Ngân hàng có mặt ở mọi 'điểm chạm' của nền kinh tế

Khi ngân hàng không chỉ là nơi cung ứng vốn

5 năm trước, khi NHNN ban hành Quyết định số 810/QĐ-NHNN về Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, mục tiêu không chỉ dừng ở việc số hóa hoạt động ngân hàng mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái tài chính số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Đến nay, nhiều mục tiêu đã từng bước trở thành hiện thực. Mở tài khoản bằng định danh điện tử, xác thực sinh trắc học, thanh toán chỉ với một lần chạm hay vay vốn trực tuyến... những tiện ích từng được xem là bước tiến của tương lai nay đã trở thành một phần trong đời sống hàng ngày. Sau 5 năm triển khai, chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi cách người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ ngân hàng, mà còn tạo nên những chuyển biến rõ nét trên quy mô toàn Ngành.

Những chuyển biến ấy được thể hiện ở sự thay đổi trong trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp, và phản ánh qua những con số biết nói. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đã vượt 362 triệu tỷ đồng, gấp 28 lần GDP. Gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản thanh toán.

Theo thống kê của NHNN, trong 5 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 34,77% về số lượng và tăng 11,48% về giá trị; qua kênh Internet tăng 52,82% về số lượng và tăng 24,61% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 33,60% về số lượng và tăng 1,66% về giá trị…

Đánh giá về kết quả này, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho rằng, Việt Nam đang chứng kiến một cuộc cách mạng trong hành vi tiêu dùng và quản trị dòng tiền của xã hội. Từ chỗ thanh toán số là một lựa chọn mới mẻ, đến nay đã trở thành nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện, hiện đại, an toàn, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. “Trong hệ sinh thái đó, TTKDTM đã trở thành huyết mạch của nền kinh tế số, kết nối liên thông giữa ngân hàng với thương mại, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, dịch vụ công và các nền tảng số khác”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Những kết quả đó cũng cho thấy phạm vi hoạt động của ngân hàng đang được mở rộng cùng với quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế. Từ thương mại, giáo dục, y tế, giao thông, du lịch đến dịch vụ công, ngày càng nhiều lĩnh vực được kết nối với hạ tầng thanh toán, dữ liệu và các dịch vụ ngân hàng. Trên nền tảng đó, các TCTD không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính, mà còn từng bước mở rộng hiện diện trong chuỗi hoạt động của người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Sự phát triển của hệ sinh thái tài chính cũng đang mở ra một không gian hoạt động mới cho ngân hàng. Chỉ hơn một năm trước, chị Nguyễn Thu Hà, chủ một cửa hàng thực phẩm tại Hà Nội, vẫn ghi chép doanh thu bằng sổ tay, xuất hóa đơn thủ công và đối chiếu với tài khoản ngân hàng vào cuối ngày. Khi quy định về hóa đơn điện tử và minh bạch dòng tiền được triển khai đồng bộ, cách quản lý ấy nhanh chóng bộc lộ nhiều bất cập. Điều chị cần lúc này không chỉ là một khoản vay lưu động mà là một giải pháp giúp quản lý toàn bộ hoạt động kinh doanh. Đó cũng là bài toán mà nhiều ngân hàng đang tìm cách giải quyết.

Thay vì chỉ cung cấp sản phẩm tín dụng hay tài khoản thanh toán, Techcombank xây dựng một hệ sinh thái dành riêng cho hộ kinh doanh. Chỉ với một lần đăng ký, khách hàng có thể mở tài khoản trực tuyến, sử dụng miễn phí phần mềm quản lý bán hàng T-Shop trong 5 năm, được cấp 5.000 hóa đơn điện tử, tích hợp chữ ký số và hỗ trợ tư vấn thủ tục thuế. Từ bán hàng, thanh toán bằng mã QR, xuất hóa đơn, quản lý doanh thu đến đối soát dòng tiền đều được thực hiện trên cùng một nền tảng.

Điều thay đổi không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm một dịch vụ ngân hàng, mà là giúp hộ kinh doanh quản lý hoạt động hằng ngày ngay trên nền tảng ngân hàng. Ngân hàng vì thế không còn chỉ đáp ứng nhu cầu về vốn hay thanh toán, mà từng bước trở thành một phần trong hoạt động kinh doanh của khách hàng.

Sự chuyển dịch đó cũng diễn ra ở phân khúc khách hàng doanh nghiệp. Nếu như trước đây, doanh nghiệp chủ yếu tìm đến ngân hàng để vay vốn, thanh toán hoặc sử dụng từng dịch vụ riêng lẻ, thì nay nhiều ngân hàng đang đưa các dịch vụ tài chính vào ngay quy trình quản trị và vận hành. BIDV hiện phát triển nhiều nền tảng như BIDV Direct, BIDV TradeUp, BIDV Supply Chain Finance và Open API, cho phép kết nối với hệ thống ERP của doanh nghiệp, quản lý dòng tiền theo thời gian thực, tài trợ chuỗi cung ứng và tài trợ thương mại. Nhờ đó, các giao dịch tài chính được xử lý ngay trên hệ thống quản trị của doanh nghiệp thay vì thực hiện qua nhiều khâu độc lập như trước.

Nếu Techcombank hướng tới việc hỗ trợ hộ kinh doanh quản lý hoạt động bán hàng thì BIDV tập trung xây dựng các giải pháp đồng hành cùng doanh nghiệp trong quản trị tài chính và vận hành. Dịch vụ ngân hàng vì vậy không còn dừng ở từng giao dịch riêng lẻ mà ngày càng gắn chặt với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ở một góc độ khác, chuyển đổi số cũng đang góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ tài chính giữa các khu vực, đưa dịch vụ ngân hàng đến gần hơn với người dân.

Là ngân hàng có mạng lưới rộng nhất cả nước, Agribank hiện có hơn 40 triệu khách hàng, khoảng 96% giao dịch được thực hiện trên các kênh số cùng hơn 140 tiện ích ngân hàng điện tử. Không chỉ mở rộng giao dịch trên môi trường số, Agribank còn giúp người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng sâu, vùng xa, tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn mà không còn phụ thuộc nhiều vào khoảng cách địa lý hay thời gian giao dịch.

Trong khi đó, Nam A Bank phát triển mô hình "Trạm công dân số", tích hợp nhiều dịch vụ trên cùng một nền tảng. Bên cạnh các giao dịch ngân hàng, người dân có thể thanh toán dịch vụ công, xác thực thông tin, sử dụng các tiện ích số và thực hiện nhiều giao dịch thiết yếu khác. Mô hình này cho thấy các dịch vụ tài chính đang được kết nối ngày càng chặt chẽ với dịch vụ công và nhiều tiện ích thiết yếu, góp phần mở rộng trải nghiệm của người dùng trên môi trường số.

Từ những mô hình này có thể thấy, chuyển đổi số không chỉ tạo ra thêm các kênh giao dịch mới mà còn làm thay đổi cách ngân hàng tạo ra giá trị. Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu nằm ở quy mô vốn, mạng lưới hay số lượng điểm giao dịch, thì nay khả năng kết nối dữ liệu, tích hợp dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của khách hàng trên cùng một nền tảng đang trở thành yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa các ngân hàng.

Đó cũng là định hướng mà ngành Ngân hàng đang theo đuổi. Theo ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN), ngành Ngân hàng được xác định là một trong những lĩnh vực tiên phong trong chuyển đổi số. Thời gian qua, Ngành đã triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiện đại vào các hoạt động nghiệp vụ cốt lõi, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Mục tiêu là xây dựng hệ sinh thái tài chính ngày càng hoàn thiện, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, đồng thời góp phần phát triển kinh tế số, xã hội số.

Để ngân hàng thực sự là hạ tầng mềm của nền kinh tế số

Theo ông Phạm Anh Tuấn, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo nền tảng quan trọng để ngành Ngân hàng bước vào giai đoạn phát triển mới. Với vai trò là huyết mạch của nền kinh tế, ngành Ngân hàng xác định tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong chuyển đổi số, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế số và xã hội số.

Để thực hiện mục tiêu đó, ngành Ngân hàng sẽ tập trung vào nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế, phối hợp với các bộ, ngành rà soát, sửa đổi quy định nhằm tháo gỡ khó khăn cho TTKDTM và chuyển đổi số. Song song với đó là nâng cấp hạ tầng công nghệ, bảo đảm an toàn, an ninh hệ thống, đặc biệt chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành, tiến tới ra quyết định dựa trên dữ liệu. Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa ngành Ngân hàng với các bộ, ngành, lĩnh vực khác để mở rộng hệ sinh thái số, phát triển dịch vụ ngân hàng số và thanh toán số, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ nhanh chóng, an toàn, hiệu quả hơn.

Ông Phạm Anh Tuấn cho biết, ngành Ngân hàng cũng sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế để cập nhật các xu hướng công nghệ mới; đầu tư nguồn lực cho chuyển đổi số; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để cung ứng đa dạng sản phẩm, dịch vụ với chi phí hợp lý; đồng thời tăng cường truyền thông, giáo dục tài chính để người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ ngân hàng trên môi trường số một cách an toàn, hiệu quả.

Tinh thần đó cũng được thể hiện rõ trong Quyết định số 3579/QĐ-NHNN phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030. Theo đó, người dân và doanh nghiệp tiếp tục được xác định là trung tâm, là chủ thể và động lực của quá trình chuyển đổi số; NHNN giữ vai trò định hướng, dẫn dắt, tạo lập môi trường thuận lợi để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ trong toàn ngành.

Mục tiêu của chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc cung cấp các dịch vụ ngân hàng thuận tiện, an toàn và thông minh hơn mà còn hướng tới xây dựng trải nghiệm liền mạch trên nhiều kênh, nhiều nền tảng, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động của các TCTD.

Đặc biệt, trong giai đoạn mới, dữ liệu là nền tảng cốt lõi, tài sản quan trọng và nguồn lực chiến lược, quyết định hiệu quả chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo giá trị mới cho ngành Ngân hàng và nền kinh tế. Tận dụng “mỏ vàng” dữ liệu, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục tạo ra nhiều “điểm chạm” trong đời sống xã hội, giữ vững vị thế của một trong những ngọn cờ đầu về chuyển đổi số của nền kinh tế.