Ngăn chặn tình trạng các doanh nghiệp bắt tay đẩy giá thuốc, thiết bị y tế

Tham gia thảo luận tại Tổ về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế ngày 21/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, mục tiêu chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ lần này là phải sửa đổi bằng được những quy định đang tồn tại bất cập. "Mục tiêu cuối cùng là làm sao để người bệnh và các bệnh viện được tiếp cận với thuốc, trang thiết bị y tế ở mức giá hợp lý, phù hợp với khả năng chi trả", Thủ tướng chỉ rõ.

Giảm bớt các khâu trung gian không cần thiết

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu thảo luận tại tổ.

Theo Thủ tướng, qua công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra của các cơ quan chức năng, trong đó có Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ, đã phát hiện nhiều lỗ hổng trong quy định pháp luật, các văn bản hướng dẫn cũng như quá trình tổ chức thực hiện, dẫn đến phát sinh nhiều khâu trung gian, đẩy giá thuốc và trang thiết bị y tế lên cao bất hợp lý.

Đặc biệt, có những nhóm thuốc, thiết bị y tế có giá thành bị đẩy lên bất hợp lý do phải trải qua quá nhiều khâu trung gian. Qua một số vụ án được điều tra, cơ quan chức năng đã phát hiện thủ đoạn thành lập nhiều doanh nghiệp ở nước ngoài, thực hiện mua bán lòng vòng, khiến giá hàng hóa khi nhập khẩu vào Việt Nam bị đẩy lên rất cao. "Hệ quả nghiêm trọng nhất là làm gia tăng chi phí khám, chữa bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân và gây áp lực lớn đối với ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế", Thủ tướng nói.

Thủ tướng khẳng định, Chính phủ quyết tâm phối hợp với các cơ quan của Quốc hội để sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật, khắc phục những bất cập trong quản lý, cung ứng và mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế.

"Tại sao các bệnh viện tư nhân đều có thể mua được thuốc và thiết bị y tế ở mức giá rất phù hợp mà các bệnh viện công, nhà nước lại không mua được?" - Thủ tướng đặt câu hỏi và cho rằng, đây là vấn đề rất lớn, cần được nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc và có trách nhiệm để tìm ra giải pháp khắc phục.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ Hải Phòng, Hà Tĩnh, Lạng Sơn.

Thủ tướng yêu cầu phải nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế mua sắm theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng nhóm thuốc, trang thiết bị y tế, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và kiểm soát được giá.

"Không thể để tình trạng thị trường trong nước mở cửa, nhưng các doanh nghiệp, hãng sản xuất hoặc các khâu trung gian có thể bắt tay nhau, chi phối thị trường, kiểm soát giá thuốc và trang thiết bị y tế. Đây là những vấn đề phải được xử lý trong quá trình hoàn thiện Luật Dược và các quy định pháp luật liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh", Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Thủ tướng cho rằng, Bộ Y tế và các chuyên gia hoàn toàn có thể làm việc trực tiếp với các hãng sản xuất, doanh nghiệp cung ứng để nghiên cứu, xây dựng phương thức mua sắm phù hợp, giảm bớt các khâu trung gian không cần thiết.

Kiểm soát giá thuốc, trang thiết bị y tế phù hợp

Về quan điểm quản lý giá thuốc, trang thiết bị y tế, Thủ tướng cho biết có nhiều ý kiến đề nghị thực hiện theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, thuốc và trang thiết bị y tế là những hàng hóa đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Trong điều kiện đất nước còn khó khăn, nhiều người bệnh có hoàn cảnh khó khăn, Nhà nước phải có cơ chế quản lý, kiểm soát giá phù hợp, không thể chỉ để cơ chế thị trường tự điều chỉnh.

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Nhị Hà phát biểu tại tổ.

"Chúng ta đồng ý rằng doanh nghiệp kinh doanh phải có lợi nhuận, nhưng lợi nhuận phải ở mức hợp lý. Người bệnh phải được sử dụng thuốc, trang thiết bị y tế với mức giá phù hợp với khả năng chi trả", Thủ tướng chỉ rõ và cho rằng, hiện nay chi phí khám, chữa bệnh mà người dân phải trực tiếp chi trả từ tiền túi vẫn còn cao.

Nếu không kiểm soát được giá thuốc, trang thiết bị y tế, không cắt giảm được những chi phí trung gian bất hợp lý, gánh nặng đối với người bệnh, ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm y tế sẽ tiếp tục gia tăng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực mà còn tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân và việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

Thủ tướng yêu cầu phải cắt giảm các khâu trung gian không cần thiết trong lĩnh vực thuốc, trang thiết bị y tế, tương tự định hướng hoàn thiện cơ chế quản lý đối với một số lĩnh vực thiết yếu khác. Đồng thời, phải có các quy định đủ chặt chẽ để ngăn chặn tình trạng các doanh nghiệp, các khâu trung gian bắt tay nhau chi phối thị trường, đẩy giá thuốc và trang thiết bị y tế lên cao bất hợp lý...

Khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc hoàn thiện thể chế đối với lĩnh vực y tế, Thủ tướng yêu cầu việc sửa đổi Luật Dược và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh phải hướng tới xây dựng một khuôn khổ pháp lý công khai, minh bạch, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý và thực tiễn hoạt động của các cơ sở y tế.

Theo Thủ tướng, vấn đề quan trọng không chỉ là sửa đổi các quy định trong luật mà còn phải bảo đảm tính đồng bộ với các nghị định, thông tư hướng dẫn, qua đó xử lý triệt để những bất cập đã được nhận diện. "Lần này, chúng ta phải quyết tâm có một khuôn khổ pháp lý để tạo điều kiện thực hiện các mục tiêu quản lý, đưa giá thuốc và trang thiết bị y tế về mức giá hợp lý", Thủ tướng nhấn mạnh.

Quản lý giá từ gốc trên cơ sở liên thông dữ liệu y tế, hải quan, thuế và đấu thầu

Cũng quan tâm vấn đề giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và quản lý thiết bị y tế, đại biểu Quốc hội Trần Thị Nhị Hà (TP Hà Nội) cho hay, mặc dù pháp luật đã đặt ra yêu cầu triển khai đơn thuốc điện tử, bệnh án điện tử, nhưng chưa có quy định mang tính bắt buộc về việc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải có hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT), kết nối mạng và phần mềm đáp ứng điều kiện ngay từ khi cấp phép hoạt động. Trong khi đó, lĩnh vực dược đã quy định rõ: cơ sở bán lẻ thuốc phải có máy tính, kết nối internet và phần mềm đáp ứng yêu cầu quản lý thì mới được cấp phép.

"Sự khác biệt này tạo ra khoảng trống trong quản lý đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; chưa làm rõ chi phí đầu tư, duy trì và vận hành hệ thống CNTT được tính như thế nào trong cơ cấu giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; đồng thời chưa xác định rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong việc xây dựng, ban hành mức chi phí này. Chi phí CNTT vẫn chưa được tính đầy đủ trong giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh", bà nói và cho rằng, điều này khiến các cơ sở gặp khó khăn trong bố trí nguồn lực đầu tư ban đầu, duy trì hạ tầng và vận hành ổn định các hệ thống CNTT.

Về minh bạch và kiểm soát giá thuốc trong Luật Dược, dự thảo đã sửa đổi khái niệm "công bố giá bán buôn thuốc dự kiến", bổ sung cơ chế công bố, công bố lại và công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Y tế. Đại biểu đề nghị rà soát để thống nhất giữa khoản 45 Điều 2 với khoản 3 Điều 107, nhất là trường hợp được công bố sau khi bán lô thuốc đầu tiên; đồng thời làm rõ cơ chế áp dụng trong thời gian chuyển tiếp trước ngày 1/1/2028.

Quan trọng hơn, theo đại biểu, cần thiết lập cơ chế quản lý giá từ gốc trên cơ sở liên thông dữ liệu y tế, hải quan, thuế và đấu thầu. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải có dữ liệu cần thiết để kiểm soát giá nhập khẩu, giá bán buôn, giá trúng thầu và biến động giá theo chuỗi cung ứng; còn thông tin công khai cho xã hội cần bảo đảm người dân, cơ sở y tế có thể tham chiếu giá, nhưng không làm lộ bí mật kinh doanh của các cơ sở kinh doanh dược phẩm. Cùng với công khai dữ liệu, cần có hệ thống cảnh báo tự động đối với mức giá bất hợp lý và cơ chế xử lý kịp thời...