Ngân hàng, doanh nghiệp 'đổ bộ' vào các Trung tâm tài chính quốc tế

Sự hình thành của IFC tại TP.HCM và Đà Nẵng đang tạo ra một lực hút lớn đối với các định chế tài chính trong nước. Theo các chuyên gia, đây là "cổng kết nối" dòng vốn quốc tế với nền kinh tế Việt Nam, mở ra cơ hội để các ngân hàng tham gia sâu hơn vào hệ thống tài chính khu vực Đông Nam Á thay vì chỉ phục vụ thị trường nội địa.

Ngoài hai địa phương trên, tại đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm mà UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến người dân, Thủ đô được định hướng trở thành trung tâm tài chính quốc gia, hướng tới phát triển các dịch vụ tài chính mang tầm khu vực và quốc tế tại Hoàn Kiếm và trục Nhật Tân - Nội Bài.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ trở thành Trung tâm tài chính quốc gia, hướng tới phát triển các dịch vụ tài chính mang tầm khu vực và quốc tế.

Để đón đầu, Vietcombank dự kiến trình đại hội đồng cổ đông năm 2026 chủ trương lập một ngân hàng thương mại 100% vốn trong nước hoạt động tại IFC. Bước đi này nhằm tận dụng cơ chế linh hoạt, chuẩn bị cho các nghiệp vụ phức tạp như tài chính xuyên biên giới, ngân hàng đầu tư và dịch vụ tài sản số.

VietinBank cũng đang nghiên cứu lập pháp nhân tại IFC và dự kiến hợp tác với các startup fintech trong hệ sinh thái của cổ đông chiến lược MUFG (Nhật Bản) để triển khai thanh toán, cho vay, bảo hiểm trong giai đoạn 2026-2027. Ở lĩnh vực tài sản số, VietinBank sẵn sàng đóng vai trò ngân hàng trung gian thanh toán.

Ngoài ra, danh sách các tổ chức quan tâm và tham gia sáng lập IFC tại TP.HCM và Đà Nẵng còn có sự góp mặt của MB, TPBank, SHB, Nam A Bank, HDBank, Vikki Bank cùng Công ty Chứng khoán HSC.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành IFC TP.HCM) và chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy, việc tham gia hệ sinh thái này buộc các ngân hàng nội địa phải nâng cấp chuẩn mực quản trị, minh bạch và quản trị rủi ro lên mức quốc tế, từ đó nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song với việc gia nhập IFC, cuộc đua thành lập sàn giao dịch tài sản số đang nóng lên sau khi Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cho phép thí điểm thị trường này trong 5 năm. Bộ Tài chính cho biết hiện có khoảng 10 công ty chứng khoán và ngân hàng lên kế hoạch tham gia. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi khẳng định sẽ có "hơn một sàn" để đảm bảo cạnh tranh, nhưng số lượng giấy phép sẽ bị hạn chế nhằm kiểm soát rủi ro.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là quy định vốn điều lệ tối thiểu lên tới 10.000 tỷ đồng, cao gấp 3 lần vốn tối thiểu của một ngân hàng thương mại. Cơ cấu cổ đông cũng bị siết chặt với ít nhất 65% cổ phần do tổ chức nắm giữ, trong đó 35% phải thuộc về các định chế tài chính hoặc công nghệ. Đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước lý giải mức vốn khổng lồ này là cần thiết để doanh nghiệp vận hành nhiều khâu từ giao dịch, thanh toán đến lưu ký, đồng thời có đủ nguồn lực đền bù cho nhà đầu tư khi rủi ro xảy ra.

Quy định khắt khe này đã phân hóa rõ rệt các tay chơi trên thị trường thành 2 nhóm chính.

Nhóm đủ điều kiện vốn: Hiện chỉ có số ít doanh nghiệp đáp ứng được mốc 10.000 tỷ đồng. Điển hình là Vimexchange (thành lập tháng 6/2025, do Tập đoàn Vimedimex nắm 50% và Chứng khoán Hòa Bình nắm 2%) cùng CAEX thuộc hệ sinh thái VPBank.

Nhóm đang xây dựng nền tảng và góp vốn: Nhiều đơn vị đang tích cực chuẩn bị nguồn lực. Cụ thể, Sun Group vừa lập Công ty CP Tài sản số Việt Nam vào tháng 1/2026 với vốn ban đầu 1.000 tỷ đồng. Cùng lúc, SSI nâng vốn SSI Digital lên 1.000 tỷ đồng và hợp tác cùng Tether, AWS để phát triển hạ tầng. Ở khối ngân hàng, MB đã ký hợp tác kỹ thuật với Dunamu (đơn vị vận hành Upbit của Hàn Quốc) để xây dựng sàn. Nhiều nền tảng khác cũng đang rục rịch triển khai như TCEX của Techcombank, VIXEX của Chứng khoán VIX và dự án liên quan đến LPBank.

Trái lại, Công ty Chứng khoán Vietcap đã gây bất ngờ khi tuyên bố rút khỏi kế hoạch lập sàn tiền số. Ban lãnh đạo Vietcap đánh giá mức vốn 10.000 tỷ đồng cùng chi phí tuân thủ, rủi ro pháp lý và áp lực cạnh tranh thanh khoản là quá sức. Do đó, công ty quyết định ưu tiên nguồn lực cho mảng kinh doanh cốt lõi.

Dù rào cản pháp lý rất lớn, sức hấp dẫn của thị trường tài sản số Việt Nam là không thể phủ nhận. Theo Hiệp hội Blockchain Việt Nam, quy mô giao dịch tài sản số tại Việt Nam năm 2024 ước đạt mức khổng lồ là hơn 1.000 tỷ USD.

Nguồn lợi kinh tế từ thị trường này rất dồi dào. Các nền tảng giao dịch có thể thu phí từ 0,01% đến 0,8% cho mỗi lệnh. Về phía Nhà nước, nếu áp dụng mức thuế thu nhập cá nhân 0,1% tương tự thị trường chứng khoán, ngân sách có thể thu về hơn 800 triệu USD mỗi năm. Việc đưa các giao dịch này vào khuôn khổ tại các IFC không chỉ giúp tăng nguồn thu mà còn nâng cao khả năng giám sát, bảo vệ nhà đầu tư trước các rủi ro tiềm ẩn.

Thanh Hoa