Ngăn chặn hành vi gian lận sổ sách kế toán

Tư vấn khách hàng các sản phẩm của doanh nghiệp

Nhận diện rủi ro

Việc chuyển đổi mô hình quản lý thuế hộ kinh doanh, hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp đã mang lại hiệu quả thiết thực cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý bán hàng, kế toán thuế, hóa đơn điện tử, chữ ký số, nhất là việc triển khai hóa đơn điện tử, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đã góp phần giảm chi phí tuân thủ của người nộp thuế, mang lại tiện ích cho người tiêu dùng.

Để thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số doanh nghiệp (DN), hộ kinh doanh, Thuế thành phố cũng đã ký kết với các đơn vị cung cấp giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh, DN tiếp cận với các giải pháp số trong quản lý, vận hành. Chỉ tính riêng thời gian triển khai chiến dịch “45 ngày cao điểm chuyển đổi mô hình từ thuế khoán sang kê khai đối với hộ kinh doanh” và chiến dịch “15 ngày cao điểm tuyên truyền, hỗ trợ chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh”, Thuế thành phố Huế đã ký kết với 9 nhà cung cấp giải pháp; 10 ngân hàng thương mại và 4 đơn vị tư vấn kế toán trên địa bàn hỗ trợ người nộp thuế tiếp cận với các giải pháp công nghệ.

Dù vậy theo thông báo mới đây của Cục Thuế, qua công tác quản lý của cơ quan thuế và thông tin từ các cơ quan bảo vệ pháp luật, một số DN, cơ sở kinh doanh sử dụng phần mềm để vận hành song song hai hệ thống kế toán tài chính trở lên. Trong đó, một hệ thống số liệu được sử dụng để báo cáo với cơ quan thuế và hệ thống còn lại được vận hành nội bộ để ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế với mục tiêu giảm nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước. Cục Thuế khẳng định, hành vi này vi phạm nghiêm trọng pháp luật thuế. Theo quy định, tất cả nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh phải được ghi chép đầy đủ, chính xác và kịp thời trên một hệ thống sổ kế toán tài chính duy nhất. Việc sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán nhằm che giấu doanh thu, quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ cương pháp luật và niềm tin xã hội đối với việc chấp hành pháp luật thuế.

Cục Thuế cũng yêu cầu các đơn vị cung cấp giải pháp không phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ triển khai các hệ thống phần mềm có khả năng vận hành song song hai hệ thống sổ sách kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán/năm. Chủ động tích hợp các cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện dấu hiệu bất thường trong hệ thống phần mềm kế toán, thông báo kịp thời cho khách hàng để phòng ngừa từ sớm nguy cơ bị lợi dụng vào các mục đích gian lận thuế. Đồng thời, thực hiện kết nối phần mềm quản lý bán hàng, phần mềm kế toán và giải pháp hóa đơn điện tử của các nhà cung cấp để truyền tự động, đầy đủ dữ liệu hóa đơn điện tử của người nộp thuế đến cơ quan thuế theo từng giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế đảm bảo đúng quy định của pháp luật về sử dụng hóa đơn diện tử; phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong việc cung cấp thông tin về khách hàng vận hành song song hai hệ thống phần mềm sổ kế toán tài chính.

Minh bạch để phát triển

Thực tế, việc vận hành song song hai hệ thống sổ sách kế toán tài chính là vấn đề không mới và có khá nhiều DN vận dụng cách thức này để giảm nghĩa vụ thuế liên quan. Vì vậy, thông báo trên không chỉ nhằm nhắc nhở mà đó là lời cảnh báo về mức độ tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế.

Tại nhiều diễn đàn về kế toán, thuế, một số DN cho rằng, cần thiết phải ngăn chặn tình trạng trên mới tạo được sự cạnh tranh công bằng, bình đẳng. Lúc đó, mọi DN đều phải hạch toán chi phí và giá bán dựa trên doanh thu thực tế. Họ cũng buộc phải minh bạch trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ đó, mới đảm bảo DN, hộ kinh doanh đóng góp cho nguồn thu ngân sách đúng quy định...

Việc minh bạch trong báo cáo tài chính cũng tạo điều kiện cho DN tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Theo quy định của Luật Quản lý thuế 2025 thông qua ngày 10/12/2025, từ năm 2026, người nộp thuế sẽ không chỉ được cơ quan thuế xếp nhóm quản lý dựa trên tiêu chí ngành nghề, lĩnh vực, đặc thù, phương thức hoạt động; loại hình pháp lý, cơ cấu sở hữu; quy mô hoạt động, quy mô doanh thu, số nộp ngân sách mà cũng sẽ được quản lý dựa trên mức độ tuân thủ và lịch sử tuân thủ pháp luật về thuế.

Tại hội nghị triển khai chính sách thuế gần đây, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ dự toán pháp chế, Thuế thành phố cho rằng, việc phân nhóm quản lý dựa trên mức độ tuân thủ và lịch sử tuân thủ pháp luật về thuế của người nộp thuế sẽ là cơ sở xác định chế độ ưu tiên đối với người nộp thuế trong quản lý thuế. Việc minh bạch sổ sách kế toán cũng tạo điều kiện cho DN dễ dàng tiếp cận với các nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước từ các tổ chức tín dụng, tạo nền tảng để DN phát triển bền vững, tham gia hội nhập quốc tế.

Điều này cũng được ông Lê Quang Mạnh, Phó Giám đốc BIDV chi nhánh Phú Xuân nhấn mạnh tại hội nghị kết nối ngân hàng và doanh nghiệp do Sở Tài chính tổ chức cuối năm 2025. “Khi hồ sơ tài chính đầy đủ và minh bạch, ngân hàng dễ dàng phân tích đánh giá chính xác các khoản nợ, dòng tiền và tài sản, giảm rủi ro tín dụng liên quan, từ đó ngân hàng sẽ có cơ sở thuận lợi để đưa ra các quyết định cho vay”, ông Lê Quang Mạnh nói.