từ đầu tháng 1 đến ngày 13/5 trên địa bàn xã ghi nhận 1.160 con lợn chết với tổng trọng lượng 57.134kg. Dịch tập trung hơn ở các thôn, bản: Na Khưa, Noong Pết, Mé, Bó, Thanh Hà, Hồng Thanh 7, Thanh Chung, Thanh Hòa…

Vôi bột rắc dày khu vực tiêu hủy lợn bệnh.

Tại gia đình anh N.H.H, thôn Thanh Chung chỉ trong vòng 3 đến 4 ngày đã có hơn 30 con lợn chết do DTLCP, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho gia đình. Ngay sau khi phát hiện đàn lợn có dấu hiệu bỏ ăn, mệt mỏi, anh H. đã kịp thời báo cáo chính quyền xã và phối hợp cùng cán bộ chuyên môn tổ chức tiêu hủy số lợn mắc bệnh theo đúng quy định. Đồng thời phun khử trùng chuồng trại, rắc vôi bột khu vực chăn nuôi để hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh ra diện rộng.

Ông Nguyễn Xuân Quý, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Thanh Nưa cho biết: Để nâng cao sự chủ động trong phòng chống dịch, xã đã triển khai tuyên truyền các biện pháp phòng chống dịch tới thôn, bản. Khuyến khích người dân thực hiện “4 không”: không giấu dịch; không mua bán vận chuyển lợn bệnh, lợn chết; không vứt xác lợn bừa bãi; không tái đàn khi chưa đủ điều kiện. Xã tăng cường tuyên truyền trên loa phát thanh 2 lần/ngày và trên mạng xã hội địa phương, phối hợp với trưởng thôn, bản tuyên truyền trực tiếp cho người dân.

Tăng cường kiểm soát, khẩn trương ngăn dịch

Hiện nay, ngay sau khi phát hiện vật nuôi bị DTLCP, các hộ dân đều chủ động báo cáo chính quyền địa phương để lấy mẫu, xét nghiệm xác định và thực hiện các biện pháp xử lý kịp thời. Cán bộ Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp các xã nhanh chóng xuống cơ sở hướng dẫn hộ chăn nuôi khoanh vùng, tiêu hủy lợn bệnh, phun tiêu độc khử trùng và xử lý nhanh, dứt điểm khi ổ bệnh mới phát sinh, hạn chế nguy cơ lây lan ra diện rộng. Đồng thời, các xã tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện biện pháp phòng chống dịch, vệ sinh chuồng trại.

Đến thời điểm hiện tại mới có xã Sín Thầu và Sín Chải triển khai phun khử trùng, tiêu độc môi trường vòng 2. Dù một số địa phương đã cơ bản kiểm soát tình hình DTLCP nhưng xu hướng dịch tiếp tục lan rộng. Hai xã Nà Hỳ và Pa Ham đã công bố hết dịch.

Việc khử trùng chuồng trại chăn nuôi được duy trì liên tục trong nhiều ngày.

Tuy nhiên, theo nhận định của ngành chuyên môn, nguy cơ dịch diễn biến phức tạp và tiếp tục phát sinh trong thời gian tới rất cao do thời tiết nắng nóng, mưa gió thất thường. Ngoài ra tập quán chăn nuôi của người dân manh mún nhỏ lẻ, mầm bệnh DTLCP những năm trước còn tồn lưu ở nhiều nơi trong môi trường tiềm ẩn yếu tố bất ổn.

Để bảo vệ ngành chăn nuôi, Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương tăng cường giải pháp phòng chống dịch bệnh theo đúng quy định của Luật Thú y và hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Thực hiện giám sát chặt chẽ và xử lý dứt điểm các ổ dịch ngay từ khi mới phát sinh...

Ông Phạm Văn Phúc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Nông nghiệp (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, bên cạnh việc tăng cường giám sát, phát hiện sớm ổ dịch, người chăn nuôi cần áp dụng nghiêm biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, nhất là trong chăn nuôi nông hộ. Đồng thời, các địa phương phải kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận chuyển lợn và sản phẩm từ lợn; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp buôn bán, vận chuyển lợn bệnh, lợn chết làm lây lan dịch bệnh.

Các đơn vị, địa phương trong toàn tỉnh đảm bảo công tác phòng, chống bệnh DTLCP theo chỉ đạo của UBND tỉnh tại văn bản số 2474/UBND-KT ngày 3/4/2026; trong đó yêu cầu các xã, phường tổ chức nghiêm việc công bố dịch và phòng chống dịch. Xử lý nghiêm trách nhiệm của tổ chức, cá nhân thiếu quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo để xảy ra dịch trên diện rộng, có tư tưởng khoán trắng cho lực lượng thú y trong công tác phòng, chống DTLCP.

Sau khi thực hiện các biện pháp khử trùng theo hướng dẫn, người dân xã Sam Mứn đốt thêm rơm khu vực chuồng trại.

Các địa phương đang dồn lực khống chế, xử lý dứt điểm dịch ngay từ khi mới phát sinh. Ưu tiên tập trung nguồn lực để tổ chức xử lý dứt điểm các ổ dịch DTLCP trên địa bàn. Không để phát sinh các ổ dịch mới và tổ chức tiêu hủy toàn bộ lợn trong cùng ô chuồng có lợn mắc bệnh DTLCP kịp thời, triệt để, đúng kỹ thuật nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường. Tránh tình trạng ô nhiễm hoặc lây lan dịch bệnh do xử lý không đúng quy định. Tại khu vực có dịch và vùng nguy cơ cao, lực lượng chức năng tăng cường tổng vệ sinh chuồng trại, phun hóa chất tiêu độc khử trùng, rắc vôi bột để tiêu diệt mầm bệnh, tạo vành đai ngăn dịch hiệu quả.

Bên cạnh biện pháp phòng chống dịch bệnh, tỉnh Điện Biên tiếp tục triển khai chính sách hỗ trợ thiệt hại cho người chăn nuôi có lợn phải tiêu hủy, với mức hỗ trợ theo quy định hiện hành là 40.000 đồng/kg lợn hơi. Chính sách này giảm bớt khó khăn cho người dân, đồng thời góp phần nâng cao ý thức, thực hiện khai báo kịp thời và phối hợp với cơ quan chức năng cùng chính quyền địa phương phòng, chống DBTLCP ở cơ sở.