Ngân hàng áp dụng chuẩn mới về hệ thống kiểm soát nội bộ, quản lý rủi ro từ ngày 1/7/2026

Mô hình 3 tuyến bảo vệ độc lập

Theo lộ trình triển khai tại khoản 2 Điều 74 Thông tư 83, chậm nhất từ ngày 1/1/2028, các ngân hàng phải thực hiện kiểm tra sức chịu đựng đối với rủi ro tín dụng và rủi ro thị trường theo quy định tại Điều 23, đồng thời triển khai quản lý dữ liệu rủi ro theo Điều 24 của thông tư này.

Bên cạnh đó, Thông tư 83 cũng quy định rõ thời điểm áp dụng các yêu cầu liên quan đến quản lý rủi ro mô hình, cũng như việc xác định hạn mức, đo lường và kiểm tra sức chịu đựng rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng...

Đối tượng áp dụng là các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam; riêng ngân hàng thương mại được kiểm soát đặc biệt không phải tuân thủ quy định tại Mục 9 Chương III của Thông tư.

Ngân hàng áp dụng chuẩn mới về hệ thống kiểm soát nội bộ, quản lý rủi ro từ ngày 1/7/2026. Ảnh minh họa.

Theo đó, hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng phải đáp ứng các yêu cầu về tuân thủ quy định của Luật Các tổ chức tín dụng, Thông tư 83 và các văn bản pháp luật có liên quan; đồng thời phù hợp với quy mô, tính chất và mức độ phức tạp trong hoạt động kinh doanh của từng ngân hàng.

Hệ thống kiểm soát nội bộ phải được bảo đảm đầy đủ nguồn lực về tài chính, nhân sự và hệ thống thông tin quản lý nhằm phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và kiểm soát rủi ro; đồng thời xây dựng, duy trì văn hóa kiểm soát trong toàn ngân hàng, bảo đảm sự nhận thức thống nhất về vai trò, tầm quan trọng của hoạt động kiểm soát và quản lý rủi ro ở tất cả các cấp.

Điều 4 yêu cầu đối với hệ thống kiểm soát nội bộ nêu rõ, hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng được tổ chức theo mô hình ba tuyến bảo vệ độc lập.

Trong đó, tuyến bảo vệ thứ nhất là các bộ phận, đơn vị trực tiếp thực hiện hoạt động kinh doanh, hoạt động nghiệp vụ và các quyết định có rủi ro, có trách nhiệm nhận dạng, theo dõi và thực hiện các biện pháp kiểm soát rủi ro phát sinh trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.

Tuyến bảo vệ thứ hai bao gồm tối thiểu bộ phận tuân thủ và bộ phận quản lý rủi ro, có chức năng xây dựng chính sách, quy định nội bộ về quản lý rủi ro, giám sát việc tuân thủ pháp luật, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro trên phạm vi toàn ngân hàng.

Tuyến bảo vệ thứ ba là kiểm toán nội bộ, thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá độc lập đối với hệ thống kiểm soát nội bộ, hoạt động quản lý rủi ro và việc tuân thủ quy định nội bộ, pháp luật theo quy định của Thông tư.

Quản lý chặt các loại rủi ro

Thông tư cũng quy định cụ thể yêu cầu đối với cơ chế, chính sách, quy trình và quy định nội bộ của ngân hàng, trong đó, nhấn mạnh nguyên tắc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các cá nhân, bộ phận; kiểm soát xung đột lợi ích; bảo đảm không một cá nhân hay bộ phận nào chi phối toàn bộ một giao dịch hoặc quy trình nghiệp vụ. Các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, cơ chế báo cáo nội bộ, quản lý tài sản, cũng như trách nhiệm ban hành quy định nội bộ của từng cấp quản lý được quy định rõ tại Thông tư.

Theo đó, ngân hàng phải xây dựng và ban hành chính sách quản lý rủi ro phù hợp với chiến lược kinh doanh, khẩu vị rủi ro, quy mô hoạt động, năng lực tài chính và điều kiện hạ tầng của ngân hàng; trong đó xác định rõ các rủi ro trọng yếu, mục tiêu quản lý rủi ro và định hướng quản lý đối với từng loại rủi ro.

Trên cơ sở chính sách quản lý rủi ro, ngân hàng phải thiết lập hạn mức rủi ro đối với từng loại rủi ro trọng yếu, bảo đảm tuân thủ các giới hạn an toàn theo quy định của pháp luật và phù hợp với khẩu vị rủi ro đã được phê duyệt.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý cũng yêu cầu các ngân hàng phải tổ chức thực hiện việc nhận dạng đầy đủ các rủi ro phát sinh trong hoạt động, đo lường rủi ro bằng phương pháp hoặc mô hình phù hợp, theo dõi thường xuyên trạng thái rủi ro và kiểm soát rủi ro trong phạm vi các hạn mức đã được thiết lập.

Đồng thời, ngân hàng phải thực hiện kiểm tra sức chịu đựng đối với các rủi ro trọng yếu theo tần suất quy định, trên cơ sở các kịch bản hoạt động bình thường và kịch bản có diễn biến bất lợi, làm cơ sở đánh giá khả năng chịu đựng rủi ro, mức đủ vốn và việc tuân thủ các tỷ lệ an toàn trong hoạt động.

Kết quả quản lý rủi ro, kiểm tra sức chịu đựng và đánh giá nội bộ về mức đủ vốn phải được tổng hợp, báo cáo định kỳ hoặc đột xuất cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Thông tư./.

Ánh Tuyết