Ngân hàng dùng AI bảo vệ 'niềm tin số'

Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, nhiều ngân hàng đang triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) như một “lá chắn” để phát hiện rủi ro, ngăn chặn gian lận và củng cố niềm tin của khách hàng.

Ông Nguyễn Hưng - Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Tiên Phong.

Ông Nguyễn Hưng - Tổng giám đốc Ngân hàng Thương mại cổ phần Tiên Phong (TPBank), cho rằng niềm tin số hiện được hình thành từ hai yếu tố: hệ thống công nghệ an toàn và trải nghiệm mang lại cảm giác an tâm cho người dùng.

“Ngân hàng nào làm cho khách hàng cảm thấy an toàn khi thao tác sẽ là người chiến thắng trong cuộc đua chuyển đổi số”, ông Hưng nói.

Theo ông Hưng, kiến trúc niềm tin số của ngân hàng hiện dựa trên ba trụ cột chính gồm minh bạch, bảo mật và khả năng vận hành liên tục.

AI đang được ứng dụng rộng trong hoạt động ngân hàng, từ chăm sóc khách hàng đến giám sát giao dịch. Một số ngân hàng triển khai AI chatbot thay thế tổng đài truyền thống, cho phép khách hàng tự tra cứu lịch sử giao dịch nhiều năm mà không cần đến quầy.

Giao diện chuyển tiền cũng được thiết kế lại theo dạng hội thoại để hạn chế chuyển nhầm tiền khi hiển thị lịch sử giao dịch cũ với người quen, đồng thời AI tự động trích xuất thông tin tài khoản từ văn bản hoặc hình ảnh để giảm sai sót khi chuyển khoản.

Ở lớp bảo mật sâu hơn, các trung tâm điều hành an ninh mạng (SOC) ứng dụng AI và công nghệ Liveness Detection (là công nghệ AI được sử dụng trong sinh trắc học để xác định xem mẫu sinh trắc học được trình diện trước camera/cảm biến là của một người thật đang có mặt tại thời điểm kiểm tra, hay là một bản sao giả mạo) để theo dõi bất thường theo thời gian thực.

Ngoài ra, nếu một tài khoản lâu ngày không hoạt động đột nhiên nhận số tiền lớn rồi chuyển đi ngay, hoặc khách hàng đăng nhập từ hai vị trí cách xa nhau trong thời gian ngắn, hệ thống ngân hàng có thể tự động tạm dừng giao dịch và gửi cảnh báo.

Các ngân hàng cũng mở rộng hợp tác liên ngành để phòng chống gian lận. Dữ liệu được kết nối với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 Bộ Công an) và Hệ thống giám sát, cảnh báo rủi ro gian lận giao dịch (SIMO) nhằm đối chiếu danh tính các đối tượng nghi vấn.

Ngoài sử dụng dữ liệu từ cơ quan quản lý, nhiều ngân hàng còn chủ động chia sẻ thông tin về tài khoản có dấu hiệu lừa đảo với cơ quan chức năng để họ thông báo tới các ngân hàng khác, từ đó làm giàu dữ liệu danh sách đen, ngăn tình trạng kẻ gian mở tài khoản tại tổ chức khác.

Dù AI ngày càng đóng vai trò lớn, đại diện ngân hàng TPBank cho rằng công nghệ không thể thay thế hoàn toàn con người.

“AI không thay thế con người, mà con người sử dụng AI để bảo vệ con người”, ông Hưng nhận định.

Bên cạnh đầu tư công nghệ, nhiều tổ chức tài chính hiện đào tạo nhân viên về kỹ năng sử dụng AI nhằm nhận diện các sai lệch hoặc nguy cơ “ảo giác” dữ liệu từ mô hình máy học. Trong các tình huống khẩn cấp, ngân hàng vẫn duy trì cơ chế can thiệp thủ công để phối hợp phong tỏa dòng tiền nghi bị lừa đảo trước khi bị tẩu tán.

Theo các chuyên gia, công nghệ có thể giúp thu hút người dùng đến với nền tảng số, nhưng yếu tố giữ chân khách hàng lâu dài vẫn là niềm tin. Trong kỷ nguyên AI, năng lực bảo vệ dữ liệu và tài sản số đang trở thành thước đo mới của uy tín ngân hàng.